Rozchodnik karpacki
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | Saxifraganae | ||
Rząd | skalnicowce | ||
Rodzina | gruboszowate | ||
Rodzaj | rozchodnikowiec | ||
Gatunek | Hylotelephium telephium | ||
Podgatunek | rozchodnik karpacki | ||
Nazwa systematyczna | |||
Hylotelephium telephium subsp. fabaria (W.D.J.Koch) H.Ohba Bot. Mag. (Tokyo) 90: 53 (1977)[3] | |||
Synonimy | |||
|
Rozchodnik karpacki, rozchodnikowiec karpacki (Hylotelephium telephium subsp. fabaria) – podgatunek rośliny z rodziny gruboszowatych. Występuje w górach środkowo-wschodniej Europy[3]. W Polsce rozpowszechniony w Karpatach oraz na pogórzu.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Sedum_fabaria_a1.jpg/180px-Sedum_fabaria_a1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Sedum_fabaria_a3.jpg/180px-Sedum_fabaria_a3.jpg)
- Pokrój
- Roślina osiągająca wysokość 50 cm. Wszystkie nadziemne pędy jesienią obumierają.
- Łodyga
- Pędy kwiatostanowe wzniesione, mięsiste, pojedyncze.
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Liście mięsiste, płaskie, wąskojajowate, długości 5–8 cm, nieregularnie ząbkowane. Wszystkie liście stopniowo zwężają się w ogonek liściowy.
- Kwiaty
- O barwie purpurowo-różowej, zebrane w płaskie, duże, gęste, rozgałęzione i zwarte nibybaldachy o średnicy 15–20 cm. Płatki korony ostro zakończone, prosto rozwarte i płaskie na szczycie. Mają długość równą długości pręcików. Wewnętrzne pręciki są w 1/3 długości przyrośnięte do płatków. Mają czerwonobrunatne pylniki, z czasem czerniejące.
- Owoce
- Wielonasienne torebki (mieszki).
- Korzeń
- Bulwiasty.
Biologia i ekologia
- Rozwój: bylina, geofit. Kwitnie od lipca do września.
- Siedlisko: rośnie na brzegach potoków, zacienionych skałach, piargach, w miejscach śródleśnych, traworoślach i zaroślach. Rodzaj podłoża jest mu obojętny, rośnie na glebach o podłożu obojętnym, a także na podłożu granitowym i wapiennym. Roślina o cechach sukulentów, kępiasta, o zgrubiałych i mięsistych liściach. Rośnie na podłożu suchym pośród rumoszu skalnego o dużej przepuszczalności, dlatego, ze względu na niedobory wody przystosował się do trudnych warunków gromadząc zapasy wody w liściach i łodygach. Pokrywa zwartymi łanami piargi i kamieniste podłoże. Zakorzeniony w głębokich szczelinach występuje również w lasach lub wysokich górach gdzie nie brakuje wody. Częsty w Karpatach od regla dolnego po piętro alpejskie, głównie w piętrze kosówki i piętrze halnym.
- Roślina żywicielska dla gąsienic motyli: niepylaka apollo i modraszka oriona.
Zastosowanie i uprawa
- Zastosowanie
- Jest uprawiany jako roślina ozdobna. Nadaje się do ogrodów skalnych oraz do ogrodów naturalistycznych. Uprawiany również na kwiat cięty – pędy długo zachowują świeży wygląd.
- Uprawa
- Uprawia się go poprzez sadzonkowanie, którego można dokonywać wiosną i poprzez całe lato. Wymaga stanowisk słonecznych lub półcienistych i suchych gleb. Jest łatwy w uprawie, odporny na choroby i suszę. Istnieje wiele odmian.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-07-11] (ang.).
- ↑ a b c Hylotelephium telephium subsp. fabaria (W.D.J.Koch) H.Ohba, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-12-25] .
Bibliografia
- Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- p
- d
- e
Gatunki rozchodników i rozchodnikowców uprawiane jako rośliny ozdobne
- SNL: hagesmørbukk
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 39432
- EoL: 590494
- Flora of North America: 250092041
- FloraWeb: 25220
- GBIF: 2985865
- identyfikator iNaturalist: 84031
- IPNI: 274226-1
- ITIS: 565233
- NCBI: 91097
- Plant Finder: 279466
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2857008
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:274226-1
- Tela Botanica: 35118
- identyfikator Tropicos: 8901690
- USDA PLANTS: HYTE10
- CoL: 3NGSL