Przywra krwi
Schistosoma haematobium | |||
(Bilharz, 1852) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | |||
Gromada | |||
Rząd | Stringeiformes | ||
Rodzina | Schistosomatidae | ||
Rodzaj | Schistosoma | ||
Gatunek | przywra krwi | ||
|
Przywra krwi, przywra żylna[1] (Schistosoma haematobium) – gatunek płazińca z gromady przywr digenetycznych, którego żywicielem ostatecznym jest zazwyczaj człowiek. W organizmie człowieka pasożyt dożywa od 5 do 18 lat, natomiast choroba którą wywołuje zwana jest schistosomatozą lub inaczej bilharcjozą. Dorosła postać płazińca żyje w naczyniach krwionośnych, gdzie żywi się krwią.
Cechy charakterystyczne
Przywra krwi, w przeciwieństwie do większości płazińców jest gatunkiem rozdzielnopłciowym. Obie płcie występują zawsze razem, bowiem spłaszczone fałdy ciała, znajdujące się po brzusznej stronie samców, tworzą rynienkę, w której na stałe ulokowana jest samica. Samce posiadają grzbietobrzusznie spłaszczone ciało, którego długość oscyluje wokół 12–15 mm. Samice natomiast w przekroju są niemalże okrągłe, a ich walcowate ciała osiągają długość 16–20 mm[1].
Występowanie
Najczęstsze występowanie przywry krwi na świecie odnotowuje się na terenach związanych z zachodnim, jak i północnym wybrzeżem Afryki. Bezkręgowca można jednak spotkać również i na Bliskim Wschodzie, w krajach graniczących z akwenem Morza Śródziemnego[2].
Żywiciele
Żywicielem pośrednim przywry krwi jest ślimak słodkowodny, pochodzący głównie z rodziny Bulinidae, natomiast żywicielem ostatecznym dla przywry jest człowiek, ewentualnie małpa[1].
Cykl życiowy
Dojrzałe stadia przywr pasożytują w naczyniach krwionośnych człowieka, zlokalizowanych w obrębie miednicy. W tym rejonie organizmu dochodzi również do kopulacji oraz zapłodnienia jaj, które następnie składane są przez samicę w drobnych naczyniach włosowatych pęcherza moczowego. Jaja wyposażone są w ostry kolec, dzięki któremu mogą przebić ściany naczyń organu, by wraz z moczem przedostać się do środowiska zewnętrznego. Dalszy rozwój jaj uzależniony jest od obecności wody, bowiem tylko w środowisku wodnym jaja są w stanie przekształcić się w kolejne stadia rozwojowe, zwane miracidiami. Te niewielkie, wolno żyjące larwy wyposażone są w wieniec rzęsek, dzięki którym mogą swobodnie poruszać się w toni wodnej. Długość życia miracidiów to około 48 godzin. W tym czasie wnikają one do organizmu ślimaka, gdzie też przekształcają się w sporocysty. Sporocysta rozmnaża się partenogenetycznie dając drugie pokolenie sporocyst. Te natomiast, dzieląc się, dając kolejne stadia rozwojowe zwane cerkariami. Cerkarie opuszczają ciało ślimaka i wwiercają się w skórę żywiciela ostatecznego, który obecny był w wodzie. Po organizmie gospodarza larwy przemieszczają się wraz z krwią, dlatego też najpierw trafiają one do płuc, a następnie do serca. Pod koniec wędrówki znajdują się one w dużym obiegu krwi żywiciela, gdzie też osiągają dojrzałość płciową i są zdolne do rozmnażania[2].
Znaczenie dla człowieka
Główne konsekwencje wynikające z obecności przywry krwi w organizmie człowiek ponosi w wyniku okaleczenia naczyń krwionośnych pęcherza moczowego przez pasożyta, ponieważ stanowi to przyczynę wielu chorób tego narządu (w szczególności raka płaskonabłonkowego pęcherza)[3][2].
Przypisy
- ↑ a b c ZbigniewaZ. Chrzanowskiego ZbigniewaZ. (red.), Mały słownik zoologiczny. Bezkręgowce, 1984 .
- ↑ a b c JackaJ. Ringa JackaJ. (red.), Leksykon zwierząt. Bezkręgowce, 2003 .
- ↑ Choroby zakaźne i pasożytnicz, [w:] WenancjuszW. Domagała WenancjuszW., Stachury i Domagały patologia znaczy słowo o chorobie, wyd. 3, t. I, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2016, s. 308, ISBN 978-83-7676-241-8, Cytat: „Do najważniejszych (śmiertelnych) powikłań [schistosomiazy] należą: [...] rak płaskonabłonkowy pęcherza moczowego.” (pol.).
- J9U: 987007560590905171
- Britannica: animal/urinary-blood-fluke
- EoL: 2926188
- GBIF: 6101583
- identyfikator iNaturalist: 417419
- NCBI: 6185