Pielgrzan madagaskarski
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | imbirowce | ||
Rodzina | strelicjowate | ||
Rodzaj | pielgrzan | ||
Gatunek | pielgrzan madagaskarski | ||
Nazwa systematyczna | |||
Ravenala madagascariensis Sonn. Voy. Indes Orient. 2: 223 1782[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Pielgrzan madagaskarski (Ravenala madagascariensis) – gatunek rośliny z rodziny strelicjowatych. Pochodzi z Madagaskaru, ale sadzony bywa jako drzewo ozdobne w wielu krajach o klimacie tropikalnym. Strefy mrozoodporności: 10-11[5]. W pochwach liściowych gromadzi się często woda deszczowa[6], stąd popularna w wielu językach nazwa „drzewo podróżników”. Dawniej mylnie sądzono, że pióropusz liści układa się zawsze w płaszczyźnie północ-południe, stąd inna nazwa potoczna „drzewo kompasowe”[7].
Morfologia
- Pokrój
- Byliny o pokroju palmy, rosnące w kępach powstających z odrośli, osiągające do 12 m wysokości[8]. Pień o średnicy do 30 cm[8].
- Liście
- Zebrane po 14–25, w jednej płaszczyźnie, w wachlarz na końcu pnia. Ogonki liści dorosłych długości 380–440 cm, zielonkawożółte, nieco owoszczone. Blaszki liści dorosłych wielkości 100×200 cm, jasnozielone[8].
- Kwiaty
- Wyrastają po 10 w skrętkach, wspartych podsadkami, zebranych od 8 do 16 w kwiatostany złożone, wsparte dużymi podsadkami. Rośliny wypuszczają jednocześnie 4–6 kwiatostanów o wymiarach 100×100 cm. Okwiat długości 24–28 cm, żółtawy. Listki okwiatu wąsko trójkątne, z wyjątkiem jednego, który jest szpilkowaty i nieco mniejszy od pozostałych. Zalążnia dolna. Sześć pręcików długości listków okwiatu. Szyjka słupka nieco dłuższa[8]. Zapylane są przez nietoperze i lemury poszukujące nektaru[9].
- Owoce
- Trójkomorowe torebki długości 7–12 cm, o stożkowatych wierzchołkach, zebrane w luźny owocostan. Nasiona ciemnobrązowe, zasadniczo kulistawe, z niebieską osnówką[8].
Zastosowanie użytkowe
Olej z nasion pielgrzanu madagaskarskiego wykorzystywany jest antyseptycznie. Owoce stosowane są w zaburzeniach odżywiania[10].
Nasiona tej rośliny są jadalne. Z soku pozyskiwanego z jej pnia można pozyskiwać cukier[10].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-17] (ang.).
- ↑ a b Ravenala madagascariensis Sonn.. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-12-09].
- ↑ Ravenala madagascariensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Kirsten Albrecht Llamas: Tropical Flowering Plants. A Guide to Identification and Cultivation. Portland: Timber Press, 2003, s. 354. ISBN 0-88192-585-3. (ang.).
- ↑ Ravenala madagascariensis [online], www.floridata.com [dostęp 2017-11-26] .
- ↑ Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 50. ISBN 83-7311-378-9.
- ↑ a b c d e Thomas (i inni) Haevermans. Description of five new species of the Madagascan flagship plant genus Ravenala (Strelitziaceae). „Scientific Reports”. 11 (1), 2021-11-09. DOI: 10.1038/s41598-021-01161-1. PMID: 34753985.
- ↑ W. John Kress, George E. Schatz, Michel Andrianifahanana, Hilary Simons Morland. Pollination of Ravenala madagascariensis (Strelitziaceae) by Lemurs in Madagascar: Evidence for an Archaic Coevolutionary System?. „American Journal of Botany”. 81, 5, s. 542-551, 1994.
- ↑ a b Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012, s. 3183. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).
- Britannica: plant/travelers-tree
- БРЭ: 3488244
- Catalana: 0219094
- EoL: 248309
- Flora of North America: 200028249
- GBIF: 2763095
- identyfikator iNaturalist: 68065
- IPNI: 798008-1
- ITIS: 504731
- NCBI: 4664
- Plant Finder: 282805
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-260806
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:60466138-2
- identyfikator Tropicos: 21500398
- USDA PLANTS: RAMA7
- CoL: 4RMH6