Muzyka żydowska
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9_%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0.jpg/220px-%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B9_%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B1%D0%B0.jpg)
Muzyka żydowska – szeroko rozumiana kultura muzyczna Żydów.
Historia
Pierwszych informacji o muzyce żydowskiej dostarczają księgi Starego Testamentu. Liczne odniesienia do wykonywania przez Żydów pieśni – przede wszystkim w kontekście religijnym, ale nie tylko – i to przy użyciu instrumentów odnajdujemy w takich księgach, jak: Pięcioksiąg, Psalmy, Lamentacje, Pieśń nad pieśniami. Biblia wymienia liczne instrumenty, wspomina również o wykonywanych tańcach. W tym najdawniejszym okresie musiała dominować muzyka wokalna, oparta na skalach wąskozakresowych. Powszechne musiały być obecne wpływy kultur Mezopotamii i Egiptu. W Starożytnym Izraelu muzyka towarzyszyła uroczystościom dworskim w Jerozolimie i Samarii. Tradycja żydowska za tworzącego muzykę, piszącego teksty pieśni uważa króla Dawida[1][2].
Szczególnym miejscem, w którym w starożytności rozbrzmiewała muzyka Izraela, była Świątynia Jerozolimska, żydowskie sanktuarium par excellence. To w świątyni rozbrzmiewał śpiew antyfonalny i responsorialny. W Jerozolimie wykonywano psalmy, w ich najróżniejszych kategoriach, zarówno błagalne, jaki uwielbienia. Po zburzeniu Drugiej Świątyni w roku 70 zaczął obowiązywać zakaz używania instrumentów w liturgii. Synagoga wypracowała nowe formy żydowskiej muzyki wokalnej. Żydzi w diasporze ulegali wpływom środowisk, w których przyszło im żyć. W świecie greckim zaadaptowano skale heptatoniczne. Wpływy hiszpańskie zaobserwować można w muzyce synagogalnej Żydów sefardyjskich, niemieckie i wschodnioeuropejskie u Żydów aszkenazyjskich. Pierwszoplanową rolę w kształtowaniu muzyki żydowskiej odgrywali zawsze kantorzy synagogalni. Przy synagogach w Europie istniały duże chóry, wykonujące śpiewy liturgiczne z okazji uroczystości religijnych i wydarzeń ważnych dla społeczności[1][2].
Szczególne miejsce zajmuje muzyka chasydów, rozwijająca się przed II wojną światową na dworach świątobliwych cadyków. Muzyka chasydów, prawie zawsze anonimowego autorstwa, łączyła śpiewy z radosnymi tańcami mającymi charakter adoracji Boga[1].
Obok muzyki czysto religijnej rozwijał się również nurt żydowskiej muzyki świeckiej, ludowej. Żydzi tworzyli własne pieśni historyczne, miłosne, rodzinne, dziecięce, żołnierskie, kołysanki, itp.[1] Szczególne miejsce zajmuje tzw. muzyka klezmerska.
Znanymi powszechnie kompozytorami tworzącymi muzykę żydowską lub stosujący nawiązania do świata kultury żydowskiej byli, m.in.: Ernest Bloch, Max Bruch, Felix Mendelssohn-Bartholdy, Mario Castelnuovo-Tedesco, Arnold Schönberg, Gustav Mahler, Giacomo Meyerbeer, Jacques Offenbach, Jerry Bock[1][2].
Przypisy
- ↑ a b c d e żydowska muzyka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-12-10] .
- ↑ a b c Edwin M. Good: Muzyka i Biblia. W: Słownik wiedzy biblijnej. Bruce M. Metzger, Michael D. Coogan (red.). Warszawa: Vocatio, 1997, s. 537-540, seria: Prymasowska Seria Biblijna. ISBN 83-7146-023-6.
Bibliografia
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Muzyka żydowska |
- Biblia Tysiąclecia Online, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2003.
- Paul Achtemeier (red. naukowa): Encyklopedia Biblijna. Wyd. trzecie poprawione. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, 2004, s. 782-789, seria: Prymasowska Seria Biblijna. ISBN 83-7146-213-1. (pol.).
- PWN: 4003281
- Universalis: musicales-traditions-musique-hebraique