Płucnica płotowa
Płucnica płotowa na gałązce kosodrzewiny | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | workowce | ||
Klasa | miseczniaki | ||
Rząd | misecznicowce | ||
Rodzina | tarczownicowate | ||
Rodzaj | plucnica | ||
Gatunek | płucnica płotowa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cetraria sepincola (Ehrh.) Ach. Methodus, Sectio post.: 297 (1803) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Tuckermannopsis_sepincola-4.jpg/240px-Tuckermannopsis_sepincola-4.jpg)
Płucnica płotowa, brązowniczka płotowa (Cetraria sepincola (Ehrh.) Ach.) – gatunek grzybów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae)[1]. Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest do porostów[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cetraria, Parmeliaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1793 r. Jakob Friedrich Ehrhart jako Lichen sepincola (w tłumaczeniu na język polski: porost płotowy), później zaliczany był on do różnych rodzajów. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Erik Acharius w 1803 r.
Synonimy nazwy naukowej[3]:
- Cetraria sepincola var. ulophylla Ach. 1803
- Lichen sepincola Ehrh. 1785
- Lobaria sepincola (Ehrh.) Hoffm. 1796
- Parmelia sepincola (Ehrh.) Spreng. 1827
- Physcia sepincola (Ehrh.) DC. 1805
- Platysma sepincola (Ehrh.) Hoffm. 1790
- Tuckermanopsis sepincola (Ehrh.) Hale 1987
Nazwy polskie według W. Fałtynowicza[2].
Charakterystyka
- Plecha
Listkowata, niewielka, tworząca kępki o średnicy 1-2 cm. Jest nieregularna lub rozetkowata i głęboko wcinana. Poszczególne odcinki plechy mają długość do 2 mm, są przylegające do podłoża, lub wznoszące się. Mają gładkie, lub delikatnie wcinane brzegi. Powierzchnia górna gładka, matowa lub błyszcząca, bez urwistków i izydiów, o barwie brązowej, oliwkowej, zielonobrunatnej lub ciemnobrunatnej. Dolna powierzchnia plechy jest brudnobiała lub jasnobrunatna i posiada nieliczne chwytniki. Plecha heteromeryczna z glonami protokokkoidalnymi[4][5].
- Rozmnażanie
Rozmnaża się głównie przez zarodniki. Na plesze zawsze i zazwyczaj licznie występują owocniki typu apotecjum, często zasłaniające plechę. Mają średnicę 1-4 mm i wyrastają na brzegach oraz na końcach odcinków. Mają błyszczące, czerwonobrunatne tarczki i cienki, gładki lub karbowany brzeżek plechowy[4]. Worki o zgrubiałych ścianach. W jednym worku powstaje po 8 jednokomórkowych, bezbarwnych, prostych i elipsoidalnych zarodników o rozmiarach 7-10 × 4,5-6,5 μm[5].
Wszystkie reakcje negatywne. Kwasy porostowe: kwas protolichesterynowy[5].
Występowanie i siedlisko
Płucnica płotowa występuje głównie na półkuli północnej; w Ameryce Północnej, Europie, Azji i na niektórych wyspach. Na półkuli południowej opisano stanowiska tego gatunku tylko na wyspie Goodall w Antarktyce. W Europie północna granica zasięgu biegnie przez Grenlandię, Islandię i północne wybrzeża Półwyspu Skandynawskiego[6]. Szczególnie częsta jest na wokółbiegunowych obszarach tundry[5]. W Polsce występuje na obszarze całego kraju[2], jest jednak rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status EN – gatunek w sytuacji bardzo wysokiego ryzyka wymarcia w stanie dzikim w regionie[7]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].
Występuje na korze licznych gatunków drzew, zarówno liściastych, jak iglastych[2]. Najczęściej obserwowana była na cienkich gałęziach brzóz. Czasami notowano występowanie także na drewnie i na skałach[4]. W tundrze licznie rośnie na gałązkach karłowatych brzóz, wierzb, różanecznikow, borówek i bagna[5].
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum. [dostęp 2015-07-03]. (ang.).
- ↑ a b c d Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2015-07-03]. (ang.).
- ↑ a b c Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
- ↑ a b c d e Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-07-03].
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2015-02-08].
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Dz.U. z 2014 r. poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów