Pulsoksymetr
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Pulse_oximetry.jpg/220px-Pulse_oximetry.jpg)
Pulsoksymetr – urządzenie elektroniczne służące do nieinwazyjnego pomiaru tętna i saturacji (wysycenia krwi tlenem), a w niektórych urządzeniach także innych parametrów, wykorzystujące pomiar pochłaniania światła przez tkanki. Technika jest zwana pulsoksymetrią.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Hospital_Pulse_Oximeter_%2822924168424%29.jpg/220px-Hospital_Pulse_Oximeter_%2822924168424%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/OxyWatch_C20_Pulse_Oximeter.png/220px-OxyWatch_C20_Pulse_Oximeter.png)
Zastosowanie
Zazwyczaj pulsoksymetr mierzy trzy parametry[1]:
- saturację (%SpO2), tj. wysycenie tlenem krwi, określając procentowo ilość hemoglobiny związanej z tlenem w krwi tętniczej (pulsacyjnej)
- perfuzję (PI%), która określa stosunek przepływu krwi pulsacyjnej, do krwi statycznej – żylnej, tkankowej, pomiar jest orientacyjny i pozwala na określenie, czy dane miejsce pomiarowe (palec) nadaje się do określenia saturacji i tętna; prawidłowe wartości mieszczą się w zakresie 0,4–20%.
- tętno (PR bpm) – liczbę uderzeń serca na minutę[2][3]
Pulsoksymetry stosowane są w opiece medycznej oraz w domowym monitorowaniu stanu zdrowia osób z chorobami układu oddechowego (astma, POChP) lub układu krążenia[1].
Rodzaje
Pulsoksymetry profesjonalne umożliwiają badanie stopnia natlenienia krwi nie tylko z palca, ale także z płatka ucha; mają więcej funkcji, jak również pozwalają na pomiar większej liczby parametrów. Znajdują zastosowanie głównie w szpitalach: na oddziałach ratunkowych, intensywnej terapii, neonatologii, na salach operacyjnych oraz w karetkach pogotowia. Umożliwiają monitorowanie stanu pacjenta w przypadku trudności z oddychaniem oraz podczas i po zakończeniu znieczulenia ogólnego[1][4].
Czujniki pulsoksymetrów są umieszczane w zegarkach, smartwatchach i opaskach fitnesowych. Współpracują one z aplikacjami w smartfonach. Mierzą one światło rozproszone w nadgarstku[4].
Zasada działania
Hemoglobina jest głównym absorbentem światła w tkankach w obszarach czerwieni i bliskiej podczerwieni, a w pewnych zakresach długości fali świetlnej pochłanianie jest różne dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej. Pulsoksymetria do wyodrębnienia pochłaniania światła przez krew tętniczą w naczyniach włosowatych i określenia jej utlenienia wykorzystuje pomiar wzrostu absorpcji światła w wyniku skurczowego wzrostu objętości krwi tętniczej. W dostępnych na rynku pulsoksymetrach wybierane są dwie długości fal z zakresu czerwieni i podczerwieni, dla których różnica w absorpcji światła pomiędzy obiema długościami fal jest stosunkowo duża. Przyrząd oświetla badane ciało naprzemiennie z dużą częstotliwością oboma falami. Światło po przejściu (albo rozproszeniu) przez tkankę pada na fotodiodę. Rejestrowany jest przebieg czasowy obu krzywych pochłaniania. Z przebiegu wyodrębnia się odcinek między maksimami, odpowiadający jednemu uderzeniu serca. Parametry przebiegu (amplitudę) porównuje się z danymi w tabeli referencyjnej, określając stopień nasycenia hemoglobiny tlenem (SpO2)[5].
Sposób użycia
Czujnik pulsoksymetru zakłada się zazwyczaj na palec u ręki[3]. Niektóre rodzaje zakłada się na przegrodę nosową, palec u nogi, płatek ucha[3], a u noworodków na stopę lub nadgarstek[1]. Wynik odczytuje się po około minucie pomiaru i jest na bieżąco zmieniany[1].
Jeżeli pulsoksymetr posiada wskaźnik indeksu perfuzji (PI) i wskazuje on mniej niż 0,4%, pomiar może być niedokładny. W takiej sytuacji należy zmienić palec[1].
Prawidłowy poziom saturacji tlenem wynosi od 95 do 99%[6] i zależy od wieku. Pulsyksometry są kalibrowane do pracy na podstawie badań na ochotnikach dla saturacji w zakresie od 80% do 100%, wartości mniejsze są ekstrapolowane[7][8]. Dokładność pomiaru jest mniejsza w przypadku podwyższonych poziomów karboksyhemoglobiny, methemoglobiny lub bilirubiny[8], a błąd pomiaru jest większy przy mniejszej saturacji (do 5%). Błękit metylenowy obniża poziom mierzonej saturacji[8][9], podobnie jak ciemne lakiery do paznokci[9].
Przypisy
- ↑ a b c d e f Pulsoksymetr – do czego służy i jaki wybrać? Jaka powinna być saturacja?. KtoMaLek, 2021-06-09. [dostęp 2023-08-13].
- ↑ Aitkenhead, Smith i Rowbotham 2008 ↓, s. 231.
- ↑ a b c Rybicki 2009 ↓, s. 216.
- ↑ a b Co to jest pulsoksymetr, jak działa i w jaki sposób czytać wyniki?. gemini.pl/poradnik/zdrowie, 2020-11-10. [dostęp 2023-08-25].
- ↑ MeirM. Nitzan MeirM., AyalA. Romem AyalA., RobertR. Koppel RobertR., Pulse oximetry: fundamentals and technology update, „Medical Devices: Evidence and Research”, 2014, s. 231, DOI: 10.2147/MDER.S47319, ISSN 1179-1470, PMID: 25031547, PMCID: PMC4099100 [dostęp 2023-08-31] (ang.).
- ↑ Rybicki 2009 ↓, s. 217.
- ↑ Smith, Pinnock i Lin 2012 ↓, s. 815.
- ↑ a b c Aitkenhead, Smith i Rowbotham 2008 ↓, s. 232.
- ↑ a b Smith, Pinnock i Lin 2012 ↓, s. 816.
Bibliografia
![]() | Zobacz hasło pulsoksymetr w Wikisłowniku |
- Alan R. Aitkenhead, Graham Smith, David J. Rowbotham: Anestezjologia. Wyd. II. T. 1. Wrocław: Urban & Partner, 2008. ISBN 978-83-7609-005-4.
- Zbigniew Rybicki: Intensywna terapia dorosłych. Lublin: Makmed, 2009. ISBN 978-83-927780-4-2.
- Tim Smith, Collin Pinnock, Ted Lin: Podstawy Anestezjologii, Wydanie Trzecie. Warszawa: DB Publishing, 2012. ISBN 978-83-62526-05-5.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
- Catalana: 21413752