Most w Stobnicy
![]() | |||
Długość całkowita | 245 m | ||
---|---|---|---|
Państwo |
| ||
Województwo | |||
Miejscowość | Stobnica | ||
Podstawowe dane | |||
Przeszkoda | Warta | ||
Data budowy | 1910 | ||
Położenie na mapie gminy Oborniki ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu obornickiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Most w Stobnicy – most nad Wartą pomiędzy miejscowościami Stobnica i Brączewo w Polsce, w województwie wielkopolskim, na granicy powiatów szamotulskiego i obornickiego.
Stalowy most o długości 245 m i masie 600 t, ma nitowaną konstrukcję kratownicową[1] o siedmiu przęsłach o rozpiętości od 17,8 m do 83,3 m[2] i jest zawieszony 18,2 m nad lustrem wody[2]. Konstrukcja wykorzystuje przęsła wspornikowe i podczepione do ich końców przęsła podwieszane zgodnie z systemem opracowanym przez Heinricha Gerbera[3]. Kratownicowe przęsło nurtowe jest nieznacznie dłuższe niż prześwit pomiędzy filarami i łączy się bezpośrednio z przęsłami blachownicowymi nad terenami zalewowymi, a w miejscu tego łączenia nie ma filarów[4]. Obiekt jest jednym z nielicznych w Polsce mostów wspornikowych[3]. Przez most przebiegała rozebrana jednotorowa[2] linia kolejowa Wronki–Oborniki[1]. Tor ułożony jest na mostownicach.
Historia
W 1520 Stobnica otrzymała przywilej budowy mostu na Warcie, którego jednak nigdy nie zrealizowała[5]. Most kolejowy nad Wartą w Stobnicy[1] powstał w związku z budową linii kolejowej Wronki – Oborniki. Realizatorem robót była firma Klose z Poznania[6], a stalowe elementy mostu wykonano w Zakładzie Budowy Mostów Zjednoczonych Hut Króla i Laury w Królewskiej Hucie[3]. Został wzniesiony w latach 1909–1910[7]. Pierwszy odcinek tej linii, z Wronek do Jaryszewa Obornickiego i mostu nad Wartą, oddano do użytku 1 lutego 1910 r.[6] Pierwszy pociąg przejechał po moście 8 maja 1910 r.[8], a 26 czerwca 1910 r. pomyślnie przeszedł on próby wytrzymałościowe[6], dzięki czemu 1 lipca oficjalnie i uroczyście[8] otwarto pozostałą część linii kolejowej do Obornik[6].
Most dwukrotnie próbowano wysadzić w związku z prowadzonymi działaniami wojennymi[1]. 1 września 1939 r. próbę zniszczenia mostu podjęli polscy saperzy, ale nawierzchnia jedynie złamała się i upadła do wody[7]. Niemcy zabezpieczyli most przed całkowitym zniszczeniem, wykorzystując m.in. stalowe liny[3], a w 1941 r.[7] firma Brücken- und Stahlbau Beuchelt & Co zrealizowała zadanie odbudowy konstrukcji na potrzeby ruchu towarowego, gdyż nieopodal wybudowano betoniarnię[7]. Ponownie próbował go wysadzić wycofujący się przed Armią Czerwoną Wehrmacht[1], jednak uszkodzenia były mniejsze niż w 1939 r. i most jeszcze w tym samym roku naprawiono[3], przywracając go do użytku. Linia kolejowa funkcjonowała w ruchu pasażerskim do 1 października 1991 r., kiedy wstrzymano ruch osobowy, a 15 grudnia 2000 została całkowicie zamknięta (wstrzymanie ruchu towarowego). Od tego czasu nieczynny most był wykorzystywany przez miejscową ludność jako przeprawa piesza łącząca Stobnicę z Brączewem[1]. W 2001 r. linia była już nieprzejezdna[7], gdyż tory częściowo rozebrano, a częściowo rozkradziono[3].
Most figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W 2009 r. został wpisany do rejestru zabytków[1] (nr rej. 716/Wlkp./A)[9] ze względu na unikalną konstrukcję blachownicowo-kratownicową[10]. W 2012 r.[3] PKP PLK przekazało go Skarbowi Państwa w formie darowizny, ale w 2019 r. darowiznę uznano za naruszającą przepisy o ochronie zabytków, ponieważ jako zabytek most przedstawiał zbyt dużą wartość[1]. Niezależnie od tego, most pozostaje w zarządzie starosty szamotulskiego[11]. W tym samym roku uchylono wpis mostu do rejestru zabytków, gdyż wykryto w nim błędny zapis numerów działek. W związku z tym procedurę unieważnienia darowizny przerwano, ale jednocześnie ponownie wszczęto procedurę wpisu obiektu do rejestru zabytków[1].
O rewitalizację mostu starają się członkowie Inicjatywy Stobnica-Brączewo, która w 2018 r. wystosowała petycję do ministra infrastruktury, marszałka województwa wielkopolskiego, wojewody wielkopolskiego, starostów obornickiego i szamotulskiego, wójta i burmistrza Obrzycka oraz burmistrza Obornik o odrestaurowanie mostu w celu przystosowania go do funkcji pieszo-rowerowej[1]. W 2018 r. prowadzona była budowa ścieżki rowerowej na nasypie kolejowym (szlak rowerowy Oborniki – Stobnica)[4] w ramach budowy ścieżki rowerowej przez Puszczę Notecką. Most był brany również pod uwagę do rewitalizacji w ramach rządowego programu Mosty dla regionów[11].
W związku z rozwojem sytuacji wokół mostu w Pilchowicach w sierpniu 2020 r. PKP PLK zwróciło się do producentów filmu Mission: Impossible 7 z propozycją wykorzystania w zamian mostu w Stobnicy[1]. Jednocześnie zarówno PKP PLK jak i PKP SA zaprzeczyły, jakoby zarządzały mostem[12]. Producenci ostatecznie ogłosili rezygnację z zamiaru poszukiwań mostu na potrzeby filmu[13].
We wrześniu 2020 r. konstrukcja została wpisana do rejestru zabytków[14].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k BeataB. Maciejewska BeataB., PKP zaproponowało amerykańskim filmowcom kolejny most do wysadzenia przez Toma Cruise'a. Znów stary i zabytkowy [TYLKO U NAS] [online], wroclaw.wyborcza.pl, 14 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-15] .
- ↑ a b c Stobnica - Most kolejowy na Warcie - stare zdjęcia, mapa [online], fotopolska.eu [dostęp 2020-08-15] .
- ↑ a b c d e f g IzabelaI. Wielicka IzabelaI., Most kolejowy w Stobnicy - Wielkopolska-country.pl [online], www.wielkopolska-country.pl [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ a b Stobnica - Zabytkowy most kolejowy. Atrakcje turystyczne Stobnicy. Ciekawe miejsca Stobnicy [online], www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-08-15] .
- ↑ Redakcja, HISTORIA Przez większość swoich dziejów Stobnica była miastem [online], Oborniki Nasze Miasto, 21 lipca 2018 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ a b c d Petycja w sprawie mostu w Stobnicy. www.eoborniki.pl, 7 sierpnia 2018. [dostęp 2020-08-15]. (pol.).
- ↑ a b c d e MP, Petycja w sprawie mostu w Stobnicy [online], Wirtualny Powiat e Oborniki [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ a b Most w Stobnicy [online], Wielkopolska.travel - Wielkopolski Portal Turystyczny, 24 października 2017 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ INFORMACJA WIELKOPOLSKIEGO WOJEWÓDZKIEGO KONSERWATORA ZABYTKÓW. www.poznan.uw.gov.pl. [dostęp 2020-08-15]. (pol.).
- ↑ Most kolejowy nad Wartą w Stobnicy [online], CYRYL - Cyfrowe Repozytorium Lokalne [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ a b Redakcja, Gmina Obrzycko. Most na Warcie w Brączewie połączy dwa powiaty? [online], Szamotuły Nasze Miasto, 17 sierpnia 2018 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ l, Wielkopolska: Czy filmowcy zamiast mostu w Pilchowicach zburzą most w Stobnicy? [online], Wiadomości Poznań - Informacje Poznań - TenPoznan.pl, 14 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
- ↑ PiotrP. Żytnicki PiotrP., Amerykańscy filmowcy nie wysadzą w Polsce żadnego mostu. Padła ważna deklaracja [online], poznan.wyborcza.pl, 18 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-18] .
- ↑ l, Stobnica: Most nie wyleci w powietrze! [online], Wiadomości Poznań - Informacje Poznań - TenPoznan.pl, 21 września 2020 [dostęp 2020-09-24] (pol.).