Mniszek kok-sagiz
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | astrowce | ||
Rodzina | astrowate | ||
Podrodzina | Cichorioideae | ||
Rodzaj | mniszek | ||
Gatunek | mniszek kok-sagiz | ||
Nazwa systematyczna | |||
Taraxacum kok-saghyz L. E. Rodin[3] Trudy Bot. Inst. Akad. Nauk S.S.S.R., Ser. 1, Fl. Sist. Vyssh. Rast. 1:187. 1933 | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Kok-saghyz_Achenes.jpg/250px-Kok-saghyz_Achenes.jpg)
Mniszek kok-sagiz, mniszek gumodajny, kok-sagiz (Taraxacum kok-saghyz Rodin) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych (Asteraceae). W stanie dzikim rośnie w Azji Środkowej: w Kirgistanie, południowo-wschodnim Kazachstanie oraz w zachodnich krańcach Chin[3]. W dawnym ZSRR był główną rośliną kauczukodajną. W Polsce uprawiany w czasie II wojny światowej[4].
Morfologia
- Pokrój
- Bylina do 30 cm wysoka, z wyglądu podobna do mniszka lekarskiego, z białym sokiem mlecznym.
- Liście
- Lancetowate, zatokowo wcinane, zebrane w przyziemną rozetę.
- Kwiaty
- Języczkowate, koloru żółtego, tworzące koszyczki osadzone na szczycie bezlistnej łodygi.
- Owoc
- Niełupka z puchem kielichowym.
- Korzeń
- Gruby, palowy.
Zastosowanie
Roślina uprawiana dla kauczuku (w korzeniu kilkuletnim zawiera go do 20% w soku mlecznym), który znajduje się w soku korowej części korzeni. W krajach byłego ZSRR uzyskiwano średni plon korzeni 50–100 q z hektara.
Producent opon Continental AG z Instytutem Biologii Molekularnej i Ekologii Stosowanej Fraunhofer opracował metodę, która pozwala na wykorzystanie kauczuku z korzeni tego gatunku przy produkcji opon. Jak potwierdzają przedstawiciele koncernu, guma z tej rośliny ma lepsze właściwości, niż ta pochodząca z drzew kauczukowca z Ameryki Południowej[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ a b Taxon: Taraxacum kok-saghyz L. E. Rodin. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-11-21]. (ang.).
- ↑ Marian Nowiński: Mniszek. W: Słownik botaniczny. Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.
- ↑ Oficjalna strona internetowa Instytutu Biologii Molekularnej i Ekologii Stosowanej Fraunhofer, artykuł wraz z komentarzem profesora Dirka Prüfera (dostęp: 18.11.2013r.)
Bibliografia
- Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966
- ZbigniewZ. Podbielkowski ZbigniewZ., Słownik roślin użytkowych, Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1989, ISBN 83-09-00256-4, OCLC 69595653 .
- LNB: 000156237
- PWN: 3923719
- БРЭ: 2079619
- EoL: 1278264
- EUNIS: 161372
- Flora of North America: 200024585
- GBIF: 5394473
- identyfikator iNaturalist: 897096
- IPNI: 253687-1
- ITIS: 522371
- NCBI: 333970
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-80620
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:253687-1
- identyfikator Tropicos: 2732601
- CoL: 7BM5X