Manot 1
Manot 1 | |||
Okres istnienia: ok. 60 000 – 49 000 lat temu | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Rząd | naczelne | ||
Rodzina | człowiekowate | ||
Podrodzina | Hominini | ||
Rodzaj | Homo | ||
Gatunek | Homo sapiens (archaiczny) | ||
Synonimy | |||
|
Manot 1 – skamieniałość sklepienia czaszki ludzkiej mająca cechy anatomii współczesnego człowieka; znaleziona na terenie obecnego Izraela[1]. Stanowi ona egzemplarz części szkieletu wymarłych ludzi z Manot, którzy w okresie środkowego paleolitu zamieszkiwali jaskinię Manot (stąd ich nazwa) położoną w Zachodniej Galilei. Szczątki zostały odkryte w 2008 roku, a ich naukowy opis został opublikowany 28 stycznia 2015 w elektronicznym wydaniu Nature[2]. Datowanie izotopowe oszacowało wiek okazu na 54 700 lat, co oznacza, że jest to najstarsza znana skamieniałość należąca do człowieka współczesnego. Jest to ponadto jeden z dowodów potwierdzających słuszność teorii wyjścia z Afryki[3]. Analiza genów wskazuje na fakt krzyżowania się przodków współczesnych ludzi z innymi gatunkami człowieka, takimi jak neandertalczyk.
Odkrycie
Manot 1 został odkryty w jaskini Manot wraz z odkryciem samej jaskini w 2008 roku. Miejsce to znajduje się w Zachodniej Galilei, około dziesięciu kilometrów na północ od stanowiska w jaskini Hayonim i około pięćdziesięciu kilometrów na północny wschód od góry Karmel. Odkrycia dokonano przypadkowo, kiedy spycharka przedziurawiła sklepienie jaskini podczas prac budowlanych[4]. Pracujący na Uniwersytecie Hebrajskim archeologowie z oddziału badającego jaskinie zostali niezwłocznie poinformowani, po czym przeprowadzili badania wstępne. Obok fragmentu czaszki znalezione zostały inne ludzkie szczątki, a także kamienne narzędzia i kawałki węgla drzewnego. Wśród narzędzi znaleziono ostrza lewaluaskie, dłuta, pięściaki i narzędzia oryniackie. Nieopodal znajdowały się szczątki daniela zwyczajnego, jelenia szlachetnego, gazeli górskiej, konia, tura, hieny i niedźwiedzia[5]. Znalezione eksponaty zostały przeniesione do Izraelskiego Urzędu Starożytności, który również przeprowadził badanie jaskini. W 2010 Urząd zorganizował gruntowne prace wykopaliskowe. Badania prowadzone były we współpracy archeologów Uniwersytetu Hebrajskiego, Uniwersytetu Telawiwskiego, Służby Geologicznej Izraela, Instytutu Zinmana Uniwersytetu Hajfy, Instytutu Nauki Weizmanna i Wydziału Archeologii Uniwersytetu Bostońskiego[5].
Opis
Manot 1 jest okazem niemalże kompletnej czaszki dorosłego osobnika bardzo przypominającej czaszkę człowieka współczesnego. Objętość jego mózgu była stosunkowo niewielka – 1100 cm³. Rozmiar mózgu współczesnego człowieka to blisko 1400 cm³[1]. Charakterystycznymi cechami okazu są: kość potyliczna w kształcie koka, kość ciemieniowa w kształcie łagodnego łuku, obecność wyrostka suprainiac fossa i wyraźna linia karku. Ten zespół cech jest pośredni pomiędzy anatomią późnych gatunków ludzi z Afryki a budową ludzi z okresu paleolitu górnego zamieszkujących Europę. Manot 1 znacznie różni się od innych wymarłych gatunków ludzi żyjących w sąsiednim Lewancie. Odkrywcy okazu podsumowują zebrane dane, wnioskując:
Ogólny kształt oraz wiele różnych cech okazu sklepienia czaszki Manot 1 pokazują, iż ta część czaszki jest całkowicie współczesna[2].
Znaczenie w ewolucji człowieka
Manot 1 jest najstarszym okazem człowieka współczesnego żyjącego poza Afryką. Datowanie metodą uranowo-torową szacuje jego wiek na 54 700 lat[2]. Potwierdza to autentyczność teorii wyjścia z Afryki, czyli tego, że ludzie współcześni pochodzą z Afryki i wyemigrowali z niej około 60 000 – 70 000 lat temu[6]. Jak dotąd hipoteza ta była udowadniana jedynie na podstawie badań genetycznych[7][8]. Istnieje prawdopodobieństwo, iż Manot 1 należał do przodków ludzi współczesnych, którzy rozpoczęli zasiedlanie Europy[9]. Okres jego występowania jest zbieżny z epoką życia innego wymarłego człowieka – neandertalczyka. Obydwa gatunki żyły zatem w bliskim sąsiedztwie na terenach południowego Lewantu. Fakt ten sugeruje możliwość krzyżowania się Manot 1 i neandertalczyka, choć jak na razie jedynym dowodem potwierdzającym to założenie są porównawcze badania genetyczne[10][11]. Szacuje się, iż współcześni ludzie dzielą nawet od 2% do 4% genów z neandertalczykami. W 2014 r. znaleziono na Syberii skamieniałość współczesnego człowieka (mężczyzny), której wiek oszacowano na 45 000 lat. Sekwencja jego genów wykazała, że jego przodkowie krzyżowali się z neandertalczykami około 52 000 – 58 000 lat temu[12]. Nie istnieje jednakże żaden materialny dowód na bliskie występowanie człowieka i neandertalczyka w okresie tegoż domniemanego krzyżowania się obu gatunków. Manot 1 stanowi pierwszy niepodważalny dowód takiej bliskości w owym czasie. Wydobywanie i sekwencjonowanie DNA ze szczątków może potwierdzić krzyżowanie się gatunków w tym okresie, jednak gorący klimat regionu utrudnia tego typu prace, gdyż wysoka temperatura przyśpiesza rozpad DNA[13][14].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b 55,000-Year-Old Skull Fragment May Be Linked to 1st Europeans.
- ↑ a b c Levantine cranium from Manot Cave (Israel) foreshadows the first European modern humans.
- ↑ 55,000-Year-Old Skull Fossil Sheds New Light on Human Migration out of Africa.
- ↑ Archaeologists Reopen Investigation of Early Humans at Manot Cave in Israel.. [dostęp 2016-11-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-13)].
- ↑ a b Manot Cave.
- ↑ Ancient skull shows modern humans colonized Eurasia 60-70,000 years ago.
- ↑ Out-of-Africa migration and Neolithic co-expansion of Mycobacterium tuberculosis with modern humans.
- ↑ The Dawn of Human Matrilineal Diversity.
- ↑ Skull Fossil Offers New Clues on Human Journey From Africa.
- ↑ The Date of Interbreeding between Neandertals and Modern Humans.
- ↑ Apparent Variation in Neanderthal Admixture among African Populations is Consistent with Gene Flow from Non-African Populations.
- ↑ Genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia.
- ↑ This skull may provide a new link between Neanderthals and modern humans.
- ↑ New Skull Could Be from Human Group that Interbred with Neanderthals.
- p
- d
- e
Homininae | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Australopithecine |
| ||||||||
Człowiek |
| ||||||||
Tematy powiązane |
- Kategoria:Paleoantropologia