Podział administracyjny Krakowa
Podział administracyjny Krakowa – podział administracyjny obszaru miasta Krakowa na jednostki pomocnicze gminy (samorządowy) i integralne części miasta (rejestr TERYT).
Samorządowy podział administracyjny
Historia podziałów administracyjnych
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Rozw%C3%B3j_terytorialny_Krakowa_-_PL.svg/300px-Rozw%C3%B3j_terytorialny_Krakowa_-_PL.svg.png)
Osobny artykuł: Historia podziałów administracyjnych Krakowa.
Obecny podział administracyjny
Od 27 marca 1991 Kraków podzielony jest na 18 dzielnic oznaczonych cyframi rzymskimi i nazwami. Podział ten wprowadziła uchwała Nr XXI/143/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 marca 1991[1], a granice zostały ustalone uchwałą Nr XVI/192/95 z dnia 19 kwietnia 1995[2] 26 września 2006 Rada Miasta Krakowa zadecydowała w formie uchwały o utworzeniu jednostki pomocniczej niższego rzędu funkcjonującej w ramach dzielnicy (Dzielnicy X Swoszowice) – Osiedla Uzdrowisko Swoszowice.
Obecne granice zostały w niewielkim stopniu zmienione z powodu przyjęcia Statutów Dzielnic przyjętych uchwałami Rady Miasta Krakowa z dnia 12 marca 2014[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Krak%C3%B3w_dzielnice_blank.svg/600px-Krak%C3%B3w_dzielnice_blank.svg.png)
Stare
Miasto
Grzegórzki
Prądnik
Czerwony
Prądnik Biały
Krowodrza
Bronowice
Zwierzyniec
Dębniki
Łagiewniki
-Borek
Fałęcki
Swoszowice
Podgórze
Duchackie
Bieżanów-Prokocim
Podgórze
Czyżyny
Mistrzejowice
Bieńczyce
Wzgórza Krzesławickie
Nowa Huta
Wykaz dzielnic administracyjnych Krakowa z wyszczególnieniem ich powierzchni oraz liczby stałych mieszkańców (stan na 31 grudnia 2023)[4]:
Lp. | Nazwa dzielnicy | Powierzchnia [ha] | Liczba stałych mieszkańców | Zagęszczenie ludności [osób/km²] |
---|---|---|---|---|
1 | Dzielnica I Stare Miasto | 556,76 | 27 668 | 4 969 |
2 | Dzielnica II Grzegórzki | 584,52 | 29 570 | 5 059 |
3 | Dzielnica III Prądnik Czerwony | 643,79 | 45 103 | 7 006 |
4 | Dzielnica IV Prądnik Biały | 2341,87 | 72 386 | 3 091 |
5 | Dzielnica V Krowodrza | 561,9 | 29 038 | 5 168 |
6 | Dzielnica VI Bronowice | 1354 | 24 344 | 2 547 |
7 | Dzielnica VII Zwierzyniec | 2873,1 | 20 160 | 702 |
8 | Dzielnica VIII Dębniki | 4618,87 | 64 972 | 1 407 |
9 | Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki | 541,51 | 15 236 | 2 814 |
10 | Dzielnica X Swoszowice | 2560,4 | 29 011 | 1 133 |
11 | Dzielnica XI Podgórze Duchackie | 954 | 53 592 | 5 618 |
12 | Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim | 1847,39 | 62 661 | 3 392 |
13 | Dzielnica XIII Podgórze | 2566,71 | 40 411 | 1 574 |
14 | Dzielnica XIV Czyżyny | 1225,68 | 33 585 | 2 740 |
15 | Dzielnica XV Mistrzejowice | 559 | 50 458 | 9 026 |
16 | Dzielnica XVI Bieńczyce | 369,9 | 37 219 | 10 062 |
17 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie | 2381,55 | 19 892 | 835 |
18 | Dzielnica XVIII Nowa Huta | 6540,99 | 46 581 | 712 |
Historyczne części Krakowa
Byłe dzielnice katastralne wchodzące w skład miasta:
Nazwa dzielnicy katastralnej | Rok przyłączenia do Krakowa[5] | Położenie w obecnej dzielnicy administracyjnej[6][7] |
---|---|---|
Śródmieście | n.d. | Dzielnica I Stare Miasto |
Wawel – Zamek | n.d. | Dzielnica I Stare Miasto |
Nowy Świat | 1792 | Dzielnica I Stare Miasto |
Piasek | 1792 | Dzielnica I Stare Miasto |
Kleparz | 1792 | Dzielnica I Stare Miasto |
Wesoła | 1792 | Dzielnica I Stare Miasto, Dzielnica II Grzegórzki |
Stradom | 1792 | Dzielnica I Stare Miasto |
Kazimierz | 1800 | Dzielnica I Stare Miasto |
Zakrzówek | 1910 | Dzielnica VIII Dębniki |
Dębniki | 1910 | Dzielnica VIII Dębniki |
Półwsie Zwierzynieckie | 1910 | Dzielnica VII Zwierzyniec |
Zwierzyniec | 1910 | Dzielnica VII Zwierzyniec |
Czarna Wieś | 1910 | Dzielnica V Krowodrza |
Nowa Wieś Narodowa | 1910 | Dzielnica V Krowodrza |
Łobzów | 1910 | Dzielnica V Krowodrza, Dzielnica VI Bronowice |
Krowodrza | 1910 | Dzielnica V Krowodrza, Dzielnica IV Prądnik Biały, Dzielnica I Stare Miasto (fragment) |
Warszawskie | 1910 | Dzielnica I Stare Miasto, Dzielnica II Grzegórzki (fragment), Dzielnica III Prądnik Czerwony (fragment) |
Grzegórzki | 1910 | Dzielnica II Grzegórzki, Dzielnica III Prądnik Czerwony (fragment) |
Ludwinów | 1911 | Dzielnica VIII Dębniki, Dzielnica XIII Podgórze (fragment) |
Dąbie | 1911 | Dzielnica II Grzegórzki, Dzielnica XIV Czyżyny, Dzielnica III Prądnik Czerwony (fragment) |
Płaszów | 1912 | Dzielnica XIII Podgórze, Dzielnica XIV Czyżyny (fragment) |
Podgórze | 1915 | Dzielnica XIII Podgórze, Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki (fragment), XI Podgórze Duchackie (fragment) |
Łagiewniki | 1941 | Dzielnica XIII Podgórze (fragment), Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, XI Podgórze Duchackie |
Jugowice | 1941 | Dzielnica IX Łagiewniki – Borek Fałęcki, Dzielnica X Swoszowice (fragment) |
Borek Fałęcki | 1941 | Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, Dzielnica X Swoszowice, Dzielnica VIII Dębniki (fragment) |
Kobierzyn | 1941 | Dzielnica VIII Dębniki, Dzielnica X Swoszowice |
Skotniki | 1941 | Dzielnica VIII Dębniki |
Pychowice | 1941 | Dzielnica VIII Dębniki |
Bodzów | 1941 | Dzielnica VIII Dębniki |
Kostrze | 1941 | Dzielnica VIII Dębniki |
Przegorzały | 1941 | Dzielnica VII Zwierzyniec |
Bielany | 1941 | Dzielnica VII Zwierzyniec |
Wola Justowska | 1941 | Dzielnica VII Zwierzyniec, Dzielnica VI Bronowice (fragment) |
Chełm | 1941 | Dzielnica VII Zwierzyniec, Dzielnica VI Bronowice (fragment) |
Bronowice Małe | 1941 | Dzielnica VI Bronowice, Dzielnica IV Prądnik Biały (fragment) |
Bronowice Wielkie | 1941 | Dzielnica IV Prądnik Biały |
Tonie | 1941 | Dzielnica IV Prądnik Biały |
Prądnik Biały | 1941 | Dzielnica IV Prądnik Biały, Dzielnica III Prądnik Czerwony (fragment) |
Witkowice | 1941 | Dzielnica IV Prądnik Biały |
Górka Narodowa | 1941 | Dzielnica IV Prądnik Biały |
Prądnik Czerwony | 1941 | Dzielnica III Prądnik Czerwony, Dzielnica IV Prądnik Biały, Dzielnica XV Mistrzejowice |
Olsza | 1941 | Dzielnica II Grzegórzki, Dzielnica III Prądnik Czerwony |
Rakowice | 1941 | Dzielnica III Prądnik Czerwony, Dzielnica XIV Czyżyny |
Czyżyny | 1941 | Dzielnica XIV Czyżyny, Dzielnica XVIII Nowa Huta (fragment) |
Łęg | 1941 | Dzielnica XIV Czyżyny |
Rybitwy | 1941 | Dzielnica XIII Podgórze |
Rżąka | 1941 | Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim, Dzielnica XI Podgórze Duchackie (fragment) |
Prokocim | 1941 | Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim, Dzielnica XIII Podgórze, Dzielnica XI Podgórze Duchackie (fragment) |
Wola Duchacka | 1941 | Dzielnica XI Podgórze Duchackie, Dzielnica XIII Podgórze, Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim (fragment) |
Piaski Wielkie | 1941 | Dzielnica XI Podgórze Duchackie, Dzielnica X Swoszowice (fragment) |
Kurdwanów | 1941 | Dzielnica XI Podgórze Duchackie, Dzielnica X Swoszowice, IX Łagiewniki-Borek Fałęcki (fragment) |
Bieżanów | 1941 i 1973 | Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim, XIII Podgórze |
Mogiła | 1951 | Dzielnica XVIII Nowa Huta, XIV Czyżyny (fragment) |
Bieńczyce | 1951 | Dzielnica XVI Bieńczyce, Dzielnica XVIII Nowa Huta, Dzielnica XIV Czyżyny (fragment) |
Mistrzejowice | 1951 | Dzielnica XV Mistrzejowice, Dzielnica XVI Bieńczyce (fragment), Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie (fragment) |
Zesławice | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie |
Kantorowice | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie |
Krzesławice | 1951 | Dzielnica XVI Bieńczyce, Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie, Dzielnica XVIII Nowa Huta (fragment) |
Grębałów | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie |
Lubocza | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie |
Wadów | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie, Dzielnica XVIII Nowa Huta (fragment) |
Pleszów | 1951 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Ruszcza | 1951 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie, Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Branice | 1951 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Wsie lub ich części włączone do miasta po 1973 r.:
Nazwa wsi lub część wsi | Rok przyłączenia do Krakowa[8][9] | Położenie w obecnej dzielnicy administracyjnej[6][7] |
---|---|---|
Kosocice z Baryczą | 1973 | Dzielnica X Swoszowice, XI Podgórze Duchackie (fragment) |
Soboniowice | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Rajsko | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Wróblowice | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Swoszowice | 1973 | Dzielnica X Swoszowice, XI Podgórze Duchackie (fragment) |
Opatkowice | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Sidzina | 1973 | Dzielnica VIII Dębniki |
Tyniec z Podgórkami | 1973 | Dzielnica VIII Dębniki |
Olszanica | 1973 | Dzielnica VII Zwierzyniec |
Mydlniki | 1973 | Dzielnica VI Bronowice, Dzielnica VII Zwierzyniec (fragment) |
Łuczanowice | 1973 | Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie |
Kościelniki | 1973 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Wolica z Rogowem | 1973 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Przylasek Wyciąski | 1973 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Wyciąże | 1973 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Przylasek Rusiecki | 1973 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Przewóz | 1973 | Dzielnica XIII Podgórze, Dzielnica XVIII Nowa Huta (fragment) |
Zbydniowice | 1973 (część) i 1986 | Dzielnica X Swoszowice |
Batowice (część) | 1973 | Dzielnica XV Mistrzejowice, Dzielnica XVII Wzgórza Krzesławickie (fragment) |
Libertów (część) | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Lusina (część) | 1973 | Dzielnica X Swoszowice |
Węgrzynowice | 1986 | Dzielnica XVIII Nowa Huta |
Wróżenice | 1986 | Dzielnica XVIII Nowa Huta, XVII Wzgórza Krzesławickie (fragment) |
Dziekanowice (część) | 1986 | Dzielnica XV Mistrzejowice |
Osiedla i zwyczajowe jednostki urbanistyczne
Poniższe zestawienie przedstawia nieformalny, tradycyjny podział krakowskich dzielnic na mniejsze jednostki urbanistyczne i osiedla:
Etymologia
W Krakowie nazwy dzielnic pochodzą zazwyczaj od nazw miast, wsi, jurydyk, folwarków, osad itp. tworzących kiedyś oddzielne jednostki osadnicze, a na przestrzeni wieków włączanych w granice administracyjne miasta w większości wypadków jako jego dzielnice.
Przykładami są dawne wsie: Dębniki, Krowodrza, Bieńczyce, Czyżyny, Mistrzejowice, Krzesławice, Mogiła, Bieżanów, Płaszów, Prokocim, Wola Justowska, Zabłocie, Zwierzyniec, Bronowice Małe, Bronowice Wielkie, Swoszowice, Kurdwanów lub miasta: Kazimierz, Kleparz, Podgórze, Nowa Huta.
Przypisy
- ↑ BIP, uchwała Nr XXI/143/91. 2010-01-05.
- ↑ Gazeta Urzędowa Miasta Krakowa Nr 10, poz. 84 BIP, uchwała Nr XVI/192/95. 2010-01-05.
- ↑ Statuty Dzielnic- Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa – BIP MK [online], bip.krakow.pl [dostęp 2021-02-02] .
- ↑ Liczba mieszkańców w poszczególnych dzielnicach (wg. stanu na 31.12.2023) oraz powierzchnia dzielnic. Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa, 2024-02-13. [dostęp 2024-08-07]. (pol.).
- ↑ Byłe gminy przyłączone do Krakowa przed rokiem 1915 – Poczet Krakowski [online], poczetkrakowski.pl [dostęp 2021-03-19] .
- ↑ a b Aktualne dzielnice samorządowe Krakowa [online], poczetkrakowski.pl [dostęp 2021-03-19] .
- ↑ a b Tomy – Poczet Krakowski [online], poczetkrakowski.pl [dostęp 2021-04-01] .
- ↑ Tomy – Poczet Krakowski [online], poczetkrakowski.pl [dostęp 2021-04-01] .
- ↑ Tomy – Poczet Krakowski [online], poczetkrakowski.pl [dostęp 2021-04-01] .
Bibliografia
- Dzielnice. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa [on-line].
- Administracyjny podział. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 2–4. ISBN 83-01-13325-2.
Linki zewnętrzne
- Podziały administracyjne Krakowa od lokacji w 1257 r. do 2007 r.. [w:] Magiczny Kraków: Krakowski lamus historyczny [on-line].
- p
- d
- e