Norbert Elias
![]() Norbert Elias (1987) | |
Data i miejsce urodzenia | 22 czerwca 1897 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 1 sierpnia 1990 |
Tytuł naukowy | profesor |
Norbert Elias (ur. 22 czerwca 1897 we Wrocławiu, zm. 1 sierpnia 1990 w Amsterdamie[1]) – niemiecki filozof i socjolog pochodzenia żydowskiego, twórca socjologii procesu i socjologii figuracyjnej.
Życie i kariera akademicka
Studiował medycynę, psychologię i filozofię. W 1933 wyjechał z hitlerowskich Niemiec i zamieszkał w Paryżu. W 1935 roku przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie wykładał kolejno na uniwersytetach w Londynie, Cambridge i Leicester. W latach 1962–1964 był profesorem socjologii na uniwersytecie w Akrze (stolica Ghany). Później wykładał na różnych uniwersytetach niemieckich (m.in. w Konstancji oraz Ośrodku Badań Interdyscyplinarnych w Bielefeld). Mieszkał głównie w Amsterdamie, gdzie zmarł.
Koncepcje i publikacje
Według Eliasa socjologia jest nauką dynamiczną, której przedmiotem jest proces społeczny oraz nieustanny ciąg regularnych zmian będących wynikiem niezamierzonych działań ludzkich. Obecne stany społeczeństwa mają pochodzenie procesowo-historyczne. Żaden z obiektów społecznych nie ma stanu stałego i niezmiennego.
W swojej najgłośniejszej pracy pt. Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu Elias przedstawia przemiany obyczajowości, jakie dokonały się w Europie od średniowiecza. Analizując podręczniki i inne dokumenty z kolejnych epok, przedstawia mechanizmy tworzenia się norm, które obecnie uznajemy za naturalne, głównie z zakresu zasad zachowania i moralności (np. zasady posługiwania się nożem i widelcem). Zdaniem Eliasa z czasem ludzie uzyskiwali coraz większą zdolność kontrolowania własnych emocji. Początkowo prace Eliasa pozostawały niezauważone, z czasem jednak uznano go za jedną z czołowych postaci współczesnej socjologii.
Wybrane prace
- Über den Prozeß der Zivilisation, 1939
- Die Höfische Gesellschaft, 1969
- Was ist Soziologie?, 1970
- Über die Einsamkeit der Sterbenden, 1982
- Engagement und Distanzierung, 1983
- Über die Zeit, 1984
- Die Gesellschaft der Individuen, 1987
- Studien über die Deutschen, 1989
- Etablierte und Aussenseiter, 1990
- Mozart. Zur Soziologie eines Genies, 1991
- Symboltheorie, 2001
Tłumaczenia na język polski
- O procesie cywilizacji, 2011, Wyd W.A.B., ISBN 978-83-7414-937-2 (Über den Prozeß der Zivilisation, 1939)
- Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu, tł. Tadeusz Zabłudowski, Warszawa 1980, PIW, ISBN 83-06-00258-X (na podstawie Über den Prozeß der Zivilisation, 1939)
- Czym jest socjologia?, tł. Bogdan Baran, Warszawa 2010, Wydawnictwo Aletheia, ISBN 978-83-61182-44-3 (Was ist Soziologie?, 1970)
- Zaangażowanie i neutralność, Warszawa 2003, Wyd. PWN, ISBN 83-01-14098-4 (oprawa twarda), ISBN 83-01-14099-2 (oprawa broszurowa) (Engagement und Distanzierung, 1983)
- Społeczeństwo jednostek, tł. Janusz Stawiński, red. nauk. i przedm. do wyd. pol. Mirosława Marody, Warszawa 2008, Wyd. PWN, ISBN 978-83-01-15438-7 (Die Gesellschaft der Individuen, 1987)
- Rozważania o Niemcach: zmaganie o władzę a habitus narodowy i jego przemiany, Poznań 1996, Wydawnictwo Poznańskie, ISBN 83-86138-62-9 (Studien über die Deutschen. Machtkämpfe und Habitusentwicklung im 19. und 20. Jahrhundert, 1989)
- Mozart. Portret geniusza, tł. Bogdan Baran, 2006, Wyd W.A.B., ISBN 83-7414-172-7 (Mozart. Zur Soziologie eines Genies, 1991)
- Esej o czasie, tł. Ada Łobożewicz, Warszawa 2017, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, ISBN 978-83-235-2420-5 (Über die Zeit, 1984)
Przypisy
- ↑ Elias Norbert, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-07-13] .
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz kolekcję cytatów Norberta Elias w Wikicytatach |
- Zdjęcie Norberta Eliasa w młodszym wieku (1)
- Zdjęcie Norberta Eliasa w młodszym wieku (2). dadalos.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-01-09)].
- Recenzja książki Norberta Eliasa Mozart. Portret geniusza
- Strony Fundacji Norberta Eliasa (ze zdjęciem)
- HyperElias@WorldCatalogue Pełna lista publikacji, w tym tłumaczenia i treść dostępnych wypowiedzi Eliasa. hyperelias.jku.at. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-12-12)].
- ISNI: 0000000121251122, 0000000435315360
- VIAF: 27064019
- ULAN: 500207202
- LCCN: n50012094
- GND: 11852982X
- NDL: 00438792
- LIBRIS: pm1332q70jj902c
- BnF: 119016551
- SUDOC: 027288579
- SBN: CFIV007283
- NLA: 35061020
- NKC: jn19981000964
- DBNL: elia032
- BNE: XX1056636
- NTA: 069095213
- BIBSYS: 90092798
- CiNii: DA00376709
- Open Library: OL33548A
- PLWABN: 9810642061005606
- NUKAT: n96025554
- OBIN: 40673
- J9U: 987007260711305171
- PTBNP: 26532
- CANTIC: a10920183
- LNB: 000021329
- NSK: 000033734
- CONOR: 26937699
- ΕΒΕ: 77414
- BLBNB: 000612443
- KRNLK: KAC200306297
- LIH: LNB:V*144853;=BL
- PWN: 3897532
- Britannica: biography/Norbert-Elias
- Treccani: norbert-elias
- Universalis: norbert-elias
- NE.se: norbert-elias
- SNL: Norbert_Elias
- Catalana: 0247462
- DSDE: Norbert_Elias
- Hrvatska enciklopedija: 17704