Noworosyjsk
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Kraj |
| ||||
Data założenia | 1838 | ||||
Mer | Władimir Sinagowskij | ||||
Powierzchnia | 86,50[1] km² | ||||
Wysokość | 10 m n.p.m. | ||||
Populacja (2020) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | (+7) 8617 | ||||
Kod pocztowy | 353900–353925 | ||||
Tablice rejestracyjne | 23, 93 | ||||
Położenie na mapie Kraju Krasnodarskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Rosji ![]() | |||||
![]() | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Nov_Pan.jpg/220px-Nov_Pan.jpg)
Noworosyjsk (ros. Новороссийск, Noworossijsk) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, jeden z głównych portów Morza Czarnego.
W mieście jest stacja kolejowa Noworosyjsk.
Historia
Na miejscu dzisiejszego miasta starożytni Grecy założyli kolonię o nazwie Bata. W XII i XIII wieku istniał tu punkt handlowy włoskiej Genui. Po podbiciu tych terenów przez Imperium Osmańskie, została u ujścia rzeki Zemes zbudowana forteca zwana Sudżuk Kale, aby stąd prowadzić handel niewolnikami.
XIX wiek
W 1808 r. turecka twierdza została zdobyta przez Rosję. Osada założona w 1838 na miejscu zburzonej w 1812 tureckiej twierdzy Sudżuk Kale. Jej nazwa pochodzi od prowincji Nowa Rosja (Noworosja). Port powstał w 1848 roku. Noworosyjsk prawa miejskie posiada od 1866. Szybki rozwój miasta nastąpił w 2 poł. XIX wieku, w związku z ożywieniem w handlu i budową floty czarnomorskiej. Noworosyjsk był stolicą utworzonej w 1896 r. guberni czarnomorskiej, która istniała do 1918/20 r.
W czasie rewolucji w 1905 r. miasto przeszło na 2 tygodnie we władanie delegatów robotniczych. Na rozkaz władz radzieckich w 1918 zatopiono w Zatoce Noworosyjskiej niemal wszystkie jednostki floty czarnomorskiej, nie godząc się na wydanie ich Niemcom.
W latach 1917–1921 w Noworosyjsku funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.
II wojna światowa
W czasie II wojny światowej o miasto trwały zacięte walki od 1942 do 1943. Był to jeden z wysuniętych najdalej na wschód punktów frontu wschodniego na wybrzeżu Morza Czarnego, do którego dotarły wojska hitlerowskich Niemiec (najdalszy na wschód to osada Terekli-Mekteb)[3][4].
W 1943, na południe od Noworosyjska na przylądku Myschako, przez 225 dni walczył desant wojsk radzieckich (tzw. przyczółek „Mała Ziemia”), początkujący tzw. operację noworosyjsko-tamańską, zmierzającą do wyzwolenia południowych obszarów Kraju Krasnodarskiego. Za te walki na przyczółku „Mała Ziemia” nadano Noworosyjskowi tytuł honorowy miasto-bohater (1973).
Po 1945
14 września 1973 Noworosyjsk został odznaczony przez Leonida Breżniewa tytułem miasta-bohatera (ros. Город-герой) za zatrzymanie wojsk niemieckich w czasie II wojny światowej.
Miasto jest ośrodkiem przemysłowym, kulturalnym (muzea, planetarium) i akademickim (Морской государственный университет имени адмирала Г.И. Невельского[5]). Różnorodny przemysł metalowy, maszynowy, drzewny, środków transportu, spożywczy oraz cementowy[6].
Od 2002 roku w porcie zacumowany jest krążownik Michaił Kutuzow, który pełni rolę okrętu-muzeum.
Sport
Osoby związane z miastem
- Aleksander Majewski – polski oficer lotnictwa wojskowego, uczestnik obrony Polski z września 1939, organizator powojennego lotnictwa morskiego.
Galeria
- Zatoka z lotu ptaka
- Widok na zatokę
- Port
- Widok z lotu ptaka
-
- Miasto w 2008 roku
- Plan z 1913 roku
- Nabrzeże przy Dworcu Morskim
- Port
- Widok od strony morza
- Widok od strony morza
- Zabudowa socrealistyczna
Miasta partnerskie
W latach 2019–2022 miasto współpracowało również z Heilbronn w Niemczech. Współpraca ta została zawieszona po rosyjskiej inwazji na Ukrainę[7].
Przypisy
- ↑ Генеральный план городского округа муниципального образования город Новороссийск Краснодарского края. Схема административно-территориальных границ. [online] [dostęp 2021-03-15] .
- ↑ Оценка численность населения на 1 января 2020 года по муниципальным образованиям Краснодарского края [online] [dostęp 2021-03-15] .
- ↑ Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975, s. 654–658.
- ↑ Wielki atlas historyczny. Wyd. 3. Warszawa: Demart, 2003, s. 126. ISBN 83-89239-57-4.
- ↑ Главная [online], Морской государственный университет имени адмирала Г.И. Невельского [dostęp 2018-01-23] (ros. • ang.).
- ↑ Noworosyjsk, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-08-02] .
- ↑ Novorossijsk [online], www.heilbronn.de [dostęp 2022-10-12] .
Linki zewnętrzne
- strona miasta Noworosyjsk
- Noworosyjsk na mapie Rosji. sunsite.berkeley.edu:8085. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-04-26)].
- PWN: 3948795
- Britannica: place/Novorossiysk
- БРЭ: 2668031
- DSDE: Novorossijsk