Ryjówek
Suncus | |||
Ehrenberg, 1832[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – ryjówek domowy (S. murinus) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | owadożery | ||
Podrząd | Erinaceota | ||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | ryjówek | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Suncus sacer Ehrenberg, 1832 (= Sorex murinus Linnaeus, 1766) | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Ryjówek[9] (Suncus) – rodzaj ssaków z podrodziny zębiełków (Crocidurinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Afryce[10][11][12].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 33–160 mm, długość ogona 17–110 mm, długość ucha 4–13 mm, długość tylnej stopy 6–26 mm; masa ciała 1,1–147,3 g[11][13].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1832 roku niemiecki przyrodnik, zoolog, anatom porównawczy, geolog i mikroskopista Christian Gottfried Ehrenberg w rozdziale dotyczącym ssaków w książce autorstwa Ehrenberga i Friedricha Wilhelma Hempricha o tytule Symbolae physicae, seu, Icones et descriptiones corporum naturalium novorum aut minus cognitorum[1]. Na gatunek typowy Ehrenberg wyznaczył (oznaczenie monotypowe) ryjówka domowego (S. murinus).
Etymologia
- Suncus (Sunkus, Sunhus, Junkus): arabska nazwa far sunki oznaczająca ‘sunnicką mysz’[14][1].
- Pachyura: gr. παχυς pakhus ‘duży, tęgi’; ουρα oura ‘ogon’[15]. Gatunek typowy: de Selys-Longchamps wymienił dwa gatunki – Sorex etruscus Savi, 1822 i Sorex myosurus Pallas, 1785 (= Sorex murinus Linnaeus, 1766) – z których gatunkiem typowym jest Sorex etruscus Savi, 1822.
- Paradoxodon: gr. παραδοξος paradoxos ‘niezwykły, niesamowity’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’[16]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex melanodon Blyth, 1855 (= Sorex etruscus Savi, 1822).
- Plerodus: gr. πλήρης plēres ‘pełny, kompletny’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’[17]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Crocidura suaveolens Blasius, 1857 (= Sorex etruscus Savi, 1822).
- Podihik: syng. පොඩි හික්මියා poḍi hikmiyā ‘mała ryjówka’[18]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Podihik kura Deraniyagala, 1958 (= Sorex etruscus Savi, 1822).
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[19][13][10][9]:
- Suncus etruscus (Savi, 1822) – ryjówek etruski
- Suncus fellowesgordoni W.W.A. Phillips, 1932 – ryjówek lankijski
- Suncus malayanus (Kloss, 1917) – ryjówek malajski
- Suncus hosei (O. Thomas, 1893) – ryjówek borneański
- Suncus zeylanicus W.W.A. Phillips, 1928 – ryjówek dżunglowy
- Suncus murinus (Linnaeus, 1766) – ryjówek domowy
- Suncus montanus (Kelaart, 1850) – ryjówek górski
- Suncus niger (Horsfield, 1851)
- Suncus stoliczkanus (J. Anderson, 1877) – ryjówek samotny
- Suncus dayi (Dobson, 1888) – ryjówek tamilski
- Suncus martensi Kock, 1974 – ryjówek floreski
- Suncus aequatorius (E. Heller, 1912) – ryjówek równikowy
- Suncus lixa (O. Thomas, 1898) – ryjówek większy
- Suncus hututsi Kerbis Peterhans & Hutterer, 2009 – ryjówek ugandyjski
- Suncus infinitesimus (E. Heller, 1912) – ryjówek najmniejszy
- Suncus remyi Brosset, Dubost & Heim de Balsac, 1965 – ryjówek gaboński
- Suncus varilla (O. Thomas, 1895) – ryjówek drobny
- Suncus megalurus (Jentink, 1888) – ryjówek nadrzewny
Opisano również gatunki wymarłe[20]:
- Suncus barbarus Geraads, 1995[21] (Maroko; pliocen)
- Suncus honeyi Flynn, Jacobs, Kimura, L.H. Taylor & Tomida, 2020[22] (Pakistan; pliocen)
- Suncus leakeyi Butler & Greenwood, 1979[23] (Tanzania; plejstocen)
Uwagi
- ↑ Młodszy homonim Pachyura Hope, 1833 (Coleoptera).
- ↑ a b c Niepoprawna późniejsza pisownia Suncus Ehrenberg, 1832.
Przypisy
- ↑ a b c Ch.G. Ehrenberg: Mammalium. W: F.W. Hemprich & Ch.G. Ehrenberg: Symbolae physicae, seu, Icones et descriptiones corporum naturalium novorum aut minus cognitorum. Cz. 2. Berolini: Ex Officina Academica, venditur a Mittlero, 1832, s. sign. k. (łac.).
- ↑ E. de Selys-Longchamps: Études de micromammalogie. Revue des musaraignes, des rats et des campagnols, suivie d’une index méthodique des mammifères d’Europe. Paris: Librairie Encyclopédique de Roret, 1839, s. 32, 142. (fr.).
- ↑ C.J. Sundevall. Om slägtet Sorex, med några nya arters beskrifning. „Kungl. Svenska vetenskapsakademiens handlingar”. För år 1842, s. 171, 175, 1843. (szw.).
- ↑ J.A. Wagner: Supplementband. W: J.C.D. Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. Cz. 5. Leipzig: Berlag von T. D. Weigel, 1855, s. 805. (niem.).
- ↑ F. Mina-Palumbo. Catalogo dei mammiferi della Sicilia. „Annali di Agricoltura Siciliana”. 12, s. 33, 1868. (wł.).
- ↑ A. Milne-Edwards: Recherches pour servir à l’histoire naturelle des mammifères: comprenant des considérations sur la classification de ces animaux. Cz. 1. Paris: G. Masson, 1872, s. 259. (fr.).
- ↑ F.E. Schulze. Mamm. Europaea. „Abhandl. und Vortruge aus Gesammtgebiete Naturwiss”. 14, s. 90, 1897. (niem.).
- ↑ P.E.P. Deraniyagala: Administration report of the Director of National Museums, Ceylon for 1957. Cz. 4: Education, Science and Art. Colombo: Government Publications Bureau, 1958, s. 5. (ang.).
- ↑ a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 68. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 46–48. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 460–466. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Suncus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-06].
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 420–421. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 653.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 496.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 512.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 547.
- ↑ L.R. Conisbee. Newly proposed genera, 1957-1961. „Journal of Mammalogy”. 45 (3), s. 474, 1965. DOI: 10.2307/1377425. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-10-24]. (ang.).
- ↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Suncus Ehrenberg, 1832, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-24] (ang.).
- ↑ D. Geraads. Rongeurs et insectivores (Mammalia) du Pliocène final de Ahl al Oughlam (Casablanca, Maroc). „Geobios”. 28 (1), s. 106, 1995. DOI: 10.1016/S0016-6995(95)80206-1. (ang.).
- ↑ L.J. Flynn, L.L. Jacobs, Y. Kimura, L.H. Taylor & Y. Tomida. Siwalik fossil Soricidae: A calibration point for the molecular phylogeny of Suncus. „Paludicola”. 12 (4), s. 251, 2020. (ang.).
- ↑ P.M. Butler & M. Greenwood. Soricidae (Mammalia) from the Early Pleistocene of Olduvai Gorge, Tanzania. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 67 (4), s. 363, 1979. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1979.tb01119.x. (ang.).
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).