MFO
Naszywka MFO | |
Historia | |
Państwa wystawiające |
|
---|---|
Państwa mandatowe |
|
Decyzja o użyciu | 3 sierpnia 1981 |
Rozpoczęcie misji | 25 kwietnia 1982 |
Dowódcy | |
Pierwszej zmiany | gen. broni Fredrik Bull-Hansen |
Obecnej zmiany | gen. dyw. Pavel Kolář |
Konflikt zbrojny | |
Proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim | |
Organizacja | |
Typ | utrzymanie pokoju |
Skład | 2 bataliony operacyjne, jednostki wsparcia i zabezpieczenia |
Liczebność | ok. 2700 żołnierzy (1982) |
Dyslokacja | Rzym (kwatera główna) |
Multinational Force & Observers (MFO) (Wielonarodowe Siły i Obserwatorzy, Międzynarodowe Siły Obserwacyjne) – międzynarodowe siły pokojowe na Półwyspie Synaj, nadzorujące strefę graniczną między Izraelem a Egiptem. Działają od 1982, a obecnie (2020) liczą ok. 1100-1200 żołnierzy i pracowników cywilnych z 13 państw. Jest to jedna z niewielu misji pokojowych nieprowadzonych przez ONZ, NATO, Unię Europejską lub Afrykańską, nie posiada nawet mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Geneza
W marcu 1979 Izrael i Egipt podpisały traktat pokojowy, na mocy którego Siły Obronne Izraela opuściły Półwysep Synaj. Jednocześnie oba państwa zgodziły się na obsadzenie znajdującej się na terenie Egiptu strefy zdemilitaryzowanej wojskami i obserwatorami ONZ (United Nations Force & Observers), lecz Rada Bezpieczeństwa ONZ (RB) nie przedłużyła mandatu dotychczasowym siłom pokojowym - UNEF II (United Nations Emergency Force II) i musiały one zostać wycofane[1].
Stany Zjednoczone obawiały się, że niestabilna sytuacja w Egipcie może doprowadzić do ponownej wojny. Dlatego część obowiązków UNEF II przejęła amerykańska misja wojskowa na Synaju (United States Sinai Field Mission), jednak posiadając skromne siły i środki nie była w stanie obsadzić strefy buforowej, więc decyzją prezydenta Cartera rozpoczęto przygotowywanie międzynarodowych sił pokojowych i obserwacyjnych. Początkowo miały być one autoryzowane przez ONZ - po przedstawieniu sprawy na forum RB została ona zawetowana przez delegację radziecką[1].
Zmusiło to władze USA do samodzielnego utworzenia Wielonarodowych Sił i Obserwatorów (MFO), które zostały ustanowione 3 sierpnia 1981 protokołem do traktatu pokojowego. Następnie rozpoczęto budowę niezbędnej infrastruktury i szukanie państw chętnych do wsparcia MFO – jako pierwsze zgodziły się Fidżi, Kolumbia i Urugwaj, potem dyskutowano z członkami Wspólnot Europejskich (dołączyły Francja, Holandia i Włochy, finansowo wsparły Niemcy Zachodnie), brytyjskiej Wspólnoty Narodów (dołączyły Australia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania) oraz Norwegią. Do marca 1982 MFO były już skompletowane i 25 kwietnia oficjalnie rozpoczęły działalność[1].
Zadania
Do zadań MFO należy:
- utrzymywanie posterunków w strefie C (Zone C) oraz patrolowanie jej,
- obserwacja egzekwowania postanowień traktatu pokojowego,
- zapewnienie wolnego dostępu do Zatoki Akaba.
Strefa kontrolowana przez MFO wynika z postanowień aneksu do traktatu pokojowego z 1979. Na jego mocy Półwysep Synaj podzielono na 4 strefy[1]:
- Strefę A (Zone A) – pomiędzy Kanałem Sueskim a Linią A (Line A). Stacjonować w niej mogła maksymalnie 22-tysięczna egipska dywizja piechoty zmechanizowanej,
- Strefę B (Zone B) – pomiędzy Linią A a Linią B (Line B). Obsadzona przez 4 egipskie bataliony ochrony pogranicza,
- Strefę C (Zone C) – pomiędzy Linią B a granicą egipsko-izraelską. Podzielona na 4 sektory:
- wydzielony sektor przy Strefie Gazy, podporządkowany egipskiej straży granicznej,
- Sektor Północny (Northern Sector) – obsadzony przez FIJIBATT. Znajduje się w nim Obóz Północny (North Camp), rozlokowany przy mieście Al Gora,
- Sektor Centralny (Central Sector) – obsadzony przez COLBATT,
- Sektor Południowy (Southern Sector) – obsadzony przez USBATT. Znajduje się w nim Obóz Południowy (South Camp), rozlokowany przy mieście Szarm asz-Szajch,
- Strefę D (Zone D) - pomiędzy granicą egipsko-izraelską a Linią D (Line D). Obsadzona przez 4 izraelskie bataliony piechoty.
Powyższy podział obowiązywał do 2016 roku: po restrukturyzacji sił 3 bataliony zostały zastąpione dwoma, ponadto wcześniej, w związku z rozwojem rebelii islamskiej na Synaju, zezwolono na wkroczenie do strefy A i B większych sił egipskich.
Kalendarium
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Huey2004-01-29.jpg/220px-Huey2004-01-29.jpg)
- 26 marca 1979 – traktat pokojowy izraelsko-egipski,
- 24 lipca 1979 – zakończenie misji UNEF II, przejęcie części zadań sił pokojowych przez amerykańską misję wojskową na Synaju (US Sinai Field Mission),
- 18 maja 1981 – radzieckie veto wobec autoryzacji przez ONZ dowodzonych przez USA sił pokojowych na Półwyspie Synaj,
- 3 sierpnia 1981 – podpisanie protokołu do traktatu pokojowego, ustanawiającego Multinational Force & Observers,
- 2 września 1981 – rozpoczęcie budowy baz wojskowych dla MFO przez amerykańskie spółki budowlane,
- 23 listopada 1981 – zapowiedź uczestnictwa w MFO wojsk brytyjskich, francuskich, holenderskich i włoskich,
- 20 marca 1982 – zakończenie przegrupowania kontyngentów na granicę egipsko-izraelską,
- 25 kwietnia 1982 – oficjalne rozpoczęcie misji MFO,
- 15 lutego 1984 – zastrzelenie Dyrektora Generalnego Leamona R. Hunta przez włoskie Czerwone Brygady,
- 12 grudnia 1985 – katastrofa lotu Arrow Air 1285 - śmierć 248 amerykańskich żołnierzy MFO,
- 25 kwietnia 1986 – wycofanie kontyngentu australijskiego, zastąpił go kontyngent kanadyjski,
- październik 1992 – wycofanie kontyngentu brytyjskiego, w styczniu 1993 zastąpił go kontyngent australijski,
- maj 1995 - wycofanie kontyngentu holenderskiego, we wrześniu 1995 zastąpił go kontyngent węgierski,
- 15 sierpnia 2005 – wybuch miny-pułapki pod pojazdem MFO – 2 Kanadyjczyków rannych,
- 26 kwietnia 2006 – atak samobójczy na pojazd MFO - zginął tylko zamachowiec, nikt nie został ranny,
- 6 maja 2007 – katastrofa francuskiego samolotu wojskowego na Synaju – śmierć 8 Francuzów i 1 Kanadyjczyka,
- 17 listopada 2009 – przybycie na Synaj nowego kontyngentu MFO – czeskiego,
- 5 lutego 2011 – początek rebelii islamskiej na Synaju, w następnych latach wojska MFO wielokrotnie stawały się celem ataków i zrewidowano postanowienia dotyczące ograniczenia obecności egipskich wojsk na półwyspie Synaj,
- 14 sierpnia 2012 – oblężenie Kwatery Głównej FC MFO przez uzbrojonych beduińskich demonstrantów, którzy próbowali przedrzeć się do bazy. Po nadejściu odsieczy wojsk egipskich napastnicy wycofali się. Rannych zostało 4 żołnierzy MFO, w tym 3 Kolumbijczyków[2],
- 23 marca 2015 – wycofanie kontyngentu węgierskiego, jego obowiązki przejął kontyngent kanadyjski,
- 22 maja-31 lipca 2016 – pierwsza od utworzenia MFO znacząca restrukturyzacja sił.
Wycofanie USA z MFO
Na przestrzeni lat wielokrotnie podejmowano dyskusje lub bezpośrednie kroki prowadzące do wycofania sił zbrojnych USA z MFO: rezultem pierwszych propozycji w latach 90. była redukcja amerykańskiego personelu z 998 w 1991 do 917 osób w 1999. W 2002 amerykańską obecność w MFO zakwestionował sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych Donald Rumsfeld, argumentując to ustabilizowaniem stosunków izraelsko-egipskich i zaangażowaniem wojskowym USA w Afganistanie, Uzbekistanie i na Filipinach. Podjęto decyzje o jedynie dalszych redukcjach – do 687 osób. Kolejne propozycje padały w 2007 i 2015: rebelia islamska stwarzała realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żołnierzy amerykańskich, ostatecznie ograniczono się do restrukturyzacji MFO w 2016 i zmniejszenia Task Force Sinai z 678 do 454 osób[3].
Na mocy National Defense Strategy z 2018 Stany Zjednoczone zrewidowały politykę zagraniczną, zmierzając do zakończenia wieloletnich wojen (m.in. w Iraku i Afganistanie) i operacji innych niż wojna (m.in. MFO i KFOR). 26 lutego 2020 Departament Obrony poinformował o planach znaczącego zmniejszenia amerykańskiego kontyngentu na Synaju w 2020 i całkowitego wycofania do końca 2021[3].
Kontyngenty narodowe
Państwo | Skrót | Liczebność | Kontyngent | Okres funkcjonowania | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1982[4] | IX 1991[5] | VI 2000[6] | VII 2011[7] | III 2021[8] | ||||
![]() | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | personel w Jednostce Policji Wojskowej | 2023- | |
![]() | AUSCON | 102 | 0 | 26 | 25 | 27 | 1982-1986: Jednostka Śmigłowców personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982-1986, 1993- |
![]() | CZECHCON | 0 | 0 | 0 | 3 | 18 | od 2013: Jednostka Lotnicza personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 2009- |
![]() | FIJCON | 500 | 378 | 329 | 338 | 170 | 1982-2016: FIJIBATT (fidżyjski batalion operacyjny): 3 kompanie piechoty, kompania dowodzenia od 2016: SOUTHBATT (południowy batalion operacyjny): kompania piechoty personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | FRENCHCON | 42 | 18 | 16 | 2 | 1 | 1982-2010: Jednostka Lotnicza personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | DUTCHCON | 101 | 84 | 0 | 0 | 0 | 1982-1995: Jednostka Łączności Sił, Jednostka Policji Wojskowej personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982-1995, 2013-2015 |
![]() | JCON | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 2019- |
![]() | CANCON | 0 | 21 | 28 | 28 | 55 | 1986-1990: Jednostka Śmigłowców 2015-2019: Jednostka Policji Wojskowej personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1986- |
![]() | COLCON | 502 | 378 | 355 | 357 | 275 | 1986-2016: COLBATT (kolumbijski batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia od 2016: NORTHBATT (północny batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | NORCON | 4 | 3 | 5 | 3 | 3 | personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | NZCON | 36 | 26 | 26 | 28 | 30 | 1982-1986: Jednostka Śmigłowców od 1986: sekcja transportowa, zespół szkoleniowo-doradczy (ATT, FTT) personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | SERCON | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 2023- |
![]() | Task Force Sinai | 1200 | 998 | 917 | 693 | 452 | 1982-2016: USBATT (amerykański batalion operacyjny): 4 kompanie piechoty, kompania dowodzenia od 2016: SOUTHBATT (południowy batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia od 2016: NORTHBATT (północny batalion operacyjny): kompania piechoty 1982-2016: batalionowa jednostka zabezpieczenia (LSE, LSU, SPTBATT) od 2016: samodzielne jednostki zabezpieczenia AVCO, MEDCO, EOD personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1981- |
![]() | URUCON | 76 | 69 | 60 | 58 | 41 | Jednostka Transportowa i Inżynieryjna personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
![]() | HUNCON | 0 | 0 | 41 | 38 | 0 | 1995-2015: Jednostka Policji Wojskowej personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1995-2015 |
![]() | BRITCON | 37 | 35 | 0 | 0 | 2 | 2014 (czasowo): pluton saperów personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982-1992, 2014- |
![]() | ITALCON | 92 | 82 | 81 | 78 | 78 | Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (3 patrolowce typu Esploratore i 1 w rezerwie) personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił | 1982- |
Łącznie | MFO | 2692 | 2092 | 1884 | 1651 | 1154 |
Struktura organizacyjna
Przez pierwsze 33 lata funkcjonowania struktura organizacyjna była stosunkowo stabilna, zmiany zachodziły w przypadku wycofywania lub dołączania poszczególnych kontyngentów. W 2016 roku nastąpiła restrukturyzacja MFO i dotychczasowe trzy bataliony piechoty zastąpiono dwoma i jednostki batalionu wsparcia podporządkowano bezpośrednio Dowództwu Sił[9].
Struktura organizacyjna w 1982
| Struktura organizacyjna po 2016
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/MFOship.jpg/220px-MFOship.jpg)
Zmiany w strukturze organizacyjnej MFO w latach od 1982 roku:
Jednostka | Kontyngent | Okres | |
---|---|---|---|
bataliony operacyjne (narodowe) | ![]() | 1982-2016 | |
![]() | 1982-2016 | ||
![]() | 1982-2016 | ||
bataliony operacyjne (wielonarodowe) | ![]() ![]() | 2016- | |
![]() ![]() | 2016- | ||
Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (CPU) | ![]() | 1982- | |
jednostki zabezpieczenia[a] | ![]() | 1982-1985 | |
![]() ![]() | 1985-1989 | ||
![]() ![]() | 1989-2016 | ||
![]() | 2016- | ||
Jednostka Dowodzenia (HQU) | ![]() | 1982-1992 | |
Jednostka Łączności (FSU) | ![]() | 1982-1995 | |
Jednostka Śmigłowców (RWAU) | ![]() ![]() | 1982-1986 | |
![]() | 1986-1990 | ||
Jednostka Lotnicza (FWAU) | ![]() | 1982-2010 | |
![]() | 2013- | ||
Jednostka Transportowa i Inżynieryjna (TREU) | ![]() | 1982-2016 | |
![]() ![]() | 2016- | ||
Jednostka Policji Wojskowej (FMPU) | ![]() | 1982-1995 | |
![]() | 1995-2015 | ||
![]() | 2015-2019 | ||
2019- |
- ↑ Kolejno: Element Wsparcia Logistycznego (LSE, 1982-1985), Jednostka Wsparcia Logistycznego (LSU, 1985-1989), Batalion Wsparcia (SPTBATT, 1989-2016) w składzie: kompania dowodzenia (HCC, 1982-2001), kompania lotnicza (AVN, AVCO), kompania medyczna (MED, MEDCO), kompania transportowa (S&T, 1982-2001), kompania wsparcia (SPT, 1982-2001), oddział rozminowania (EOD, od 1991) (1st US Army Support Battalion. Global Security. [dostęp 2020-02-05]. (ang.).), od 1986 także siły nowozelandzkie – sekcja transportowa i zespół szkoleniowo-doradczy (ATT)
Dowódcy
Podobnie jak w przypadku misji pokojowych ONZ, na czele MFO stoi osoba cywilna – Dyrektor Generalny (Director General), odpowiednik oenzetowskiego Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego. Jest to stanowisko zarezerwowane dla Amerykanina.
Początek | Koniec | Dyrektor Generalny |
---|---|---|
1981 | 1984 | Leamon R. Hunt † |
1984 | 1984 | Victor H. Dikeos (p.o.) |
1984 | 1988 | Peter D. Constable |
1988 | 1998 | Wat T. Cluverius IV |
1998 | 2004 | Arthur H. Hughes |
2004 | 2009 | James A. Larocco |
2009 | 2017 | David M. Satterfield |
2017 | 2022 | R. Stephen Beecroft |
2022 | Elizabeth L. Dibble |
Tak jak w innych misjach pokojowych i stabilizacyjnych, głównodowodzącym wojskowym jest Dowódca Sił (Force Commander), którym zostaje generał wytypowany przez jedno z państw wystawiających kontyngent. Szefem sztabu jest dowódca Task Force Sinai.
Początek | Koniec | Państwo | Dowódca Sił |
---|---|---|---|
1981 | 1984 | ![]() | gen. broni Fredrik Bull-Hansen |
1984 | 1989 | ![]() | gen. broni Egil Ingebrigtsen |
1989 | 1991 | ![]() | gen. broni Donald McIver |
1991 | 1994 | ![]() | gen. broni Joop van Ginkel |
1994 | 1997 | ![]() | gen. dyw. David Ferguson |
1997 | 2001 | ![]() | gen. dyw. Tryggve Tellefsen |
2001 | 2004 | ![]() | gen. dyw. Robert Meating |
2004 | 2007 | ![]() | gen. dyw. Roberto Martinelli |
2007 | 2010 | ![]() | gen. dyw. Kjell Ludvigsen |
2010 | 2014 | ![]() | gen. dyw. Warren Whiting |
2014 | 2017 | ![]() | gen. dyw. Denis Thompson |
2017 | 2019 | ![]() | gen. dyw. Simon Stuart |
2019 | 2023 | ![]() | gen. dyw. Donald Evan Williams |
2023 | ![]() | gen. dyw. Pavel Kolář |
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Multinational Force and Observers |
Przypisy
- ↑ a b c d Servants of Peace. MFO. [dostęp 2011-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-21)]. (ang.).
- ↑ Gunmen attack Sinai HQ of MFO peacekeeping force, four injured. The Times of Israel. [dostęp 2013-09-17]. (ang.).
- ↑ a b Assaf Orion, Denis Thompson. Avoiding an Epic Mistake. „Policy Notes”. PN80, s. 2-7, 2020. Waszyngton: The Washington Institute for Near East Policy.
- ↑ MFO in numbers. MFO. [dostęp 2020-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2001-07-16)]. (ang.).
- ↑ M. Ghali - Non-UN Peacekeeping Operation in the Middle East. The Henry L. Stimson Center. [dostęp 2011-07-14]. (ang.).
- ↑ MFO Contingent Information. MFO. [dostęp 2020-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-06-20)]. (ang.).
- ↑ MFO Contingents. MFO. [dostęp 2020-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2001-07-16)]. (ang.).
- ↑ MFO Contingents. MFO. [dostęp 2021-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-03)]. (ang.).
- ↑ Adaptation in Multinational Organizations: The Multinational Force and Observers Transformational Change in the Face of ISIS in Sinai. School of Advanced Military Studies US Army Command and General Staff College. [dostęp 2020-02-05]. (ang.).
Bibliografia
- Oficjalna strona MFO. MFO. [dostęp 2011-07-14]. (ang.).
- Servants of Peace. MFO. [dostęp 2011-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-21)]. (ang.).
- M. Ghali - Non-UN Peacekeeping Operation in the Middle East. The Henry L. Stimson Center. [dostęp 2011-07-14]. (ang.).
- SNL: Multinational_Force_and_Observers