Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku
Żuraw i Ośrodek Kultury Morskiej | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Gdańsk | ||
Adres | Ołowianka 9-13, 80-751 Gdańsk | ||
Data założenia | 1962 | ||
Zakres zbiorów | zabytki związane z żeglugą, szkutnictwem, okrętownictwem, rybołówstwem, morską historią Polski i jej gospodarką | ||
Dyrektor | Szymon Kulas (p.o.) | ||
Oddziały | |||
| |||
Położenie na mapie Gdańska ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Narodowe_Muzeum_Morskie_logo.svg/242px-Narodowe_Muzeum_Morskie_logo.svg.png)
Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku (do 10 grudnia 2013 Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku[1]) – narodowa instytucja kultury, muzeum przyjmujące za swoje posłannictwo ochronę dziedzictwa nautologicznego, poprzez gromadzenie i zabezpieczanie zabytków związanych z żeglugą, szkutnictwem, okrętownictwem, rybołówstwem oraz upowszechniające wiedzę o nich, a także o morskiej historii Polski i jej gospodarce.
Muzeum realizuje swoją misję poprzez prace badawcze, konserwację zabytków, organizację wystaw i uczestnictwo w stowarzyszeniach muzealniczych. Muzeum stara się skupić wokół siebie ludzi, instytucje, urzędy i firmy związane z gospodarką morską, tak aby móc przy ich wsparciu realizować swoje cele i wypełniać wyznaczoną misję.
W 2022 wszystkie oddziały Muzeum zwiedziło 385 431 osób[2], a w rekordowym 2017 – 469 836[3].
Historia
W 1958 powołane zostało Towarzystwo Przyjaciół Muzeum. Z jego inicjatywy, z udziałem Przemysława Smolarka (pracownika Muzeum Narodowego w Szczecinie), w Dworze Artusa zorganizowano wystawę „Od wiosła do napędu atomowego”. Przemysław Smolarek zabiegał o utworzenie Muzeum Morskiego i jego zabiegi zakończyły się sukcesem. W 1959 odpowiednie ministerstwa oraz Muzeum Techniki i Przemysłu NOT zadecydowały o utworzeniu takiego muzeum w Gdańsku i zleciły P. Smolarkowi prace przygotowawcze. Oficjalnie muzeum powołano 1 stycznia 1962, a Przemysław Smolarek został mianowany jego dyrektorem w marcu tego roku. Na tym stanowisku pozostał do swej śmierci w 1991[4][5].
Pierwszą siedzibą Muzeum był gdański Żuraw, lecz wkrótce Muzeum zaczęło się rozrastać. W 1963 otwarto nowy oddział Muzeum Latarnictwa w Rozewiu (obecnie w gestii Towarzystwa Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, ale nie jest już oddziałem) zaś w 1972 Muzeum Rybołówstwa w Helu. W tym samym roku zmieniono nazwę na Centralne Muzeum Morskie[5].
W 1977 Muzeum rozszerzyło się na odrestaurowany budynek przyległy do Żurawia zwany Składem Kolonialnym. W 1981 Muzeum przejęło parowiec Sołdek, pierwszy statek pełnomorski zbudowany po II wojnie światowej w Polsce, a w 1982 – Dar Pomorza – żaglowiec, będący wcześniej statkiem szkolnym Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni. W 1984 otwarto kolejny oddział – Muzeum Wisły w Tczewie. Od 1989 Muzeum przejmowało odrestaurowane spichrze na Ołowiance, będącej dawniej centrum gdańskiego portu. W 2010 Muzeum zostało odznaczone Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[6]. W 2012 na miejscu dawnego budynku Składu Kolonialnego wybudowano Ośrodek Kultury Morskiej – kolejny oddział Muzeum. W grudniu 2013 nazwa Muzeum została zmieniona na Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku[5]. W 2016 otwarto kolejny oddział – Centrum Konserwacji Wraków Statków w Tczewie, w sąsiedztwie Muzeum Wisły[7].
Dyrektorzy
- dr hab. Przemysław Smolarek (1962–1991)
- doc. dr hab. Andrzej Zbierski (1991–2001)
- dr inż. Jerzy Litwin (2001–2018)
- dr Robert Domżał (2019–2024)[5][8]
- Szymon Kulas (od 6 czerwca 2024, p.o.)[9]
6 sierpnia 2024 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako organizator muzeum ogłosiło zamiar rozpisania konkursu na stanowisko jego dyrektora[10].
Kierownictwo[11]
- Szymon Kulas – p.o. dyrektora; zastępca dyrektora
- Marcin Westphal – zastępca dyrektora
Oddziały Muzeum
- Spichlerze na Ołowiance (Gdańsk) – siedziba Muzeum; w głównym budynku Muzeum można zwiedzić trzy wystawy stałe: „Polacy na morzach świata”, „Archeologia Morska i Nurkowanie”, „Galerię Morską” (ekspozycja malarstwa marynistycznego) oraz wystawy czasowe; oprócz wystaw znajdują się tam m.in. archiwum, biblioteka z czytelnią i sala konferencyjna[12].
- Żuraw (Gdańsk) – w budynku dawnej bramy miejskiej z dźwigiem (zbudowanej w XV wieku, w latach 50. XX wieku odbudowanej po zniszczeniach wojennych) prowadzone są obecnie prace remontowo-modernizacyjne wraz z instalacją nowej wystawy stałej[13].
- Ośrodek Kultury Morskiej (Gdańsk) – powstały w 2012 oddział jest nowoczesnym centrum edukacji morskiej, w którym na szeroką skalę prowadzone są zajęcia edukacyjne dla grup szkolnych; znajdują się tam dwie wystawy stałe: „Ludzie – statki – porty” (wystawa interaktywna o tematyce morskiej)[14] i „Łodzie ludów świata” (kolekcja egzotycznych łodzi z różnych stron świata)[15] oraz wystawa czasowa,
- Statek-muzeum Sołdek (Gdańsk) – pierwszy statek pełnomorski zbudowany w Polsce po II wojnie światowej (1949); zwiedzający mogą poznać konstrukcję i wyposażenie statku oraz warunki życia i pracy marynarzy w połowie XX wieku[16].
- Sala BHP Stoczni Gdańskiej (Gdańsk) – historyczne miejsce podpisania porozumień sierpniowych, w strukturze NMM od września do grudnia 2019[17], następnie przekazana NSZZ „Solidarność”[18].
- Statek-muzeum Dar Pomorza (Gdynia) – trójmasztowa fregata zbudowana w 1909; od 1930 statek szkolny polskich szkół morskich; na statku można oglądać wystawę stałą prezentującą historię jednostki, w tym m.in. postać Karola Olgierda Borchardta, który w latach 1938–1939 służył na Darze Pomorza jako starszy oficer oraz wystawy czasowe[19].
- Muzeum Wisły (Tczew) – oddział znajduje się w XIX-wiecznym budynku przemysłowym; można w nim oglądać wystawę stałą „Wisła w dziejach Polski”, ukazującą znaczenie Wisły dla polskiej gospodarki w okresie XVI-XX w., w tym różne typy łodzi, tratw i statków rzecznych używanych na Wiśle[20][21] oraz wystawę czasową.
- Centrum Konserwacji Wraków Statków (Tczew) – w Magazynie Studyjnym zwiedzający mogą oglądać m.in. fragmenty wraków statków odkrytych na dnie Bałtyku, pradawne łodzie z terenów Polski, kolekcję egzotycznych jednostek z różnych stron świata oraz historyczne polskie jachty – Opty, Dal, Kumka IV[22]; wydzieloną częścią budynku (dostępną dla zwiedzających z poziomu antresoli) jest pracownia konserwatorska, w której obiekty archeologiczne poddawane są konserwacji i rekonstrukcji[23].
- Muzeum Rybołówstwa (Hel) – oddział znajduje się w budynku XV-wiecznego kościoła ewangelickiego; można w nim oglądać wystawę stałą „Dzieje rybołówstwa na wodach Zatoki Gdańskiej”, ukazującą tradycyjne rybołówstwo i szkutnictwo kaszubskie, dzieje samego Helu, historię polskiego rybołówstwa morskiego, ekologię Bałtyku[24] oraz wystawę czasową; zwiedzający mogą również podziwiać panoramę Helu z tarasu wieży widokowej kościoła.
- Muzeum Zalewu Wiślanego (Kąty Rybackie) – prezentuje historię szkutnictwa i rybołówstwa na Zalewie Wiślanym; na wystawie znajdują się także zabytki związane z żeglarstwem, pracą na morzu, historią ratownictwa brzegowego, żeglarstwem lodowym oraz powroźnictwem[25]; można tam również oglądać wystawę czasową.
- Muzeum Archeologii Podwodnej i Rybołówstwa Bałtyckiego (Łeba) – obecnie w budowie[26].
- Siedziba i oddziały Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku
- Spichlerze na Ołowiance – siedziba Muzeum
- Żuraw i Ośrodek Kultury Morskiej w Gdańsku
- Statek-muzeum Sołdek
- Muzeum Rybołówstwa w Helu
-
-
-
Działalność edukacyjna
Dział Edukacji Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku organizuje różne działania o charakterze edukacyjnym. Są to oprowadzania z przewodnikiem po wystawach, lekcje muzealne dla grup szkolnych[27], zajęcia dla rodzin z dziećmi[28], warsztaty plastyczne dla seniorów, a także warsztaty dla osób niepełnosprawnych[29]. Edukatorzy prowadzą również zajęcia sezonowe w czasie ferii zimowych[30] i wakacji letnich[31]. W Muzeum odbywają się imprezy edukacyjne o charakterze masowym, np. promujące wystawy czasowe lub będące częścią wydarzeń ogólnopolskich, takich jak Noc Muzeów, Europejskie Dni Dziedzictwa, czy Weekend seniora z kulturą.
Przypisy
- ↑ CMM podniesione do rangi Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Rekordowy rok w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku. Który oddział odwiedziło najwięcej turystów? – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Biuletyn NMM, 1/2018, s. 2. https://nmm.pl/wp-content/uploads/2021/05/NMMBiuletyn001_2018.pdf
- ↑ l, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2016-09-15] .
- ↑ a b c d Historia Muzeum – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. www.gov.pl. [dostęp 2020-05-30].
- ↑ Centrum Konserwacji Wraków Statków w Tczewie – premiera nowego oddziału NMM – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Robert Domżał będzie kontynuował misję Narodowego Muzeum Morskiego. gov.pl/web/kultura, 2023-10-10. [dostęp 2023-10-11].
- ↑ MKiDN: Szymon Kulas został p.o. dyrektora Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku [online], dzieje.pl [dostęp 2024-06-06] (pol.).
- ↑ Informacja o zamiarze ogłoszenia konkursów na kandydata na stanowisko dyrektorów muzeów i innych państwowych instytucji kultury [online], bip.mkidn.gov.pl, 6 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] .
- ↑ Dyrekcja – Narodowe Muzeum Morskie [online], nmm.pl [dostęp 2024-06-07] (pol.).
- ↑ SPICHLERZE NA OŁOWIANCE – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Żuraw – Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku [online], www.nmm.pl/zuraw/ [dostęp 2023-01-18] .
- ↑ Interaktywna wystawa „Ludzie-Statki-Porty” – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Łodzie ludów świata – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ „SOŁDEK” – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Sala BHP oddziałem Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Historyczna Sala BHP wróciła do "Solidarności". Związkowcy szykują konkurencję dla ECS
- ↑ „DAR POMORZA” – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Wisła w dziejach Polski – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ „Wisła w dziejach Polski” – otwarcie II części wystawy stałej w Muzeum Wisły w Tczewie – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Magazyn Studyjny – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Pracownia Konserwatorska – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Dzieje rybołówstwa na wodach Zatoki Gdańskiej – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Wystawa w Muzeum Zalewu Wiślanego – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum Archeologii Podwodnej i Rybołówstwa Bałtyckiego w Łebie – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Lekcje muzealne – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Warsztaty muzealne – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Osoby niepełnosprawne – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Ferie zimowe – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- ↑ Wakacje – Narodowe Muzeum Morskie [online] [dostęp 2023-01-18] (pol.).
- p
- d
- e
Muzeum Gdańska | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Muzeum Narodowe |
| ||||||
Narodowe Muzeum Morskie |
| ||||||
Muzeum Archeologiczne |
| ||||||
Pozostałe |
| ||||||
Nieistniejące |