Marcin Wolski
![]() Marcin Wolski (2011) | |||
Imię i nazwisko | Marcin Jerzy Wolski | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 22 lipca 1947 | ||
Narodowość | polska | ||
Dziedzina sztuki | literatura | ||
Epoka | powieść fantastyczna, satyra | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
|
Marcin Jerzy Wolski (ur. 22 lipca 1947 w Łodzi) – polski pisarz, dziennikarz i satyryk, były wiceprezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich[1] i były prezes oddziału warszawskiego[2]. Od 2006 do 2007 dyrektor Programu I Polskiego Radia. Od 2016 do 2017 dyrektor TVP2.
Życiorys
W 1972 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, pracę magisterską Polski październik 1956 roku w świetle prasy francuskiej napisał pod kierunkiem Rafała Gerbera[3]. Debiutował w 1966 w piśmie „Szpilki”. Publikował również w „Żołnierzu Wolności”, organie propagandowym Ludowego Wojska Polskiego, m.in. szopkę noworoczną krytykującą państwa Zachodu i Izrael w związku z wojną sześciodniową[4].
Przez wiele lat współpracował z Programem 3 Polskiego Radia, gdzie od 1973 do 7 grudnia 1981 prezentowana była audycja satyryczna 60 minut na godzinę (kolejne wydanie miało zostać nadane 13 grudnia). W latach 1989–2009 tworzył cotygodniową audycję ZSYP w Programie 1. Polskiego Radia. Większość napisanych przez Marcina Wolskiego tekstów doczekało się realizacji w postaci skeczy i cyklicznych słuchowisk radiowych. Najbardziej znane słuchowiska napisane przez niego to Laboratorium nr 8, Świnka oraz Matriarchat. W latach 1991–1993 był współautorem popularnego programu Polskie zoo, później także szopek noworocznych, przedstawiających w krzywym zwierciadle polską scenę polityczną. Opowiadanie Świnka stało się kanwą scenariusza polskiego filmu fabularnego z 1990 o tym samym tytule. W pomyśle na film Seksmisja można zauważyć związki z Matriarchatem Marcina Wolskiego.
W latach 1975–1981 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, od 1980 był sekretarzem Podstawowej Organizacji Partyjnej Programu III PR[5]. Podczas stanu wojennego zwolniony z pracy z zakazem zatrudnienia w mediach, jednak jego skecze i słuchowiska regularnie pojawiały się w audycji Powtórka z rozrywki. Twórca opozycyjnego kabaretu objazdowego.
W latach 1993–1995 był członkiem Rady ds. Mediów przy prezydencie Lechu Wałęsie. W 2005 wszedł w skład Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.
Od 21 lipca 2006 do 18 kwietnia 2007 był dyrektorem Programu I Polskiego Radia.
Marcin Wolski był – wspólnie z Antonim Krauzem – współautorem scenariusza filmu fabularnego Smoleńsk[6], poświęconego katastrofie smoleńskiej[7].
Od maja 2013 do 2015 prowadził magazyn satyryczny Tydzień do rymu na antenie stacji Telewizja Republika[8].
Jest stałym felietonistą w „Gazecie Polskiej”. Pisał felietony do „Wprost” i Tygodnika Solidarność. W latach 2013–2023 był publicystą tygodnika „Do Rzeczy”[9]. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich[10] i Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Od kwietnia 2016 do 19 grudnia 2023 był szefem redakcji oraz jednym z prowadzących programu publicystyczno–satyrycznego W tyle wizji, emitowanego na kanale TVP Info[11][12]. 11 lipca 2016 został dyrektorem TVP2[13]. Funkcję tę sprawował do końca grudnia 2017[14][15]. Od kwietnia do 30 listopada 2018 pełnił funkcję dyrektora agencji kreacji rozrywki Telewizji Polskiej[16]. W latach 2018–2023 był doradcą zarządu tej instytucji[16][17].
Prowadzi natomiast swój własny kanał w serwisie YouTube. Podczas spotkania w Klubie Ronina, w dniu 16 października 2023 wykluczył możliwość współpracy z jakąkolwiek stacją telewizyjną i radiową. Zaznaczył jednak, że nadal pozostaje centroprawicowym konserwatystą. Swoją pracę w Telewizji Polskiej w latach 2016-2023 podsumował zdaniem, nawiązującym do medialnej propagandy lat 70. w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej[18][19][20][21][22]:
Mówię to jako współwinny: stworzyliśmy propagandę na gorszym poziomie niż lata siedemdziesiąte. (...) Zwyciężyła logika walki, logika stalinowska: kto nie jest z nami, jest przeciw nam.
Kilka dni później, 20 października wydał oświadczenie opublikowane w Gazecie Polskiej Codziennie, w którym przeprosił za wypowiedziane na tym spotkaniu niektóre opinie, a zwłaszcza za powyższe słowa[23]:
Przepraszam, jeśli moja emocjonalna wypowiedź w Klubie Ronina kogoś obraziła, skrzywdziła lub zraniła! Zwłaszcza gdy chodzi o kolegów - pracowitych, odważnych, wybitnych. (...) Jeśli ktoś z Szanownych Czytelników też poczuł się urażony, serdecznie przepraszam.
Tłumaczył też wielokrotnie, że przekaz Telewizji Polskiej w aspekcie społeczno-politycznym w latach 2015-2023 był zbyt ostry, nastawiony na walkę i kierowany głównie do "betonowego elektoratu" PiS-u. Przyznał także, że nie wycofuje się ze swoich stwierdzeń o propagandzie TVP w tych czasach, ale nie powinien wyrażać ich w tak ostry sposób i mierzyć wszystkich jedną miarą, gdyż część dziennikarzy pracowała w tym czasie dla tego medium rzetelnie i uczciwie[24][25].
W kwietniu 2024, pomimo swoich wcześniejszych zapowiedzi nawiązał stałą współpracę z kanałem telewizyjnym TVMN (Telewizja Media Narodowe), gdzie emitowane są premierowo, raz w tygodniu jego autorskie felietony w cyklu Marcin Wolski przedstawia[26].
Życie prywatne
Ojcem Marcina Wolskiego był Jerzy Wolski (1901–1974) – adwokat, żołnierz, zaś braćmi jego ojca:
- Stanisław Wolski – harcerz i żołnierz odznaczony Virtuti Militari,
- Stefan Wolski – żołnierz, więziony w więzieniu stalinowskim,
- Zbigniew Wolski (ur. 1907) – działacz konspiracji antyhitlerowskiej i ofiara Auschwitz.
Dziadkiem ze strony ojca był działacz Związku Ludowo-Narodowego, przewodniczący Społecznej Rady Obrony Miasta Biłgoraja i burmistrza Biłgoraja – Franciszek Wolski (1868–1931), natomiast babką – Stanisława z domu Ereth – działaczka Organizacji Kobiet Narodowych w Biłgoraju[27].
Matką Marcina Wolskiego była Krystyna z domu Karczewska, II voto Żytyńska (1920–1993) – dziennikarka i sportsmenka. Jej ojcem był Tadeusz Karczewski (1888–1949) – uczestnik bitwy Warszawskiej, zaś matką Kazimiera Karczewska[27].
Marcin Wolski jest także podróżnikiem. Zwiedził ponad 100 krajów świata. W roku 2020 ukazała się jego książka pt. W 80 podroży dookoła świata, w której opisuje swoje podróże i wrażenia ze spotkań z innymi kulturami[28].
Odznaczenia i nagrody
Otrzymał wiele nagród za teksty satyryczne, a także był trzykrotnie nominowany do Nagrody im. Janusza A. Zajdla za satyryczne utwory fantastycznonaukowe.
W 2006 prezydent Lech Kaczyński odznaczył Marcina Wolskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[29].
20 maja 2009 z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[30].
Twórczość
Cykle
Pies w studni
- Pies w studni (SuperNowa, 2000, ISBN 83-7054-140-2)
- Rekonkwista (SuperNowa, 2001, ISBN 83-7054-148-8)
- Wilk w owczarni (Zysk i S-ka, 2010, ISBN 978-83-7506-636-4)
Antybaśnie
- Antybaśnie – tomik z wolszczyzną (Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1991, ISBN 83-212-0616-6)
- Powrót do antybaśni (Wydawnictwo Zebra, 1993, ISBN 83-85076-24-6)
Wydania rozszerzone:
- Antybaśnie z 1001 dnia (SuperNowa, 2004, ISBN 83-7054-162-3)[31]
- Włóczędzy czasoprzestrzeni (SuperNowa, 2005, ISBN 83-7054-169-0)[32]
Trylogia optymistyczna
- Nieprawe łoże (Wydawnictwo Fronda 2006, ISBN 83-60335-80-X, Zysk i S-ka 2007, ISBN 978-83-7506-189-5)
- Noblista (Zysk i S-ka 2008, ISBN 978-83-7506-165-9)
- Kaprys historii (Zysk i S-ka 2009, ISBN 978-83-7506-355-4)
Igor Rykow
- 7:27 do Smoleńska (Zysk i S-ka, 2014, ISBN 978-83-7785-407-5)
- Dzień zapłaty (Zysk i S-ka, 2015, ISBN 978-83-7785-58-36)
- Powrót Almanzora (Zysk i S-ka 2017, ISBN 978-83-8116-101-5)
Podróżnicze
- W 80 podróży dookoła świata (Wydawnictwo Biały Kruk, 2020, ISBN 978-83-7553-295-I)
Powieści
- Laboratorium nr 8 (w antologii Rok 3978, KAW, 1980, wznowione w zbiorze The Bestiarium)
- Numer (KAW, 1982, wznowiony w zbiorze The Bestiarium)
- Agent dołu (Wydawnictwo Literackie, 1988)
- Piąty odcień zieleni (CIA-Books, 1991)
- Bogowie jak ludzie (KAW, 1991, wznowienie: Solaris, 2004, ISBN 83-89951-03-7)
- Krawędź snu (SuperNowa, 1996, ISBN 83-7054-104-6)
- Agent dołu. Diabelska dogrywka (SuperNowa, 1996, ISBN 83-7054-097-X) – wznowienie z dodatkowym rozdziałem pt. Diabelska dogrywka
- Według św. Malachiasza (SuperNowa, 1999, ISBN 83-7054-128-3)
- Alterland (WAB, 2003, ISBN 83-89291-18-5, WAB, 2005, ISBN 83-7414-091-7)
- Ekspiacja (WAB, 2004, ISBN 83-7414-023-2)
- Miejsce dla dwojga (WAB, 2005, ISBN 83-7414-083-6)
- Zamach na Polskę (Solaris, 2005, ISBN 83-89951-27-4)
- Klucz do Apokalipsy (Wydawnictwo Albatros 2007, ISBN 978-83-7359-446-3)
- EuroDżihad (Zysk i S-ka 2008, ISBN 978-83-7506-234-2)
- Agent dołu. Czarci pomiot (SuperNowa 2009, ISBN 978-83-7578-019-2) – kolejne wznowienie Agenta dołu wraz z dodatkowymi rozdziałami Diabelska dogrywka, Agent góry i Czarci pomiot
- Drugie życie (Zysk i S-ka 2009, ISBN 978-83-7506-421-6)
- Wallenrod (Narodowe Centrum Kultury 2010, ISBN 978-83-61587-15-6) oraz (Zysk i S-ka 2012, ISBN 978-83-7785-114-2)
- Ciemna strona lustra (Centrum Myśli Jana Pawła II 2010, ISBN 978-83-60853-01-6)
- Cud nad Wisłą (Czerwone i Czarne 2010, ISBN 978-83-7700-007-6)
- Jedna przegrana bitwa (Narodowe Centrum Kultury 2010, ISBN 978-83-61587-31-6)
- 13 Gabinet (Czerwone i Czarne 2011, ISBN 978-83-7700-018-2)
- Ewangelia według Heroda (M Wydawnictwo 2011, ISBN 978-83-7595-356-5)
- Doktor Styks (Zysk i S-ka 2011, ISBN 978-83-7506-879-5)
- Skecz zwany morderstwem (Zysk i S-ka 2012, ISBN 978-83-7785-020-6)
- Post-Polonia (M Wydawnictwo 2012, ISBN 978-83-7595-456-2)
- Mocarstwo (Zysk i S-ka 2012, ISBN 978-83-7785-117-3) – bezpośrednia kontynuacja losów bohaterów Wallenroda
- Prezydent von Dyzma (Zysk i S-ka 2013, ISBN 978-83-7785-220-0) – luźna kontynuacja Kariery Nikodema Dyzmy Tadeusza Dołęgi-Mostowicza
- Sodoma (Zysk i S-ka, 2014, ISBN 978-83-7785-58-29)
- Ciemna brama (Zysk i S-ka, 2016, ISBN 978-83-7785-89-81)
- Powtórka z rozgrywki (Zysk i S-ka, 2020, ISBN 978-83-8116-839-7)[33]
Zbiory opowiadań i nowele
- 60 minut na godzinę (Nasza Księgarnia, 1978, ISBN 83-10-08951-1, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
- Żółw
- Z lotu ptaka
- Siła woli
- Takie buty
- Fotografia
- Taksówka o północy
- Płetwy
- Muza
- F.A.
- Enklawa. Neomatriarchat. Świnka (1982, wznowione w zbiorze The Bestiarium)
- Z przymrużeniem ucha. Tomik z wolszczyzną (1984, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
- Jeden dzień
- Epizod
- Zimny warsztat
- Zadziwiający przypadek fascynacji
- Problem malarski
- Urojenie
- Zbrodniarz
- Odżywka
- Świadek koronny
- Apokalipsa
- Telefon
- Wiem wszystko
- Z pamiętnika młodego inżyniera
- Szansa
- Loteria
- Szczepionka
- Pies, przyjaciel człowieka
- Labirynt
- Tragedia „Nimfy 8” (w cyklu Stało się jutro, cz. 30, Nasza Księgarnia, 1987, ISBN 83-10-08951-1, wznowione w zbiorze Wolski w shortach (1))
- Konfrontacja
- Tragedia „Nimfy 8”
- Matryca
- Ludzie-Ryby
- Przezorność
- Masa krytyczna
- Eksponat
- Przestępstwo i wyrok
- Wariant autorski
- Mam prośbę, Jack...
- Trzecia planeta
- Klan Szwendałów (DAGA, 1991, ISBN 83-900201-0-6, M. Wolski i A. Zaorski jako „Marta Blask”)
- Książeczka bez nabożeństwa czyli porady dla nieśmiałych cnotliwych i leniwych (Replay, 1993, ISBN 83-85917-02-0)
- Noc bezprawia oraz inne szalone opowieści (SuperNowa, 1997, ISBN 83-7054-117-8)
- Wideo Pana Boga
- Na żywo
- Dzień bezmięsny
- Korektura
- Poprawka z cudu
- Noc bezprawia
- Kabaret Nadredaktora (wybór najlepszych piosenek i tekstów kabaretowych, Nowy Świat, 2001)
- The Bestarium (Solaris 2002, ISBN 83-88431-35-8)
- Świnka
- Matriarchat
- Laboratorium nr 8
- Numer
- Trzecia Najśmieszniejsza Kabaretu Nadredaktora cz. II (Nowy Świat, 2003)
- Marcin Wolski w shortach (1): Kwadratura trójkąta (Solaris, 2003, ISBN 83-88431-73-0)
- Opowiadania ze zbioru 60 minut na godzinę
- Opowiadania ze zbioru Z przymrużeniem ucha. Tomik z wolszczyzną
- Opowiadania ze zbioru Tragedia „Nimfy 8”
- Kwadratura trójkąta
- Marcin Wolski w shortach (2): Enklawa (Solaris, 2004, ISBN 83-88431-83-8)
- Enklawa
- Baśnie dla bezsennych:
- Omdlenie
- Budka nr 7
- Etyka zawodowa
- Jedna z lepiej przeprowadzonych akcji
- Największe zdarzenie od czasów Adama
- Hobbysta
- Party
- Horrory na późne wieczory:
- Alternatywa
- Adventure Explorer
- Operacja Herod
- Łapiszcze
- Wirus
- Dom specyficznej troski
- Aktywacja
- Za nic
Przypisy
- ↑ t, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich [online], old.sdp.pl [dostęp 2021-05-19] (ang.).
- ↑ https://www.sdpwarszawa.pl/8,Wladze.html [dostęp: 19.05.2021].
- ↑ Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 371
- ↑ Jak ulubieńcy władz PRL-u, pupilami prawicy się stali. Newsweek.pl, 25 stycznia 2014. [dostęp 2017-01-01].
- ↑ Wiedziałeś, że oni należeli do PZPR? Marcin Wolski. onet.pl. [dostęp 2016-07-23].
- ↑ O fundacji. fundacjasmolensk2010.pl. [dostęp 2016-07-23].
- ↑ Tadeusz Sobolewski: Będą kręcić film 'Smoleńsk'. 'O tak zwanej katastrofie'. gazeta.pl, 7 listopada 2012. [dostęp 2012-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-21)].
- ↑ Ruszyła Telewizja Republika. Upadł monopol medialny. niezalezna.pl, 6 maja 2013. [dostęp 2013-05-06].
- ↑ Redakcja. dorzeczy.pl. [dostęp 2013-02-04].
- ↑ Autorzy opuszczają Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. [w:] lubimyczytać.pl [on-line]. 2020-08-17. [dostęp 2020-08-21].
- ↑ „W tyle wizji” polityka na wesoło od dziś w TVP Info. [dostęp 2016-06-23].
- ↑ Koniec „W tyle wizji” w TVP Info [online], www.wirtualnemedia.pl, 28 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-28] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski pokieruje TVP2. pb.pl, 11 lipca 2016. [dostęp 2016-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-12)].
- ↑ MarcinM. Makowski MarcinM., Jestem czasowo poetą dworskim [online], Do Rzeczy, 20 grudnia 2017 [dostęp 2018-12-09] (pol.).
- ↑ Reforma w strukturach TVP będzie wprowadzana etapami. Wolski: niebawem przestanę być szefem Dwójki [online], wirtualnemedia.pl, 20 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ a b NB: Marcin Wolski od grudnia zostanie doradcą zarządu TVP. wirtualnemedia.pl. [dostęp 2018-12-09]. (pol.).
- ↑ Nikola Bochyńska: „Szopka Noworoczna” wraca do TVP. Jej autorem Marcin Wolski. wirtualnemedia.pl. [dostęp 2018-12-20]. (pol.).
- ↑ Marcin Wolski nie chce pracować w TV Republika i w telewizji braci Karnowskich. "Coś we mnie pękło" [online], Plejada, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski wyklucza współpracę z TV Republika i telewizją braci Karnowskich. 'Coś we mnie pękło' [online], www.wirtualnemedia.pl, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
- ↑ MałgorzataM. Puzyr MałgorzataM., Zaskakująca deklaracja twórcy "W tyle wizji". "Coś we mnie pękło" [online], Do Rzeczy, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski nie chce współpracować z TV Republika. "Coś we mnie pękło" [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-21] (pol.).
- ↑ BASZ, Był gwiazdą TVP Info. Teraz nie zamierza przechodzić do TV Republika [online], teleshow.wp.pl, 21 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-21] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski u Sakiewicza przeprasza za krytykę TVP. Przypomniano mu przeszłość w PZPR [online], www.wirtualnemedia.pl, 20 października 2023 [dostęp 2024-02-19] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski przyznał: Stworzyliśmy propagandę gorszą niż w PRL. On chciał ocieplać [online], Press.pl [dostęp 2024-02-19] (pol.).
- ↑ Uderzył w TVP, teraz przeprasza. "Nie chcę rezygnować z udziału w tym dziele" [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-02-19] (pol.).
- ↑ Marcin Wolski publicystą TVMN. Stacja nawiązała też współpracę z "Do Rzeczy" [online], Press.pl [dostęp 2024-04-12] (pol.).
- ↑ a b AnetaA. Nawrot AnetaA., Alternatywne światy Marcina Wolskiego wobec tradycji powieści historycznej, Częstochowa 2017 .
- ↑ Marcin Wolski zabiera nas w nowej książce w 80 podróży dookoła świata. [online], 29 maja 2020 .
- ↑ M.P. z 2006 r. nr 62, poz. 647
- ↑ Glorie dla przedstawicieli świata rozrywki. mkidn.gov.pl, 20 maja 2009. [dostęp 2016-07-23].
- ↑ Zawiera opowiadania z Antybaśnie – tomik z Wolszczyzną, ale potraktowane jako fragment większej całości.
- ↑ Włóczędzy czasoprzestrzeni zawiera dwa odrębne nowe wstępy, całość Powrotu do antybaśni z 1993 i rozbudowany niepublikowany epilog.
- ↑ Powtórka z rozgrywki na stronie wydawnictwa. sklep.zysk.com.pl. [dostęp 2020-02-02]. (pol.).