Kwazikryształ
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/REF_new_%28questionmark%29.svg/50px-REF_new_%28questionmark%29.svg.png)
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Quasicrystal1.jpg/220px-Quasicrystal1.jpg)
Kwazikryształy – szczególna forma ciała stałego, w której atomy układają się w pozornie regularną, jednak nie w powtarzającą się strukturę[1], co uniemożliwia wyróżnienie ich komórek elementarnych. Kwazikryształy odkrył Dan Szechtman w 1984 roku, gdy w szybko schłodzonym stopie glinu z manganem zaobserwował niekrystalograficzną 5-krotną oś symetrii[2].
Za swoje odkrycie Dan Shechtman otrzymał 5 października 2011 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii[3].
Większość właściwości fizycznych kwazikryształów jest taka sama jak klasycznych kryształów, choć wykazują one również wiele własności charakterystycznych tylko dla siebie. M.in. wykazują one słabe przewodnictwo cieplne i elektryczne, przy zachowaniu wysokiej twardości, odporności na czynniki chemiczne i korozję. Dzięki temu stosuje się je do pokryć przeciwzużyciowych i przeciwkorozyjnych, jako materiały do magazynowania wodoru, bariery termiczne, czujniki podczerwieni i inne. Kwazikryształy tworzą m.in. niektóre stopy metali zawierające 60-70% glinu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Ho-Mg-ZnQuasicrystal.jpg/220px-Ho-Mg-ZnQuasicrystal.jpg)
Kwazikryształy dają ostre sygnały na dyfraktogramie rentgenowskim, co wskazuje na istnienie wysokiego stopnia uporządkowania na poziomie mikroskopowym. Dyfraktogramy kwazikryształów wykazują zabronione przez warunek translacji, niekrystalograficzne osie symetrii – pięciokrotną i powyżej sześciu. Nie jest możliwe przypisanie strukturze kryształu żadnej z komórek elementarnych z 14 sieci Bravais'go.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ kwazikryształy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
- ↑ Shechtman, D.; Blech, I.; Gratias, D.; Cahn, J.. Metallic Phase with Long-Range Orientational Order and No Translational Symmetry. „Phys. Rev. Lett.”. 53 (20), s. 1951–1953, 1984. DOI: 10.1103/PhysRevLett.53.1951. (ang.).
- ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2011, NobelPrize.org, [dostęp=2011-12-16] (ang.)
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Kwazikryształ |
- MichałM. Bejger MichałM., Prosto z nieba: Kwazikryształy, [w:] pismo „Delta”, deltami.edu.pl, wrzesień 2015, ISSN 0137-3005 [dostęp 2024-06-04] (pol.).
- UrszulaU. Dąbrowska UrszulaU., Nobel z chemii za niezwykłą symetrię [online], Wyborcza.pl, 5 października 2011 [dostęp 2011-12-15] [zarchiwizowane z adresu 2011-10-16] .
- Britannica: science/quasicrystal
- Universalis: decouverte-des-quasi-cristaux, quasi-cristaux, quasi-cristaux-naturels
- БРЭ: 2055379
- NE.se: kvasikristall
- SNL: kvasikrystall
- Catalana: 0136077