Otwarte zasoby edukacyjne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Otwarte_Zasoby_Edukacyjne_-_Polska_wersja_%C5%9Bwiatowego_logo.svg/220px-Otwarte_Zasoby_Edukacyjne_-_Polska_wersja_%C5%9Bwiatowego_logo.svg.png)
Otwarte zasoby edukacyjne (OZE) (ang. Open Educational Resources, OER) – wspólna nazwa dla wszelkich zasobów edukacyjnych, do których istnieje w pełni otwarty dostęp dzięki objęciu ich wolnymi licencjami lub przeniesieniu do domeny publicznej i udostępnieniu za pomocą dowolnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych.
Historia
Termin ten został stworzony na zebraniu UNESCO w 2002, na którym uczestnicy wyrazili swoje życzenie stworzenia wspólnie uniwersalnych zasobów edukacyjnych dostępnych dla całej ludzkości i nadzieję, że to otwarte źródło w przyszłości zmobilizuje całą światową społeczność nauczycieli[1].
Od tego czasu ruch OER stopniowo rozwijał się na całym świecie, np. Narodowa Komisja Wiedzy rządu Indii stworzyła program mający na celu adaptację i zastosowanie materiałów OER w indyjskich instytucjach edukacyjnych[2]. W 2007 w Kapsztadzie powstała nieformalna koalicja organizacji tworzących treści OER, która została zawiązana poprzez wspólne podpisanie tzw. Deklaracji kapsztadzkiej dokładnie definiującej na nowo znaczenie tego terminu[3]. Ze strony polskiej deklarację tę współtworzył i podpisał Jarosław Lipszyc z Fundacji Nowoczesna Polska.
Idea budowania otwartych zasobów edukacyjnych wyrosła na idei open access (OA), która rozwija się od początku lat 90. w ramach Open Access Movement. Ruch Otwartej Nauki walczy o otwarty dostęp do publikacji naukowych, co wyraża się głównie poprzez publikowanie w czasopismach oraz repozytoriach, które udostępniają treści naukowe w Internecie. Przykładem wydawcy publikującego czasopisma naukowe na wolnych licencjach jest Public Library of Science. Działania na rzecz wspierania tego rodzaju czasopism i wydawnictw są prowadzone m.in. przez organizacje i osoby, które podpisały w 2003 tzw. Deklarację berlińską[4] zainicjowaną przez niemieckie Towarzystwo Maxa Plancka.
OZE w Polsce
3 października 2006, w ramach projektu Opracowanie programów nauczania na odległość na kierunku studiów wyższych – Informatyka, przy Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki i Centrum Otwartej Multimedialnej Edukacji Uniwersytetu Warszawskiego, został oddany do użytku serwis Ważniak. Serwis ten wprawdzie jest bezpłatnie dostępny do czytania dla każdego, ale brak jest w nim informacji o warunkach redystrybucji i powtórnego użycia, w związku z czym nie spełnia warunków zawartych w Deklaracji kapsztadzkiej[5].
W 2008 r. została powołana nieformalna Koalicja Otwartej Edukacji, która zawiązały 4 organizacje: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, ICM UW / CC-Polska, Fundacja Nowoczesna Polska oraz Stowarzyszenie Wikimedia Polska[6]. W czerwcu 2015 roku Koalicja składała się z 32 organizacji[7]. 23 kwietnia 2009 Koalicja zorganizowała konferencję „Otwarte zasoby edukacyjne w Polsce” w Sali Kolumnowej polskiego sejmu pod patronatem marszałka sejmu, z udziałem m.in. polskich parlamentarzystów, przedstawicieli ministerstw oraz gości zagranicznych (UNESCO, Connexions)[8].
8 stycznia 2010 roku Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie uruchomiła serwis Open AGH, gdzie pracownicy, doktoranci i studenci AGH dzielą się opracowanymi zasobami edukacyjnymi. Serwis ten działa w oparciu o licencję Creative Commons-Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0 Polska (CC-BY-SA-NC PL 3.0)[9]
W 2012 r. został uruchomiony rządowy program „Cyfrowa szkoła” w ramach którego tworzone są również E-podręczniki, które mają zostać udostępnione na licencji Creative Commons – Uznanie Autorstwa 3.0[10]. Projekt ten spotkał się z krytyką środowiska tradycyjnych wydawców podręczników szkolnych[11][12].
Stan zasobów
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Zasoby_OER_na_swiecie.jpg/220px-Zasoby_OER_na_swiecie.jpg)
Badania przeprowadzone w 2007 r. na zlecenie OECD Giving Knowledge for Free: the emergence of Open Educational Resources wykazały, że w skali świata, ponad 3000 kursów z ponad 300 uniwersytetów było dostępnych na zasadach zgodnych z definicją OER[13].
Przykłady zasobów OER
- MIT OpenCourseWare – tworzony przez Massachusetts Institute of Technology[14]
- OpenLearn – platforma teleedukacyjna Open University z Wielkiej Brytanii[15].
- Free High School Science Texts, University of Cape Town, RPA[16]
- Projekt Connexions – Uniwersytet Rice, Teksas, USA[17].
- Projekty Center for Open and Sustainable Learning (COSL) Uniwersytetu Stanowego Utah, USA[18].
- Projekty The Institute for the Study of Knowledge Management in Education (ISKME), Kalifornia, USA[19],
- Projekty Wikimedia Foundation
- Projekty tworzone w ramach Fundacji Nowoczesnej Polski[20]
- Biuletyn EBIB[21] wydawany przez Stowarzyszenie EBIB
- Polskojęzyczne projekty Wikimedia
- Open AGH – repozytorium otwartych zasobów edukacyjnych przygotowanych przez pracowników, doktorantów i studentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
- oze.pwr.edu.pl. oze.pwr.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-25)]. – Otwarte Zasoby Edukacyjne Politechniki Wrocławskiej
- Polskie Biblioteki Cyfrowe. fbc.pionier.net.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-12)].
- Polskie repozytoria otwarte
- Otwarte zasoby edukacyjne UMK. portal.umk.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-16)].
- Inne projekty otwarte
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Materiały konferencyjne: Forum on the impact of open courseware for higher education in developing countries: final report. Paris 2002, UNESCO.
- ↑ National Knowledge Commission Working Group on Open and Distance Education. 2007. Report of the working group on Open Access and Open Educational Resources. New Delhi: National Knowledge Commission, Government of India, s. 3.
- ↑ Kapsztadzka Deklaracja Otwartej Edukacji Ku otwartym zasobom edukacyjnym.
- ↑ Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities. oa.mpg.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-29)]..
- ↑ Strona o projekcie Ważniak.
- ↑ O Koalicji. [dostęp 2013-08-19].
- ↑ Członkowie. [dostęp 2015-07-05].
- ↑ „Konferencja Otwarte zasoby edukacyjne w Polsce w Sejmie”.
- ↑ Zasady Licencjonowania, Open AGH. open.agh.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]..
- ↑ E-podręczniki do kształcenia ogólnego. Ośrodek Rozwoju Edukacji. [dostęp 2013-08-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-02)]. (pol.).
- ↑ Piotr Marciszuk: Edukacyjny, cyfrowy monopol. Forbes. [dostęp 2013-08-19]. (pol.).
- ↑ Artur Grabek: Biznes krytykuje cyfrowe plany rządu. rp.pl, 2013-06-20. [dostęp 2013-08-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-02)]. (pol.).
- ↑ Giving knowledge for free: the emergence of Open Educational Resources., Wydawnictwo OECD, Paris 2007, s. 40.
- ↑ Stron startowa MIT OpenCourceWare. ocw.mit.edu. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-06-12)]..
- ↑ Strona główna OpenLearn.
- ↑ Free High School Science Texts, strona początkowa.
- ↑ Strona Główna Connexions.
- ↑ Strona Główna COSL. cosl.usu.edu. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-04-10)]..
- ↑ Opis projektów ISKME.
- ↑ Opis projektów Fundacji Nowoczesnej Polski.
- ↑ Biuletyn EBIB. Open Journal Systems. [dostęp 2019-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-19)]. (ang. • pol.).
Bibliografia
- Susan D’Antoni, Otwarte Zasoby Edukacyjne: Plan działania, Refleksje międzynarodowej społeczności, tłum. Agnieszka Kostera, Jarosław Lipszyc, Elżbieta Siewicz. oerwiki.iiep-unesco.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-25)].
- Bożena Bednarek-Michalska, Nowe inicjatywy wolnej edukacji, kultury i nauki, EBiB, 1, 2009.
- Przewodnik po otwartych zasobach edukacyjnych, oprac. Karolina Grodecka, Kamil Śliwowski, wersja 4, 2012.
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz publikację Przewodnik po OZE w Wikibooks |
- CC-learn. learn.creativecommons.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-30)]. – agregator treści OER prowadzonych przez Creative Commons
- Koalicja Otwartej Edukacji
- Publikacje KOED o otwartości
- Otwarte zasoby – wyszukiwarka tworzona przez Centrum Cyfrowe
- p
- d
- e
Licencje |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Ekonomia | |||||
Koncepcje | |||||
Organizacje | |||||
Ludzie |
| ||||
Utwory |
|