Pionowy gradient temperatury
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/REF_new_%28questionmark%29.svg/50px-REF_new_%28questionmark%29.svg.png)
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Pionowy gradient temperatury, rzadziej pionowy gradient termiczny[1] – zjawisko zmiany temperatury wraz z wysokością w atmosferze, a także wielkość określająca zmianę temperatury w atmosferze ziemskiej, przypadającą na jednostkę wysokości. Zazwyczaj jest wyrażany w stopniach Celsjusza na 100 metrów wysokości (°C/100 m)[2].
Obliczanie gradientu
Gradient temperatury między dwoma punktami (1) i (2) określony jest równaniem:
gdzie:
- γ – gradient temperatury,
- T – temperatura,
- z – wysokość.
Podział
W meteorologii, przy analizie ruchu powietrza zakłada się, że powietrze wznosząc się lub opadając podlega przemianie adiabatycznej, określone dla tych warunków zmiany temperatury nazywane są gradientem adiabatycznym. Występujący w takiej sytuacji gradient zależy od wilgotności powietrza. W zależności od niej, może wystąpić[3]:
- suchoadiabatyczny gradient temperatury – przypadająca na jednostkę wysokości zmiana temperatury suchego powietrza atmosferycznego występująca podczas jego adiabatycznego wznoszenia się lub opadania, równy około 1 °C/100 m[3], ma miejsce gdy powietrze ma wilgotność na tyle małą, że nie zachodzi w nim skraplanie ani parowanie kropelek wody
- wilgotnoadiabatyczny gradient temperatury – przypadająca na jednostkę wysokości zmiana temperatury wilgotnego powietrza atmosferycznego występująca podczas jego adiabatycznego wznoszenia się lub opadania, równy około 0,6 °C/100 m[3], ma miejsce gdy powietrze jest nasycone parą wodną a podczas wznoszenia zachodzi skraplanie pary wodnej; jest on mniejszy od gradientu suchoadiabatycznego, ponieważ rozprężające się wraz ze wzrostem wysokości powietrze pobiera ciepło skraplania od pary wodnej przemieniającej się w kropelki wody
Gradient umożliwia określenie stanu równowagi w atmosferze. W zależności od wielkości gradientu powietrze znajduje się w stanie równowagi:
- stałej – mniejszy od gradientu adiabatycznego (ok. 0,5 °C/100 m)
- obojętnej – równy gradientowi adiabatycznemu (ok. 1 °C/100 m)
- chwiejnej – większy od gradientu adiabatycznego (ok. 1,2 °C/100 m)
Inwersja temperatury
Osobny artykuł: Inwersja temperatury.
Gdy pionowy gradient temperatury jest ujemny, w atmosferze występuje zjawisko inwersji termicznej[4].
Przypisy
- ↑ Prace i studia, [autorstwo:] Polska Akademia Nauk Komitet Inżynierii i Gospodarki Wodnej, Państwowe Wydawn. Naukowe, 1970, s. 314 [dostęp 2023-06-09] (pol.).
- ↑ Wprowadzenie - Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online], zpe.gov.pl [dostęp 2023-06-09] .
- ↑ a b c Przeczytaj - Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online], zpe.gov.pl [dostęp 2023-06-09] .
- ↑ Przeczytaj - Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online], zpe.gov.pl [dostęp 2023-06-09] .