Moonrise, Hernandez, New Mexico
Moonrise, Hernandez, New Mexico – czarno-biała fotografia autorstwa Ansela Adamsa, wykonana popołudniem 1 listopada 1941[1] z pobocza autostrady US 84 / US 285 w Hernandez[2]. Przybliżone współrzędne miejsca, skąd zrobiono zdjęcie to 36°03′25,9″N 106°07′01,1″W/36,057186 -106,116974.
Zdjęcie przedstawia księżyc na tle czarnego nieba, wschodzący nad skromnymi zabudowaniami, kościołem i cmentarzem pełnym krzyży. Na drugim planie widać pokryte śniegiem góry. Adams wykonał zdjęcie w ostatniej chwili zachodu słońca, które jeszcze oświetlało białe krzyże i zabudowania.
Zdjęcie zyskało popularność na tyle, że sam Adams w trakcie swojej długiej kariery osobiście wykonał ponad 1300 odbitek[3]. Sława fotografii wzrosła, gdy odbitka z 1948 została w 1971 sprzedana na aukcji za „niesłychaną wówczas kwotę 71 500 dolarów amerykańskich” (432 800 w 2017); tę samą odbitkę w 2006 sprzedano w domu aukcyjnym Sotheby’s za 609 600 dolarów[4][5].
Powstanie
W październiku 1941 sekretarz Departamentu Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych, Harold L. Ickes zamówił u Adamsa sześciomiesięczny projekt, polegający na fotografowaniu obszarów będących pod jurysdykcją departamentu. Wielkoformatowe fotografie miały dekorować wnętrze nowo powstającego Muzeum Zasobów Wewnętrznych (Interior Museum)[6]. W podróży po zachodzie USA Adamsowi towarzyszył syn Michael i jego najlepszy przyjaciel, Cedric Wright. Na miejsce fotografii natknęli się późnym popołudniem 1 listopada, podróżując przez dolinę Rio Chama w stronę Españoli, przy czym relacje co się dokładnie zdarzyło nie były spójne.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Weston_Master_III_%288771984040%29.jpg/220px-Weston_Master_III_%288771984040%29.jpg)
Po raz pierwszy zdjęcie opublikowano na rozkładowej stronie rocznika U.S. Camera Annual 1943, pod koniec 1942, jako wybór redaktora U.S. Camera, Edwarda Steichena[7]. Wypowiedź Adamsa z tej książki[8]:
Było zrobione po zachodzie słońca, zmierzch rozświetlał dalekie szczyty i chmury. Średnie naświetlenie pierwszego planu odpowiadało „U” na światłomierzu Weston Master[a]; księżyc i szczyty ewidentnie nie przekraczały wartości „A”;...[b] Niektórzy mogą potraktować tę fotografię jako pokaz umiejętności, ale według mnie jest to raczej zwykła fotografia krajobrazu typowego dla Nowego Meksyku. Fotografie o zmierzchu są niestety lekceważone; to co wydaje się bezbarwne i nieinteresujące w dzień może osiągnąć niezwykłą jakość w półmroku przed zapadnięciem ciemności[c].
Późniejsze wypowiedzi Adamsa miały w sobie więcej dramaturgii. W swojej autobiografii, dokończonej wkrótce po jego śmierci w 1984 przez asystentkę i redaktorkę Mary Alinder, podróżni zauważyli „fantastyczną scenę”, kościół i cmentarz w pobliżu Hernandez i zjechali na pobocze. Adams przypominał sobie, że krzyknął na swojego syna Michaela i na Wrighta „Zróbcie to! Zróbcie to, na miłość boską! Nie mamy dużo czasu!”[7]. W pośpiechu by zdążyć przed znikającym słońcem udało się im rozłożyć statyw i aparat, wiedząc, że zostało jedynie kilka chwil ze światłem.
Podobnie Adams wypowiadał się w swojej książce Examples: The Making of 40 Photographs z 1983 roku[9]
Nie mogłem znaleźć mojego światłomierza Weston! Sytuacja była tragiczna: zachodzące słońce obramowywało brzeg chmur na zachodzie, a cień przyćmił białe krzyże ... Nagle uświadomiłem sobie, że znam luminancję księżyca – 250 cd na stopę kwadratową. Według wzoru odpowiadało to strefie VII w systemie strefowym... Po zwolnieniu spustu migawki uświadomiłem sobie, że zrobiłem niezwykłe zdjęcie, które zasługiwało na duplikat. Szybko obróciłem ramkę kliszy, ale w momencie, gdy zdejmowałem osłonę, światło słoneczne zeszło z białych krzyży; zabrakło paru sekund! Pojedynczy negatyw nagle stał się cenny[d].
Datowanie fotografii
Beaumont Newhall, fotograf i przyjaciel Adamsa był zaskoczony, że Adams nie znał daty wykonania fotografii[10]. Adams pamiętał, że zdjęcie zostało wykonane jesienią, ale podawał różne lata: 1940, 1941, 1942, pomimo faktu, że zdjęcie opublikowano w 1943–1944[e][9].
Newhall zastanawiał się, czy dane astronomiczne widoczne na zdjęciu mogą rozstrzygnąć wątpliwości i zwrócił się do Davida Elmore’a z High Altitude Observatory w Boulder. Skupił się na jesiennych okresach lat 1941–1944 i mógł dzięki temu ograniczyć się do 36 możliwych dat. Jeśli chodzi o lokalizację, ograniczył się do skraju szosy. Na podstawie tych informacji, z użyciem oprogramowania wyświetlał tarczę księżyca i jej położenie, by znaleźć właściwe dopasowanie. Elmore doszedł do wniosku, że Moonrise zostało sfotografowane 31 października 1941 o 16:03[10][11]. Adams podziękował Elmore’owi za ustalenie daty i podawał ją w kolejnych publikacjach, w tym w pochodzącej z 1983 roku książce Examples: The Making of 40 Photographs, w której godzinę zaokrąglił do 16:05.
Dennis di Cicco z czasopisma Sky & Telescope dowiedział się o wynikach badań Elmore’a i zdecydował się je sprawdzić. Di Cicco wprowadził położenie, kierunek i czas do programu wyświetlającego położenie Księżyca, ale lokalizacja nie zgadzała się z wizerunkiem satelity. Różnica zaintrygowała Di Cicco. Od czasu do czasu, przez 10 lat wracał do tematu, a nawet odwiedził miejsce, by stwierdzić w 1991, że „Adams był na skraju dawnego przebiegu drogi, około 50 stóp na zachód miejsca na obecnej autostradzie wskazanego przez Elmore’a”[f][g]. Obliczenia Di Cicco określiły czas wykonania fotografii na 1 listopada 1941 o 16:49:20[10]. Wynik poddał weryfikacji przez Elmore’a, który zgodził się z Di Cicco. Elmore’a zmyliły zniekształcenia monitora w połączeniu z nieprecyzyjnością współrzędnych Adamsa[10][12]. W 1981 monitory do kart graficznych CGA nie zapewniały proporcji 1:1, oprogramowanie musiało kompensować tę niedoskonałość.
Uwagi
- ↑ „U” od underexposed (niedoświetlony).
- ↑ Adams ustawił ekspozycję tak, by wystarczająco naświetlić ciemny pierwszy plan. Zauważył, że księżyc i szczyty były i tak stosunkowo ciemne.
- ↑ W oryginale: It was made after sundown, there was a twilight glow on the distant peaks and clouds. The average light values of the foreground were placed on the „U” of the Weston Master meter; apparently the values of the moon and distant peaks did not lie higher than the „A” of the meter... Some may consider this photograph a „tour de force” but I think of it as a rather normal photograph of a typical New Mexican landscape. Twilight photography is unfortunately neglected; what may be drab and uninteresting by daylight may assume a magnificent quality in the halflight between sunset and dark.
- ↑ W oryginale: I could not find my Weston exposure meter! The situation was desperate: the low sun was trailing the edge of clouds in the west, and shadow would soon dim the white crosses ... I suddenly realized that I knew the luminance of the Moon – 250 cd/ft². Using the Exposure Formula, I placed this value on Zone VII ... Realizing as I released the shutter that I had an unusual photograph which deserved a duplicate negative, I quickly reversed the film holder, but as I pulled the darkslide, the sunlight passed from the white crosses; I was a few seconds too late! The lone negative suddenly became precious.
- ↑ Znalazło się nawet w roczniku na 1943, przygotowanym jeszcze w 1942 roku – patrz wyżej.
- ↑ W oryginale: that Adams had been at the edge of the old roadbed, about 50 feet west of the spot on the modern highway that Elmore had identified.
- ↑ Pozostałości dawnej szosy są nadal widoczne na Google Maps.
Przypisy
- ↑ Ferenc Szasz: Larger than life: New Mexico in the twentieth century. UNM Press, 2006, s. 75. ISBN 0-8263-3883-6. (ang.).
- ↑ Mary Street Alinder: Ansel Adams: A Biography. Nowy Jork: Macmillan Publishers, 1998, s. 185. ISBN 0-8050-5835-4. (ang.).
- ↑ Alinder 1998 ↓, s. 45–46, 55–57, 62, 92, 99, 102, 112, 125, 188–191, 252, 354.
- ↑ Art Market Watch. Artnet, 27 października 2006. [dostęp 2018-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (30 lipca 2018)]. (ang.).
- ↑ Ula Ilnytzky: Adams, Samaras set records at NYC Polaroid auction. Bloomberg Businessweek, 22 czerwca 2010. [dostęp 2018-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (12 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Ansel Adams Photographs. National Archives, 26 czerwca 2017. [dostęp 2018-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (13 listopada 2018)]. (ang.).
- ↑ a b Ansel Adams, Mary Street Alinder: Ansel Adams, an autobiography. Nowy Jork: Little, Brown, 1996, s. 27–31, 59, 81, 113–114, 118, 192, 230–233. ISBN 978-0-8212-2241-6.
- ↑ T.J. Maloney: U.S. Camera 1943 annual. Nowy Jork: Duell, Sloan and Pearce, 1942, s. 89.
- ↑ a b Ansel Adams: Examples: the Making of 40 Photographs. Boston: Little, Brown and Company, 1983, s. 41–43. ISBN 0-8212-1750-X.
- ↑ a b c d Mike Haederle: It is Ansel Adams’ single most popular picture. And no one, not even the photographer, was sure when it was made. Until now.: ‘Moonrise’ Mystery. Los Angeles Times, 31 października 1991. [dostęp 2018-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 listopada 2017)]. (ang.).
- ↑ Sean Callahan. Short Takes: Countdown to Moonrise. „American Photographer”. 6, s. 30–31, styczeń 1981. ISSN 0161-6854.
- ↑ Dennis di Cicco. Dating Ansel Adams’ Moonrise. „Sky & Telescope”. 82 (5), s. 529–533, listopad 1991. ISSN 0037-6604.
Linki zewnętrzne
- Ansel Adams opisuje okoliczności powstania Moonrise Over Hernandez (nagranie wideo, (ang.))
- The Market for Ansel Adams and Moonrise, Hernandez, New Mexico (ang.)
- Miejsce wykonania zdjęcia, ok. 2000
- Cmentarz San Jose de Chama przedstawiony na zdjęciu