Oliver Heaviside
![]() | |
Państwo działania |
|
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 18 maja 1850 |
Data i miejsce śmierci | 3 lutego 1925 |
Oliver Heaviside (ur. 18 maja 1850 w Londynie, zm. 3 lutego 1925 w Homefield koło Torquay[1]) – angielski matematyk, fizyk i elektrotechnik. Geniusz i samouk. Jeden z wielkich pionierów elektrotechniki, przewidział istnienie jonosfery.
Życiorys
W 1870 został telegrafistą[2] (jego wuj Charles Wheatstone był współwynalazcą pierwszego telegrafu elektrycznego[potrzebny przypis][3]), jednak postępująca głuchota zmusiła go w 1874 do zmiany zajęcia[2]. Rozpoczął wtedy badania nad elektrycznością[2]. Brał udział w kładzeniu podmorskiego kabla transatlantyckiego jako ekspert. Wówczas też opracował równania telegrafistów będące podstawą współczesnej elektroniki i telekomunikacji.
Główne prace Heaviside’a dotyczyły elektromagnetyzmu, m.in. rozwinął teorię pola elektromagnetycznego J. C. Maxwella, to właśnie jemu zawdzięczamy współczesną wersję równań Maxwella w postaci układu czterech równań różniczkowych z dwiema niewiadomymi wektorowymi. W 1902 roku (niezależnie od A. E. Kennelly’ego i niemal jednocześnie) wysunął hipotezę istnienia w atmosferze ziemskiej na wysokości 100–200 km bardzo silnie zjonizowanej warstwy (warstwa E jonosfery), której istnienie potwierdzono 20 lat później.
Ponadto rozwinął i zastosował rachunek wektorowy (którego użył do uporządkowania równań Maxwella) i rachunek operatorowy (używany do analizy zespolonej obwodów elektrycznych). Zbadał zjawisko naskórkowości występujące w liniach transmisyjnych i zaprojektował kabel koncentryczny (patent UK nr 1407 z 1880 r.). Był nawet pomysłodawcą falowodu rurowego jednak pomysł ten porzucił. Niezależnie współodkrył wektor Poyntinga. Jego autorstwa są terminy używane w elektrotechnice i elektronice jak: impedancja, admitancja, konduktancja, reluktancja, elektret. W 1888 roku (a więc na niemal pół wieku wcześniej przed oficjalnym odkryciem) przewidział efekt zwany obecnie zjawiskiem Czerenkowa.
Był ekscentrykiem i indywidualistą. Mimo iż skłócony ze współczesnym mu środowiskiem naukowym (głównie z powodu notorycznej odmowy dostarczenia ścisłego dowodu[4] na swoje metody), na zawsze odmienił oblicze matematyki i nauki, a zwłaszcza elektrotechniki i wszystkich dziedzin pokrewnych.
Jego słynne stwierdzenie Why should I refuse a good dinner simply because I don’t understand the digestive processes involved? (Czemu miałbym odmówić sobie dobrego obiadu tylko dlatego, że nie pojmuję procesów trawienia?) dość wiernie obrazuje jego relacje z establishmentem.
Pomimo tak ogromnego wkładu w rozwój nauki i techniki, jedyną nagrodą jaką otrzymał w dowód uznania zasług był Medal Faradaya przyznany mu przez brytyjski Instytut Inżynierów Elektryków w 1922 roku, był on pierwszym laureatem tejże nagrody.
Zobacz też
- Funkcja skokowa Heaviside'a
- Równania telegrafistów
- Kabel koncentryczny
- Heaviside (krater księżycowy)
Przypisy
- ↑ Heaviside Oliver, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-12-12] .
- ↑ a b c Oliver Heaviside, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).
- ↑ Paul J.P.J. Nahin Paul J.P.J., Oliver Heaviside: The Life, Work, and Times of an Electrical Genius of the Victorian Age, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2002, ISBN 0-8018-6909-9 .
- ↑ Metody stosowane przez Heaviside’a udowodnił kilkanaście lat później Thomas John I'Anson Bromwich poprzez zastosowanie całki po konturze zwanej obecnie całką Mellina-Bromwicha; metoda ta jest uniwersalnym sposobem znajdowania transformaty odwrotnej dla wszystkich przekształceń całkowych, w tym transformat Laplace’a, Mellina i Fouriera.
Linki zewnętrzne
John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Oliver Heaviside w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-10-24].
- ISNI: 000000010870537X
- VIAF: 12382540
- LCCN: n85318513
- GND: 118901192
- NDL: 001107978
- LIBRIS: 86lpvbks110zh2g
- BnF: 12347310m
- SUDOC: 035100664
- NLA: 35183314
- NKC: js20020513012
- NTA: 070540195
- BIBSYS: 90362052
- CiNii: DA01713495
- Open Library: OL1871752A
- PLWABN: 9810561492205606
- NUKAT: n2002040476
- OBIN: 33796
- J9U: 987007277557405171
- CANTIC: a11635599
- NSK: 000786757
- CONOR: 207111267
- KRNLK: KAC2022E2745
- PWN: 3910562
- Britannica: biography/Oliver-Heaviside
- Treccani: oliver-heaviside
- Universalis: oliver-heaviside
- БРЭ: 4663600
- NE.se: oliver-heaviside
- SNL: Oliver_Heaviside
- Catalana: 0032300
- DSDE: Oliver_Heaviside
- Hrvatska enciklopedija: 24685
- MacTutor: Heaviside