Petr Eben
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 22 stycznia 1929 | ||
---|---|---|---|
Pochodzenie | czeskie | ||
Data i miejsce śmierci | 24 października 2007 | ||
Gatunki | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
|
Petr Eben (ur. 22 stycznia 1929 w Žamberku, zm. 24 października 2007 w Pradze[1]) – kompozytor czeski.
Życiorys
Urodził się w nawróconej na katolicyzm rodzinie pochodzenia żydowskiego[2]. Jako dziecko uczył się gry na fortepianie, organach i wiolonczeli w Českém Krumlově, grał też na organach w tamtejszym kościele św. Wita[2]. Podczas II wojny światowej został w 1943 roku wywieziony wraz z rodziną do KL Buchenwald[2][3]. W latach 1948–1954 studiował w Akademii Muzycznej w Pradze u Františka Raucha (fortepian) i Pavla Bořkovca (kompozycja)[4][5]. Od 1955 do 1990 roku wykładał na Uniwersytecie Karola[3]. Z powodu odmowy wstąpienia do partii komunistycznej i otwartego deklarowania swojego przywiązania do wiary chrześcijańskiej, przed 1989 rokiem władze czechosłowackie blokowały mu możliwości rozwoju ścieżki zawodowej[2][3]. Został doceniony w ojczyźnie dopiero po aksamitnej rewolucji i upadku systemu[2]. Koncertował jako pianista, opracowywał też czeskie pieśni ludowe na użytek szkolny[5]. W latach 1990–1994 był wykładowcą Akademii Muzycznej w Pradze[3]. W 1991 roku został odznaczony kawalerią francuskiego Orderu Sztuki i Literatury[2], a w 2002 roku czeskim Medalem za Zasługi I stopnia[6].
Ważniejsze kompozycje
(na podstawie materiałów źródłowych[2][3][4])
Utwory orkiestrowe
- 2 koncerty organowe (I „Symphonia gregoriana” 1954, II 1982)
- Koncert fortepianowy (1962)
- Vox clamantis na 3 trąbki i orkiestrę (1969)
- symfonia koncertująca Noční hodiny (1975)
- Pražské nokturno: Hommage à W.A. Mozart (1983)
- Improperia (1995)
Utwory kameralne
- Sonata obojowa (1950)
- Suita balladica na wiolonczelę i fortepian (1955)
- Sonatina semplice na skrzypce lub flet i fortepian (1955)
- Duetti per due trombe (1956)
- Duettinos na instrument sopranowy i fortepian (1963)
- Ordo modalis na obój i harfę (1964)
- Kwintet dęty Quintetto per stromenti a fiato (1965)
- Fantasia vespertina na trąbkę i fortepian (1967)
- kwintet dęty Variace na chorál (1968–1969)
- Hudba na obój, fagot i fortepian (1970)
- Okna na trąbkę i organy (1976)
- Sonata na flet i marimbę (1978)
- Tabulatura nova na gitarę (1979)
- Mutationes na organy i flet piccolo (1980)
- Kwartet smyczkowy (1981)
- Fantasia na altówkę i organy (1982)
- Krajiny patmoské na organy i perkusję (1984)
- Protihráči na klarnet, fortepian i perkusję (1985)
- Trio fortepianowe (1986)
- Risonanza na harfę (1986)
- Tres iubilationes na 4 instrumenty dęte i organy (1987)
- Sonata klawesynowa (1988)
- Kwintet fortepianowy (1991–1992)
- Appello na obój i fortepian (1995)
Utwory organowe
- Nedelní hudba (1957–1959)
- 10 uwertur chorałowych (1971)
- 2 fantazje chorałowe (1972)
- Faust (1979–1980)
- Versetti (1982)
- Hommage à Dietrich Buxtehude (1987)
- Job (1987)
- Biblické tance (1990–1991)
- Dvě slavnostní preludia (1992)
- Momenti d’organo (1994)
- Verso ritmica (1995)
Utwory fortepianowe
- Sonata (1951)
- Dopisy Mileně (1990)
Utwory wokalno-instrumentalne
- Šestero písní milostných na średni głos i fortepian (1951)
- Missa adventus et quadragesimae na chór męski i organy (1952)
- Starodávné čarování milému na głos żeński i chór (1957)
- Láska a smrt na chór (1957–1958)
- Šest písní na básně R.M Rilkeho na niski głos i fortepian (1961)
- Písně nelaskavé na alt i altówkę (1963)
- oratorium Apologia Socratus na alt, baryton, chór, chór dziecięcy i orkiestrę (1967)
- Truvérská mše na chór, gitary i flety proste (1968–1969)
- Cantica Comeniana na chór mieszany lub chór żeński (1970)
- Pragensia na chór kameralny i instrumenty renesansowe (1972)
- Salve Regina na chór (1973)
- Řecký slovník na chór żeński i harfę (1974)
- Pocta Karlu IV na chór i orkiestrę (1978)
- Missa cum populo na chór, wiernych, 4 instrumenty dęte i organy (1981–1982)
- Cantico delle creature na chór (1987)
- Pražské Te Deum na chór i instrumenty dęte lub organy (1990)
- Verba sapientiae na chór (1991)
- oratorium Posvátná znamení na chór, zespół instrumentów dętych i organy (1992–1993)
- oratorium Anno Domini na 2 głosy solowe, chór dziecięcy, chór, scholę gregoriańską i orkiestrę kameralną (1998–1999)
- oratorium Jacobus na baryton, chór i orkiestrę (2002)
Utwory sceniczne
- muzyka do Fausta Goethego (1976)
- muzyka do Hamleta Szekspira (1977)
- balet Kletby a dobrořečení (1983)
- opera kościelna Jeremias, według Stefana Zweiga (1996–1997)
Przypisy
- ↑ Joseph P. Swain: Historical Dictionary of Sacred Music. Lanham: Rowman & Littlefield, 2016, s. 83. ISBN 978-1-4422-6462-5.
- ↑ a b c d e f g Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 2 Conf–Gysi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 978–979. ISBN 0-02-865527-3.
- ↑ a b c d e Melvin P. Unger: Historical Dictionary of Choral Music. Lanham: Scarecrow Press, 2010, s. 110–111. ISBN 978-0-8108-5751-3.
- ↑ a b Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 3. Część biograficzna efg. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 1. ISBN 83-224-0344-5.
- ↑ a b The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 238. ISBN 0-674-37299-9.
- ↑ Seznam vyznamenaných. hrad.cz. [dostęp 2020-08-22]. (cz.).
- ISNI: 0000000109028390
- VIAF: 54332286
- LCCN: n81033444
- GND: 118923064
- LIBRIS: nl023x361pzts78
- BnF: 138935734
- SUDOC: 116060700
- SBN: TO0V530483
- NLA: 35341304
- NKC: jk01030278
- BNE: XX4875075
- NTA: 070332622
- BIBSYS: 97034635
- CiNii: DA11538700
- PLWABN: 9810649033905606
- NUKAT: n2007098746
- J9U: 987007336996405171
- LNB: 000044014
- NSK: 000600708
- CONOR: 61695075
- NE.se: petr-eben