Pinokio (powieść)
![]() | Ten artykuł dotyczy powieści. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. |
![]() Ilustracja Enrico Mazzantiego do pierwszego wydania powieści | |||
Autor | Carlo Collodi | ||
---|---|---|---|
Tematyka | powieść dla dzieci, fantasy | ||
Typ utworu | |||
Wydanie oryginalne | |||
Miejsce wydania | Włochy | ||
Język | |||
Data wydania | 1883 | ||
Pierwsze wydanie polskie | |||
Data wydania polskiego | 1912 | ||
Przekład | Zofia Jachimecka, Agnieszka Piotrowska, Agnieszka Kowalewska | ||
|
Pinokio (wł. Le avventure di Pinocchio) – powieść dla dzieci z gatunku fantasy autorstwa Carla Collodiego, której głównym bohaterem jest drewniany pajacyk o imieniu Pinokio.
Powieść ukazywała się w odcinkach w latach 1881–1883, początkowo jako Storia di un burattino (Historie marionetki). W pełnej wersji książkowej wydano ją w 1883 roku. Zaliczana jest do klasyki literatury dziecięcej. W Polsce publikowano jej przekłady również pod tytułami:
- Przygody pajaca: Powieść dla dzieci
- Pinokio: Przygody drewnianego pajaca
Treść
Powieść ukazuje historię Pinokia, drewnianego pajacyka wystruganego przez szewca Dżeppetto. Pajac niespodziewanie ożył i od pierwszych chwil okazał się krnąbrnym, nieposłusznym i egoistycznym chłopcem. Dżeppeto, a także jego przyjaciele – Wróżka o Błękitnych Włosach i Mówiący Świerszcz, starają się go wychować i sprowadzić na dobrą drogę. Jednak Pinokio spotyka na swojej drodze także postacie niegodziwe, które namawiają go do złych rzeczy – takie jak Lis i Kot czy jego szkolny kolega Knot. Początkowo daje się im zwodzić i ponosi za to kary (traci złote monety, zamienia się w osła). Stopniowo jednak zaczyna rozumieć, jaki jest zły i samolubny. Po wielu dramatycznych przygodach powraca do majstra Gepetto i Wróżki, stając się dobrym pajacykiem. W nagrodę za tę przemianę spełnione zostaje jego marzenie: staje się prawdziwym człowiekiem.
Nawiązania w kulturze
Powieść Pinokio wielokrotnie była adaptowana na potrzeby teatru i filmu. Najbardziej znana była animowana ekranizacja disneyowska z 1940 roku. W 1905 roku Otto Julius Bierbaum napisał własną wersję przygód lalki Zäpfel Kerna, wzorowaną na Pinokiu, a w 1936 roku Aleksiej Tołstoj stworzył dla odbiorcy radzieckiego postać Buratino. Na podstawie opowieści Collodiego powstała też baśń muzyczna Pinokio z muzyką Włodzimierza Korcza.
Ważniejsze ekranizacje
- Przygody Pinokia – włoski pełnometrażowy film animowany z 1936 roku
- Pinokio – amerykański pełnometrażowy film animowany z 1940 roku
- Pinokio – japoński serial animowany z 1972
- Pinokio – francusko-włosko-niemiecki film fabularny z 1972 roku
- Pinokio – japoński serial animowany z 1976
- Pinokio i Władca Ciemności – amerykański pełnometrażowy film animowany z 1987 roku
- Skarbczyk najpiękniejszych bajek (Pinokio - odcinek 7) – japoński serial animowany z 1995 roku
- Pinokio – brytyjski film fabularny z 1996
- Pinokio – włosko-francusko-niemiecki film fabularny z 2002
- Pinokio – opowieść o chłopcu z drewna – włosko-brytyjski dwuczęściowy film fabularny z 2008
- Pinokio – niemiecki serial animowany z 2013 roku
- Pinokio – włoski film fantasy z 2019
- Guillermo del Toro: Pinokio – amerykańsko-meksykański film z 2022 roku zrealizowany w technice animacji poklatkowej
Odbiór
Książką jest bardzo znaną i popularną lekturą dla dzieci.
W Polsce książkę dodano do listy lektur szkolnych już w 1959 roku (dla klasy IV); znajdowała się tam do reform z lat 1963-1970 roku. Po reformie z połowy lat 80-tych pozycja trafiła na listę lektur uzupełniających dla tej klasy[1]. W latach 1999-2006 nie było listy lektur dla tych klas, ale książka ta pojawiła się znowu w propozycji lektur dla klas I-III dla roku 2007/2008[2][3]. Od 2009[4] pozycja była lektura dla klas IV-VI do roku 2017; wróciła na nią w roku 2021[5][6]
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Jędrych Karolina. (2014). Lektury w programach dla szkoły podstawowej z lat 1949-1989. W: K. Heska-Kwaśniewicz, K. Tałuć (red.), "Literatura dla dzieci młodzieży. T. 4" (S. 205-224). Katowice : Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
- ↑ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dz.U. z 2007 r. nr 123, poz. 853 uchylone 24 lipca Dz.U. z 2007 r. nr 136, poz. 960
- ↑ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dz.U. z 2007 r. nr 157, poz. 1100 ze sprostowaniem z 17 września Dz.U. z 2007 r. nr 171, poz. 1211
- ↑ Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dz.U. z 2009 r. nr 4, poz. 17
- ↑ Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1533).
- ↑ Od 1 września nowy kanon lektur dla szkół podstawowych, liceów i techników. Co teraz będą czytać uczniowie? [online], www.pap.pl, 30 sierpnia 2021 [dostęp 2024-08-16] .
Bibliografia
- Carlo Collodi: Pinokio. Wydawnictwo Skrzat, 2007
- Tomasz Januszewski: Słownik pisarzy i lektur dla szkół podstawowych. Wyd. Delta, Olsztyn 1995
- Catalana: 0051071
- DSDE: Pinocchio