Operacja Źródło Młodości
![]() | Ten artykuł dotyczy operacji wywiadu. Zobacz też: Źródło młodości. |
![]() Od lewej: Ehud Barak, Emmanu’el Szaked, Sza’ul Ziw i Amnon Lipkin-Szachak, uczestnicy operacji | |||
Konflikt | |||
---|---|---|---|
Strony konfliktu | |||
| |||
Przyczyny operacji | |||
• odwet za zamach na izraelskich sportowców w Monachium w 1972 roku | |||
Cele operacji | |||
• zabicie trzech ważnych członków organizacji palestyńskich i atak na cele powiązane z organizacjami palestyńskimi | |||
Dowództwo operacji | • gen. bryg. Emmanu’el Szaked | ||
Czas operacji | 9 kwietnia–10 kwietnia 1973 | ||
Miejsce operacji | Bejrut i Sydon, Liban | ||
Siły przydzielone do operacji | • Sajjeret Matkal | ||
Rezultaty operacji | |||
• wszystkie założone cele zostały zrealizowane | |||
Straty stron konfliktu | |||
| |||
Ofiary cywilne | • obywatelka Włoch | ||
|
Operacja Źródło Młodości[3] lub operacja Awiw Ne’urim (hebr. מבצע אביב נעורים, Miwca Awiw Ne’urim) – izraelska operacja wojskowa przeprowadzona w dniach 9–10 kwietnia 1973 roku w Bejrucie, która miała na celu atak na cele związane z Fatahem, Demokratycznym Frontem Wyzwolenia Palestyny/Ludowym Frontem Wyzwolenia Palestyny[a] i Organizacją Wyzwolenia Palestyny w stolicy Libanu Bejrucie.
Operacja ta była częścią szerszej operacji „Gniew Boży”, będącej izraelskim odwetem za zamach na izraelskich sportowców w Monachium podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1972 roku[4] .
Głównym założeniem operacji było zabicie Kamala Nasira(inne języki) – rzecznika prasowego OWP, Kamala Adwana(inne języki) – dowódcy operacyjnego OWP i Mohameda Jusufa an-Nadżira(inne języki) (Abu Jusufa) – przywódcy Czarnego Września. Ponadto Izraelczycy mieli zaatakować sztab LFWP/DFWP i Fatahu oraz miejsca, gdzie Palestyńczycy mieli przechowywać broń i amunicję. Wymienionych przedstawicieli organizacji palestyńskich zabito, wysadzono składy broni i warsztaty. Straty w zabitych i rannych poniosły obie strony. W wyniku działań izraelskich żołnierzy zginęła również obywatelka Włoch.
Tło operacji
W 1972 roku, w Izraelu oraz w Europie, miały miejsce zamachy, których ofiarami byli obywatele izraelscy. Ataki były inspirowane i przeprowadzane, według Izraelczyków, przez działające w Libanie organizacje palestyńskie (przede wszystkim Czarny Wrzesień) i wspierające je organizacje komunistyczne[5]. Do tych wydarzeń należały między innymi[5]:
- porwanie samolotu belgijskich linii lotniczych Sabena(inne języki) 8 maja 1972 roku,
- atak na lotnisku im. Dawida Ben Guriona(inne języki) w Lod członków Japońskiej Armii Czerwonej 30 maja 1972 roku,
- podłożenie bomby w samolocie izraelskich linii El-Al lecącego z Rzymu 16 sierpnia 1972 roku,
- atak na izraelską ambasadę w Bangkoku(inne języki) i wzięcie jej pracowników jako zakładników 28 września 1972 roku.
We wrześniu 1972 roku, podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich, członkowie Czarnego Września wtargnęli do wioski olimpijskiej w Monachium. Przeprowadzili oni atak na izraelską reprezentację, w wyniku którego zginęło 11 Izraelczyków. Skłoniło to izraelską premier Goldę Meir wraz z członkami struktur bezpieczeństwa do podjęcia decyzji o przeprowadzeniu ataków odwetowych na członków tej organizacji (operacja „Gniew Boży”). Przeprowadzeniem ataków mieli zająć się funkcjonariusze Mosadu, którzy mieli w Europie znaleźć i zabić odpowiedzialnych za zaplanowanie i przeprowadzenie ataku na sportowców w Monachium[6]. W trakcie operacji Mosad zabił osoby związane z Czarnym Wrześniem we Francji, Grecji czy na Cyprze. Trzy osoby będące na liście celów przebywały jednak w Bejrucie. Byli to: Kamal Nasir – rzecznik prasowy OWP, Kamal Adwan – dowódca operacyjny OWP i Mohamed Jusuf an-Nadżir (Abu Jusuf) – przywódca Czarnego Września[b][7][8]. Zonder podaje, że Adwan i Nasir nie byli zaangażowani w planowanie zamachu w Monachium, ale zostali dołączeni do listy celów przy okazji przeprowadzania operacji w Bejrucie[9] .
Przygotowania
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/AvivNeurimOperationMap.jpg/189px-AvivNeurimOperationMap.jpg)
Pierwotnie operacja miała być dużym desantem w Bejrucie, który odciąłby część miasta i zakończyłby się szturmem na cele. Koncepcję tę odrzucono. Ówczesny minister obrony Mosze Dajan uznał jednak, że operacja powinna zostać rozszerzona o ataki na siedzibę DFWP/LFWP, siedzibę Fatahu i składy broni i amunicji organizacji palestyńskich[5][10][11].
Siłom biorącym w operacji wyznaczono pięć celów, którym nadano następujące kryptonimy[5][2]:
- Awiwa (hebr. אביבה) – dwa siedmiopiętrowe budynki, w których mieszkali Kamal Adwan, Abu Jusuf i Kamal Naser. Bloki znajdowały się przy rue Verdun(inne języki) w Bejrucie. Miały one zostać zaatakowane przez przebrany za cywilów oddział Sajjeret Matkal pod dowództwem Ehuda Baraka[c].
- Gila (hebr. גילה) – był to siedmiopiętrowy budynek, w którym według wywiadu, miały znajdować się siedziba i koszary LFWP/DFWP. Cel ten miał być zaatakowany i wysadzony przez 50. Batalion Spadochroniarzy pod dowództwem ppłka Amnona Lipkin-Szachaka oraz płetwonurków z Jednostki 707.
- Cila (hebr. צילה) – cywilny budynek w północno-wschodniej części Bejrutu, w którym Fatah składował broń, amunicję i ładunki wybuchowe.
- Warda (hebr. ורדה) – dwa budynki w dzielnicy Al-Uza’i na południu Bejrutu. Miały one należeć do Fatahu, w jednym budynku miał być skład ładunków wybuchowych, a w drugim miały powstawać plany zamachów w Strefie Gazy. W to miejsce skierowano oddział Szajjetet 13 pod dowództwem ppłka Sza’ula Ziwa.
- Jehudit (hebr. יהודית) – budynek znajdujący się na północ od Sydonu. Według doniesień wywiadu był to warsztat broni Fatahu. Cel miał zostać zaatakowany przez drugi oddział 50. Batalionu Spadochroniarzy.
Funkcjonariusze Mosadu, którzy brali udział w operacji „Gniew Boga”, mieli wspomóc izraelskich żołnierzy informacjami na temat zlokalizowania Nasira, Adwana i Abu Jusufa oraz zorganizowaniem transportu dla oddziałów Baraka i Lipkin-Szachaka w Bejrucie[9][2].
Transport oraz zabezpieczenie operacji stanowiło dziewięć korwet rakietowych typu Sa’ar 2 („Miznak”, „Miwtach”, „Ako”, „Ejlat”, „Misgaw”) i typu Sa’ar 3 („Sa’ar”, „Sufa”, „Cherew”, „Ga’asz”) oraz dwa okręty patrolowe typu Dabur. Okręty miały zabrać na swoich pokładach dodatkowo 48 pontonów. Dowódcą oddelegowanych sił Izraelskiego Korpusu Morskiego mianowano płka Szabataja Lewiego[5].
Zabezpieczeniem wywiadowczym zajęła się Jednostka 8200, a konkretnie wydzielone do operacji dwa zespoły. Jeden miał wspomagać nasłuchem siły operujące w Bejrucie, a drugi – oddział, który miał operować w rejonie Sydonu[12] .
Przebieg operacji
Od 1 do 7 kwietnia do Bejrutu przybyli oficerowie Mosadu i podając się za turystów z Niemiec, Belgii i Wielkiej Brytanii wynajęli pokoje w różnych hotelach w mieście oraz wypożyczyli przynajmniej trzy samochody, które miały służyć do transportu izraelskich żołnierzy[13][14].
Rankiem dziewiątego kwietnia z portu w Hajfie wyszły w morze korwety rakietowe oraz łodzie patrolowe. Okręty „Miznak” i „Sa’ar” służyły jako okręty dowodzenia operacją. „Ga’asz” i „Miwtach” transportowały na swoich pokładach płetwonurków z Jednostki 707 i oddział spadochroniarzy, którzy mieli zaatakować cel Jehudit. Dwa okręty patrolowe typu Dabur i okręt „Ako” z 11 żołnierzami skierowały się w kierunku celu Cila. „Ejlat” i „Cherew” transportowały żołnierzy Sajjeret Matkal, spadochroniarzy Amnona Lipkin-Szachaka oraz płetwonurków z Jednostki 707 do celów Awiwa i Gila. Okręty „Misgaw” i „Sufa” transportowały żołnierzy Szajjetet 13 do celu Warda. Siły przybyły do Bejrutu po zmroku[5].
Awiwa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/AdwanAptBeirut11041973.jpg/220px-AdwanAptBeirut11041973.jpg)
Komandosi Sajjeret Matkal z plaży zostali przetransportowani przy pomocy samochodów w pobliże celu. Na miejscu przebrali się w cywilne stroje i udali w kierunku wyznaczonych na cele budynków. Przebrany za kobietę Ehud Barak i udający jej kochanka Muki Becer dali znak, że brama wejściowa do bloku jest otwarta i nie ma w okolicy ochrony[15]. Siły Sajjeret Matkal podzieliły się na pięć grup uderzeniowych[5]. Wywiad informował, że ochrona obiektu miała znajdować się w samochodzie marki Mercedes, ale tej nocy ochroniarze przybyli samochodem Renault. Pozostawieni na dole bloku żołnierze zaczęli ostrzeliwać samochód, którego kierowca osunął się na kierownicę i klaksonem zaalarmował okolicę[15].
W tym samym czasie oddział Becera i Jonatana Netanjahu dotarł do mieszkania Abu Jusufa i wysadził drzwi wejściowe. Początkowo komandosi nie mogli zlokalizować celu. W mieszkaniu było pięcioro dzieci, a Abu Jusuf zabarykadował się w sypialni z żoną. Izraelczycy najpierw zaczęli strzelać przez drzwi, a później wyważyli drzwi do sypialni i oddali strzały do obu osób. W drugim bloku Izraelczycy dotarli do mieszkań Adwana i Nasira. Po wtargnięciu do mieszkania tego pierwszego jeden z komandosów został raniony. Po krótkiej wymianie ognia Adwan został zabity, a żołnierze przystąpili do zbierania dokumentów. W tym samym czasie trzeci zespół pod dowództwem Cwikiego Liwne wysadził drzwi mieszkania Nasira i zaczął go szukać. Zabito go w kuchni, a w mieszkaniu poza dwoma kobietami nikogo innego nie znaleziono[16]. Kiedy komandosi opuszczali mieszkanie Nasira doszło do postrzelenia Włoszki, która obudzona wystrzałami otworzyła drzwi na korytarz. Kobieta zmarła[2].
Kiedy trzy oddziały szturmowe opuszczały budynek, pozostali na ulicy komandosi walczyli z przybyłą na miejsce libańską żandarmerią wojskową. Po zniszczeniu trzech samochodów z żandarmami Izraelczycy postanowili uciec cywilnymi samochodami na plażę. Atak na cel Awiwa miał trwać 30 minut[17].
Gila
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/AbandonedVehiclesBeirutBeach41973.jpg/220px-AbandonedVehiclesBeirutBeach41973.jpg)
Oddział Lipkin-Szachaka dotarł do wybrzeży Bejrutu w strojach cywilnych[5]. W oddziale, poza spadochroniarzami znajdował się medyk z Jednostki 707, komandos z Szajjetet 13 oraz trzech kierowców[5][18]. Po zbliżeniu się do budynku DFWP/LFWP Lipkin-Szachak wybrał dwóch żołnierzy, którzy mieli zabić dwóch strażników. Nie zauważono jednak dwóch pozostałych, którzy znajdowali się w pobliskim samochodzie z karabinem DSzK. Izraelczykom udało się po cichu wyeliminować dwóch pierwszych strażników, jednak pozostali dwaj w aucie otworzyli ogień w kierunku komandosów. Jeden zginął na miejscu, drugi później, w wyniku odniesionych ran. Zaalarmowało to znajdujących się w budynku bojowników, którzy zaczęli ostrzeliwać Izraelczyków. Emmanu’el Szaked nakazał rozpoczęcie działań wspierających. W stronę Bejruetu zostali wysłani kolejni żołnierze, aby zabezpieczyć obszar operacji. Czterem spadochroniarzom udało się wejść do budynku i rozmieścić ładunki wybuchowe, których zapalniki ustawiono na trzyminutowe opóźnienie. Następnie Izraelczycy wsiedli do trzech samochodów i zaczęli wycofywać się w stronę plaży Ramlet al-Ba’ida. Z plaży ranni i ciało zabitego spadochroniarza zostali zabrani przez śmigłowce. Reszta grupy wycofała się pontonami na okręty. Atak na cel trwał 24 minuty[2][19].
Cila
Oddział pod dowództwem ppłka Szmu’ela Presburga nie napotkał na swojej drodze do celu żadnego oporu. Budynek został wysadzony, a oddział szturmowy wycofał się na plażę i wrócił pontonami na okręty[5].
Warda
Oddział Sza’ula Ziwa podzielił się na dwa zespoły uderzeniowe. Jeden zaatakował biuro Fatahu, a drugi skład ładunków wybuchowych. Szturm na cele trwał 10 minut, budynki zostały wysadzone w powietrze[5].
Jehudit
Grupa spadochroniarzy podzieliła się po desancie na trzy części: jedną uderzeniową, dwie zabezpieczające. Siły te bez problemu i nie napotkawszy oporu wysadziły w powietrze warsztat broni[5].
Rezultaty operacji
Izraelczycy ogłosili, że operacja zakończyła się sukcesem. Zabito trzy ważne osoby powiązane z palestyńskimi organizacjami. Według różnych źródeł w wyniku ataku miało zginąć od 40[1] do ok. 100 palestyńskich bojowników[2]. W wyniku działań prowadzonych przez izraelskich żołnierzy zginęło także dwóch pracowników ochrony i obywatelka Włoch[2].
Ówczesny minister obrony Szimon Peres nazwał operację „wielkim zwycięstwem Izraela w walce z arabskim terroryzmem”[20]. Amnon Lipkin-Szachak i kpt. Menachem Zaturski otrzymali za operację Medal za Odwagę. Medal za Wybitną Służbę otrzymali por. Aharon Sabag oraz kpt. Rafi Ejal[2].
Swoją solidarność z Libanem ogłosiła Syria. Prezydent Egiptu Anwar as-Sadat wysłał do Bejrutu swojego przedstawiciela, który miał przekazać rodzinom ofiar odszkodowania. Egipcjanie uznali ponadto atak za militarną eskalację ze strony Izraela i próbę narzucenia swojej władzy w regionie. Władze Libanu wystąpiły do ONZ z prośbą o potępienie ataku. W Bejrucie doszło do protestów antyizraelskich i antyamerykańskich[21].
Według źródeł libańskich w wyniku ataku zginęło dwóch cywilów, dwóch przedstawicieli służb bezpieczeństwa, a raniono 29 osób. Z kolei armia libańska podała informację o śmierci 11 osób[21].
Popkultura
Operacja „Źródło Młodości” została ukazana w filmie Stevena Spielberga Monachium z 2005 roku[22][23].
Uwagi
- ↑ Źródła nie są zgodne, czy były to cele powiązane z LFWP, czy z DFWP, patrz: Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 181 i strona Sił Obronnych Izraela. Dlatego w każdym przypadku podawania tej informacji w haśle będą użyte nazwy dwóch organizacji LFWP/DFWP.
- ↑ Gazeta „Dawar” z 11 kwietnia 1973 roku podaje, że wszyscy trzej powiązani byli z Czarnym Wrześniem i Fatahem, zob.„Dawar”, 11.04.1973, s. 3.
- ↑ Źródła nie podają stopnia, jaki posiadał w tym czasie Ehud Barak. Należy zaznaczyć, że źródła z 1973 roku nie podają informacji na temat tego, że w operacji wziął udział Sajjeret Matkal, „Dawar”, 11.04.1973, s. 3 lub Jaari 1973 ↓, s. 3. Informacja o istnieniu jednostki przez długi czas pozostawała w tajemnicy.
Przypisy
- ↑ a b c Jaari 1973 ↓, s. 3.
- ↑ a b c d e f g h מבצע אביב נעורים, „Sajjeret Canchanim” [dostęp 2022-03-03] .
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 180.
- ↑ Pearson ↓.
- ↑ a b c d e f g h i j k l מבצע 'אביב נעורים', „Amutet Chejl ha-Jam” [dostęp 2022-03-01] .
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2012 ↓, s. 199–204.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 180–181.
- ↑ מכה מוחצת בפשיטה נועזת, „Dawar”, 11 kwietnia 1973, s. 3 [dostęp 2022-03-07] .
- ↑ a b Zonder 2001 ↓.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 181.
- ↑ Operation Spring of Youth, „Siły Obronne Izraela”, 30 października 2017 [dostęp 2022-03-03] .
- ↑ Katan ↓.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 185.
- ↑ Hirst 1973 ↓, s. 3.
- ↑ a b Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 186.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 186–187.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 189–190.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 188.
- ↑ Bar-Zohar i Mishal 2016 ↓, s. 188–190.
- ↑ פרס: מאורעות ביירות טחון על הטירוריזם, „Ma’ariw”, 11 kwietnia 1973, s. 2 [dostęp 2022-03-11] .
- ↑ a b מבוכה בעולם הערבי ־ והבעת סולידריות עם לבנון והמחבלים, „Ma’ariw”, 11 kwietnia 1973, s. 3 [dostęp 2022-03-11] .
- ↑ Monachium, „Filmweb” [dostęp 2022-03-11] .
- ↑ Munich (2005), „IMDb” [dostęp 2022-03-11] .
Bibliografia
- Michael Bar-Zohar, Nissim Mishal: Mossad. Najważniejsze misje izraelskich tajnych służb. Poznań: Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-898-9.
- Michael Bar-Zohar, Nissim Mishal: Nie ma zadań niewykonalnych. Brawurowe operacje izraelskich sił specjalnych. Poznań: Rebis, 2016. ISBN 978-83-8062-038-4.
- David Hirst. שישה סוכנים ישראליים והגיעו לביירות – ימים אחדים לפני פשיטת צה'ל. „Ma’ariw”, s. 3, 1973-04-11.
- Ehud Jaari. מדוע פתוחים השערים לכל פולש?. „Dawar”, s. 3, 1973-04-11. [dostęp 2022-03-07].
- SzlomoS. Katan SzlomoS., השתתפות היחידה במבצע „אביב נעורים”, „Jednostka 8200” [dostęp 2022-03-09] .
- Operation Wrath of God, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-03-11] (ang.).
- Mosze Zonder. דו”ח סופשבוע: מדיניות החיסולים של ישראל. שיטות הביצוע * מבחן התוצאה * השאלות המוסריות. „Makor Riszon”, 2001-07-27.