Kruchaweczka meduzogłowa
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | kruchaweczkowate | ||
Rodzaj | kruchaweczka | ||
Gatunek | kruchaweczka meduzogłowa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Psathyrella caput-medusae (Fr.) Konrad & Maubl. Encyclop. Mycol. (Paris) 14: 127 (1949) [1948] | |||
|
Kruchaweczka meduzogłowa (Psathyrella caput-medusae (Fr.) Konrad & Maubl.) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Takson ten po raz pierwszy opisał Elias Fries w 1838 r. nadając mu nazwę Agaricus caput-medusae[1]. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu Paul Konrad i André Maublanc w 1960 r.[1]
Synonimy[2]:
- Agaricus caput-medusae Fr. 1838
- Agaricus jerdonii Berk. & Broom 1861
- Drosophila caput-medusae (Fr.) Kühner & Romagn. 1953
- Drosophila caput-medusae var. depauperata (J.E. Lange) Kühner & Romagn. 1953
- Drosophila jerdonii (Berk. & Broome) Kühner & Romagn. 1953
- Drosophila jerdonii (Berk. & Broome) J. Favre 1958
- Fungus caput-medusae (Fr.) Kuntze 1898
- Fungus jerdonii (Berk. & Broome) Kuntze 1898
- Geophila caput-medusae (Fr.) Quél. 1886
- Psathyrella caput-medusae var. depauperata 1983
- Psathyrella jerdonii (Berk. & Broome) Konrad & Maubl 1949
- Stropharia caput-medusae (Fr.) P. Karst. 1879
- Stropharia caput-medusae var. alba P. Karst. 1883
- Stropharia caput-medusae var. depauperata J.E. Lange, 1923
- Stropharia jerdonii (Berk. & Broome) Sacc. 1887
Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
- Kapelusz
Średnica 3–6 cm, początkowo dzwonkowaty, potem stożkowato-dzwonkowaty, w końcu rozpostarty z tępym garbem. Młode okazy przykrywa włókienko-łuskowata biała osłona. Potem podczas wzrostu owocnika na środku osłona znika i staje się on brązowy, brzeg pozostaje białawy z odstającymi włóknistymi łuskami[4].
- Trzon
Wysokość 7 do 11 cm, grubość do 8 mm, walcowaty, przy podstawie zwężony. Powierzchnia początkowo włóknisto-łuskowata i biaława, potem z resztek osłony tworzy się podwójny pierścień, a na trzonie powstają odstające łuski[4].
Wąsko przyrośnięte, szerokie, początkowo białawe, potem czekoladowo-brązowe z ciemnymi cętkami. Ostrza jaśniejsze[4].
Występowanie
Znane jest występowanie Psathyrella caput-medusae w Europie[5]. Do 2020 r. w Polsce podano 4 stanowiska pewne i jedno wątpliwe[6]. Jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V– gatunek narażony na wymarcie, który w najbliższej przyszłości prawdopodobnie przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[7]. W latach 1995–2004 i powtórnie od roku 2014 gatunek ten objęty ochroną częściową bez możliwości zastosowania wyłączeń spod ochrony uzasadnionych względami gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej[6].
Saprotrof. Rozwija się na martwym drewnie, głównie drzew iglastych, zwłaszcza świerków. Owocniki wyrastają kępami na leżących na ziemi pniach drzew[4].
Gatunki podobne
Kruchaweczka brudnobiała (Psathyrella cotonea) jest również łuskowata, ale jej łuski są przylegające, a na trzonie nie tworzy się pierścień, poza tym rośnie na drewnie drzew liściastych, głównie buków. Młode owocniki kruchaweczki meduzogłowej są podobne do łuskwiaka topolowego (Pholiota populnea), ten jednak rośnie na topolach[4].
Przypisy
- ↑ a b c d Index Fungorum [online] [dostęp 2020-11-22] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2020-11-22] .
- ↑ WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d e PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .
- ↑ Psathyrella caput-medusae [online], Discover Life [dostęp 2020-11-22] (ang.).
- ↑ a b AnnaA. Kujawa AnnaA., MałgorzataM. Ruszkiewicz-Michalska MałgorzataM., Izabela L.I.L. Kałucka Izabela L.I.L. (red.), Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne, Poznań: Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk, 2020, ISBN 978-83-938379-8-4 .
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .