Pałac Tarnowskich w Warszawie
Pałac Tarnowskich w 1898 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Warszawa | ||
Inwestor | Franciszek Andrault | ||
Ukończenie budowy | XVII w. | ||
Ważniejsze przebudowy | XVIII w. | ||
Zniszczono | 1898 (rozbiórka) | ||
Pierwszy właściciel | Franciszek Andrault | ||
Kolejni właściciele | Kazimierz Czartoryski, Stanisław Lubomirski, Ignacy Potocki, Tarnowscy | ||
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Warszawa_w_ogrodach_-_Pa%C5%82ac_hr._Tarnowskich_-_Dolna_cz%C4%99%C5%9B%C4%87_ogrodu_i_%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o_-_Wozownie_-_Dolna_cz%C4%99%C5%9B%C4%87_ogrodu_z_widokiem_na_Wis%C5%82%C4%99_-_Szcz%C4%85tki_dawnych_cieplarni_%2854593%29.jpg/220px-thumbnail.jpg)
Pałac Tarnowskich – pałac, który był zlokalizowany w Warszawie na rogu ul. Krakowskie Przedmieście 42/44 i ul. Karowej. Rozebrany w 1898, a w jego miejscu wybudowano Hotel Bristol.
Historia
Pałac został wzniesiony dla starosty tczewskiego Franciszka Andraulta w roku 1655. Później przeszedł w ręce księcia Kazimierza Czartoryskiego, od 1758 własność Stanisława Lubomirskiego, następnie Ignacego Potockiego i ostatecznie od 1802 własność Tarnowskich.
Początkowo parterowy, przebudowywany kilkakrotnie w XVIII wieku, w latach 1856–1861 mieścił Resursę Obywatelską, która przeniosła się następnie do nowego gmachu. Później mieścił się tu Bank Dyskontowy[1], który przeniósł się do własnej siedziby na ul. Aleksandra Fredry przed rozbiórką pałacu.
Powstałe w r. 1800 Towarzystwo Przyjaciół Nauk prowadziło sesje powołanych w 1804 r. wydziałów: matematycznego, filozoficznego oraz historii, literatury i języka, m.in. w pałacu wówczas należącym do hr. Rafała Tarnowskiego. W pałacu odbywały się też koncerty muzyczne[2].
W roku 1809, od czasu bitwy raszyńskiej do końca maja, Warszawa była okupowana przez wojska austriackie, a pałac Tarnowskich zajęto na kwaterę głównodowodzącego w mieście gen. Maiersfelda. Z pokoju pani Peszke, na końcu długiej oficyny, zachodzącej aż na tyły ogrodu, Józef Krasiński (mjr warszawskiej gwardii narodowej) porozumiewał się dzięki teleskopowi z mjr. Józefem Hornowskim, dowódcą garnizonu wojsk napoleońskich na Pradze, mającym kwaterę w nadbrzeżnej kamienicy dokładnie po przeciwnej stronie Wisły, co mogło wpłynąć na przekazanie władzy nad miastem temuż mjr. Krasińskiemu w nocy z 31 maja na 1 czerwca 1809 przez wycofujące się wojska austriackie[3].
W czasie powstania listopadowego przyjął tam mieszkanie wódz naczelny generał Jan Skrzynecki (mieszkał o ile nie był z wojskiem) z żoną Amelią i dziećmi. Wieczorem 15 sierpnia 1831 r., wobec unikania walki przez gen. Skrzyneckiego na hasło „Wieszać zdrajców!”, zebrany tłum próbował wedrzeć się do pałacu w celu samosądu na rodzinie gen. Skrzyneckiego pod jego nieobecność, do czego jednak ostatecznie nie doszło dzięki dowódcy Gwardii Narodowej gen. Antoniego Ostrowskiego oraz gubernatora Warszawy Jana Krukowieckiego.
W 1897 w pałacowych ogrodach powstała Panorama, a w 1898 pałac uległ rozbiórce pod nowo budowany Hotel Bristol.
Ekspozycja zachowanych elementów pałacu
Dekoracja Sali (zapewne sypialni) z pałacu Tarnowskich, była eksponowana w Muzeum Narodowym w Warszawie, a po odbudowie Zamku Królewskiego, jest prezentowana na 1. piętrze w południowym skrzydle Zamku, jako wyposażenie pokoju towarzyskiego w apartamencie księcia Stanisława Poniatowskiego, którego dekoracja nie zachowała się. Część dekoracji wnętrz Pałacu Tarnowskich, wraz z intarsjowanym parkietem znalazła się w Kamienicy pod Gigantami w Dużym salonie zwanym też Salonikiem z kominkiem i w Małym Salonie[4][5][6].
Galeria
- Parkiet zdobiony Intarsją pochodzący z pałacu Tarnowskich, przeniesiony do kamienicy pod Gigantami.
- Dekoracja rocaillowa z pałacu Tarnowskich, przeniesiona do kamienicy pod Gigantami. (Salonik z kominkiem - supraporta nad drzwiami przy oknie.)
- Dekoracja rocaillowa z pałacu Tarnowskich, przeniesiona do kamienicy pod Gigantami. (Salonik z kominkiem - supraporta nad drzwiami przy ścianie.)
- Dekoracja rocaillowa z pałacu Tarnowskich, przeniesiona do kamienicy pod Gigantami. (Mały Salon - dekoracja sufitu.)
Przypisy
- ↑ Józef Galewski, Ludwik B. Grzeniewski: Warszawa zapamiętana. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961, s. 20.
- ↑ Elżbieta Szczepańska-LangeHistoria muzyki polskiej, tom 5, część 2B: Życie muzyczne w Warszawie w drugiej połowie XIX wieku, Sutkowski Edition Warsaw, Warszawa, 2010, str. 533.
- ↑ Wspomnienia Józefa Krasińskiego za fragmentami w zbiorach: J. Falkowskiego „Obrazy z życia kilku ostatnich pokoleń w Polsce.”, tom III, Poznań, 1884, str. 78-115; oraz Roberta Bieleckiego i Andrzeja Tyszki „Dał nam przykład Bonaparte. Wspomnienia i relacje żołnierzy polskich 1796-1815.”, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1984, str. 338.
- ↑ Tygodnik „Stolica” nr 26 (340) rok IX: Warszawa, 27 czerwca 1954 s. 13, artykuł A. K. „Tam gdzie stanął hotel Bristol” (zdjęcie sali w Pałacu Tarnowskich przed zburzeniem oraz drzwi i supraporta już po przeniesieniu do Kamienicy pod Gigantami).
- ↑ Bożenna Majewska-Maszkowska „O warszawskiej siedzibie Stanisława Lubomirskiego marszałka wielkiego koronnego. Problem adaptacji barokowego pałacu w dobie Oświecenia.” w: „Muzeum i Twórca”, o przeniesieniu wystroju części wnętrz z Pałacu Tarnowskich do Kamienicy pod Gigantami na str. 403 i 413.
- ↑ Bożena Majewska-Maszkowska „Mecenat artystyczny Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej. 1736-1816”, Instytut Sztuki PAN, Zakład Narodowy im Ossolińskich, 1976, str. 131.
Bibliografia
- Aleksander Jełowicki „Moje wspomnienia” Aleksander Jełowicki i Spółka, Paryż, 1839; cytat za: Henryk Żaliński „Stracone Szanse. Wielka emigracja o powstaniu listopadowym”, Wydawnictwo ministerstwa Obrony Narodowej, 1982.
- Juliusz Chrościński, Andrzej Rottermund „Atlas architektury Warszawy”, Arkady, 1977.
- Christian Parma, Marek Kwiatkowski „Królewskie rezydencje Warszawy”, Parma Press, 2001.
- Jan Kosim „Pod pruskim zaborem. Warszawa w latach 1796-1806.”, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1980.
- Wspomnienia Józefa Krasińskiego za fragmentami w zbiorach: J. Falkowskiego „Obrazy z życia kilku ostatnich pokoleń w Polsce.”, tom III, Poznań, 1884, str. 78-115; oraz Roberta Bieleckiego i Andrzeja Tyszki „Dał nam przykład Bonaparte. Wspomnienia i relacje żołnierzy polskich 1796-1815.”, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1984, str. 338.
- Tygodnik „Stolica” nr 26 (340) rok IX: Warszawa, 27 czerwca 1954 s. 13, artykuł A. K. „Tam gdzie stanął hotel Bristol” (zdjęcie sali w Pałacu Tarnowskich przed zburzeniem oraz drzwi i supraporta już po przeniesieniu do Kamienicy pod Gigantami).
- Bożenna Majewska-Maszkowska „O warszawskiej siedzibie Stanisława Lubomirskiego marszałka wielkiego koronnego. Problem adaptacji barokowego pałacu w dobie Oświecenia.” w: „Muzeum i Twórca : Studia z historii sztuki i kultury ku czci prof. dr Stanisława Lorenza”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1969, str. 397-415.
- Bożena Majewska-Maszkowska „Mecenat artystyczny Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej. 1736-1816”, Instytut Sztuki PAN, Zakład Narodowy im Ossolińskich, 1976.