NOVA (odżywianie)
Klasyfikacja NOVA – podział żywności na cztery grupy w zależności od stopnia i metody przetworzenia jej składników. System ten został po raz pierwszy zaprezentowany w roku 2009 na uniwersytecie São Paulo przez profesorów: Carlos Augusto Monteiro[1][2], Geoffrey Cannon, Renata Levy, Jean-Claude Moubarac, Patricia Jaime, Ana Paula Martins, Daniela Canella, Maria Louzada i Diana Parra[3].
Na arenie międzynarodowej indeks żywności NOVA jest uwzględniony m.in. przez Światową Organizację Zdrowia, Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, ministerstwo zdrowia Brazylii w zaleceniach żywieniowych[4].
Grupy żywności[5]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/NOVA_group_1.svg/77px-NOVA_group_1.svg.png)
Grupa 1: Żywność nieprzetworzona lub przetworzona w niewielkim stopniu
Wszystkie jadalne części roślin (owoce, nasiona, liście, łodygi, korzenie, bulwy) i zwierząt (mięso, podroby, jaja, mleko), a także grzyby, glony oraz woda. Żywność ta może być poddana co najmniej jednemu przemysłowemu procesowi obróbki: usuwanie niejadalnych lub niepożądanych części, suszenie, kruszenie, mielenie, frakcjonowanie, prażenie, gotowanie, pasteryzacja, schłodzenie, zamrażanie, umieszczenie w pojemnikach, pakowanie próżniowe, fermentacja bezalkoholowa i inne metody, podczas których nie dodaje się soli, cukrów lub tłuszczów, albo innych substancji. Głównym celem tych procesów jest przedłużenie przydatności żywności do spożycia.
Przykłady produktów z tej grupy: świeże mięso i ryby, owoce morza, jaja, mleko pasteryzowane, jogurty bez dodatków, masło, kawa, przyprawy, świeże owoce i warzywa oraz świeżo wyciskane soki, mrożonki, zboża, suszone grzyby, orzechy i nasiona[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/NOVA_group_2.svg/79px-NOVA_group_2.svg.png)
Grupa 2 : Składniki kulinarne (produkty pochodne)
Produkty otrzymane przy pomocy różnych procesów fizycznych i chemicznych (np. tłoczenie, rafinacja, mielenie). Produkty z grupy 2 są przeważnie spożywane z produktami z grupy 1, ponieważ są de facto wykorzystywane do przygotowywania żywności z grupy 1 do spożycia np. zupa, sałatka, rosół. Produkty te mają różne wartości odżywcze i zastosowanie.
Druga grupa obejmuje: cukier, oleje roślinne oraz tłuszcze zwierzęce, masło, smalec, ocet, mleko kokosowe, mąka kukurydziana, syrop klonowy, miód.
Produkty z tej grupy mogą zawierać dodatki przedłużające trwałość tych produktów.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/NOVA_group_3.svg/81px-NOVA_group_3.svg.png)
Grupa 3: Żywność przetworzona
Są to przetworzone pokarmy grupy 1, w których składniki zostały poddane procesowi konserwacji w puszce, słoiku, butelce (w przypadku pieczywa i serów wykorzystuje się fermentację bezalkoholową) oraz uzupełnione produktami z grupy 2, czyli cukrem, solą, olejem lub octem w celu przedłużenia przydatności do spożycia, poprawy lub zmiany smaku, lub zwiększenia odporności na zepsucie.
W tej grupie można znaleźć warzywa, owoce oraz rośliny strączkowe w puszkach, słoikach, orzechy prażone oraz z dodatkiem soli, peklowane lub wędzone mięsa i ryby, konserwy rybne, owoce w syropie, świeże niepakowane pieczywo i sery. Napoje alkoholowe, m.in. piwo, cydr lub wino, które powstają w wyniku fermentacji żywności z pierwszej grupy, są zaliczane do grupy 3.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/NOVA_group_4.svg/82px-NOVA_group_4.svg.png)
Grupa 4: Żywność wysokoprzetworzona
Produkty zaliczane do grupy 4 powstają zazwyczaj z pięciu lub większej ilości czystych składników w ramach złożonego procesu produkcji przemysłowej. W swojej istocie są wynalazkami nowoczesnego przemysłu spożywczego[6].
Produkty te są tanie, gotowe od razu do spożycia, apetycznie wyglądają, mają atrakcyjne opakowanie i co najważniejsze, są bogate w tłuszcz, cukier, sól i sztuczne dodatki. Za produktami tego typu stoją kampanie marketingowe międzynarodowych marek.
Są to produkty otrzymywane w sposób przemysłowy z substancji pozyskanych z produktów spożywczych lub syntetyzowanych z innych organicznych źródeł, najczęściej nie mają odpowiedników otrzymywanych w warunkach domowych z uwagi na stosowanie złożonych przemysłowych procesów technologicznych. Przy ich produkcji stosowane są np. kazeina, serwatka, oleje utwardzone, sztuczne dodatki, zazwyczaj w celu poprawy smaku, barwniki, emulgatory, substancje słodzące (zamienniki cukru)[7].
Przykładami żywności z tej grupy są: napoje gazowane, napoje energetyzujące, pakowane przekąski, czekolada, lody, wyroby cukiernicze, ciastka, cukierki, batony energetyczne, substancje do smarowania (smarowidła), słodycze; przemysłowo produkowany, pakowany chleb; margaryny, płatki śniadaniowe, pizza, paluszki rybne, parówki, hamburgery, hot dogi, zupy błyskawiczne, wódka. To tylko niektóre przykłady żywności wysokoprzetworzonej.
Wady klasyfikacji NOVA
- Nie uwzględnia różnic pomiędzy domowym a przemysłowym przetwórstwem żywności.
- Nie uwzględnia wartości odżywczej żywności, a jedynie stopień jej przetworzenia.
W celu ograniczenia wad tej klasyfikacji oraz przedstawienia w sposób bardziej przejrzysty kluczowych informacji na temat produktu spożywczego zalecane jest stosowanie NOVA w połączeniu z innymi systemami klasyfikacji:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Nutri-score-A.svg/175px-Nutri-score-A.svg.png)
- Klasyfikacja SIGA – jej prekursorem była klasyfikacji NOVA. Klasyfikacja SIGA proponuje dokładniejszy podział żywności na 8 grup[8].
- Klasyfikacja Nutri-Score – informuje konsumenta w jasny i przejrzysty sposób w postaci kolorów i liter od A do E o jakości i wartości odżywczej produktu[9].
Przypisy
- ↑ Dr Carlos A. Monteiro [online], www.euro.who.int, 29 maja 2013 [dostęp 2019-06-05] [zarchiwizowane z adresu 2017-07-16] (ang.).
- ↑ Carlos Augusto Monteiro – IEA USP [online], www.iea.usp.br [dostęp 2019-06-05] .
- ↑ a b DianaD. Parra DianaD. i inni, NOVA. The star shines bright, „World Nutrition”, 7 (1–3), 7 stycznia 2016, s. 28–38, ISSN 2041-9775 [dostęp 2019-05-26] (ang.).
- ↑ Prodinra [online], prodinra.inra.fr [dostęp 2019-05-26] .
- ↑ Nova groups for food processing [online], world.openfoodfacts.org [dostęp 2019-05-26] (ang.).
- ↑ DominikaD. Musiałowska DominikaD., Nie patrz ślepo w Indeks Glikemiczny! Popatrz na zdrowe JEDZENIE. | Fundacja Insulinooporność – zdrowa dieta i zdrowe życie % [online], Fundacja Insulinooporność – zdrowa dieta i zdrowe życie, 4 lutego 2016 [dostęp 2019-10-07] (pol.).
- ↑ Wikiwix’s cache [online], archive.wikiwix.com [dostęp 2019-05-26] .
- ↑ (PDF) La classification NOVA des aliments selon leur degré de transformation. Définition, impacts santé et applications [online], www.researchgate.net [dostęp 2020-07-09] (ang.).
- ↑ Szukaj w bazie danych – European Commission [online], ec.europa.eu [dostęp 2019-05-26] .