San Escobar
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Flag_of_San_Escobar.svg/185px-Flag_of_San_Escobar.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Witold_Waszczykowski.jpg/185px-Witold_Waszczykowski.jpg)
San Escobar – nazwa nieistniejącego państwa użyta przez ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego w wywiadzie dla mediów 10 stycznia 2017, po powrocie z obrad Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku[1]. Wypowiedź ta była komentowana w Polsce i na świecie. Na jej podstawie powstało wiele memów oraz fałszywych wiadomości o humorystycznym charakterze. Według oświadczeń złożonych później przez Witolda Waszczykowskiego oraz rzecznik MSZ Joannę Wajdę chodziło o Saint Kitts i Nevis.
Kontekst i sprostowania
W 2009 Polska zgłosiła swoją kandydaturę na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. W styczniu 2017 Polska była reprezentowana na obradach RB ONZ przez ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego, który po szczycie miał spotkać się z ministrami spraw zagranicznych Belize oraz Saint Kitts i Nevis celem uzyskania poparcia wśród innych państw członkowskich[2].
Po powrocie z Nowego Jorku Witold Waszczykowski udzielił wywiadu dla mediów na temat obrad RB ONZ:
W każdym takim spotkaniu, chociaż trwa ono dzień, czy dwa, mamy okazję, no, prawie do 20 spotkań odbyć się z różnymi ministrami. Z niektórymi, jak na przykład na Karaibach, po raz pierwszy chyba w historii naszej dyplomacji – na przykład z takimi krajami jak San Escobar albo Belize. No a każdy z tych krajów to jest jeden głos w Radzie, w Zgromadzeniu Ogólnym tutaj w ONZ-ecie[3].
Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowało wypowiedź ministra na swojej stronie internetowej oraz na oficjalnym kanale ministerstwa na YouTube, wycinając jedynie fragment wypowiedzi z „San Escobar albo Belize”[4]. W Internecie pojawiły się później memy wyśmiewające ministra i jego pomyłkę[5].
10 stycznia 2017 Joanna Wajda, rzecznik prasowy MSZ, wydała na Twitterze oświadczenie, że w swojej wypowiedzi minister Waszczykowski przejęzyczył się, mając na myśli rozmowę z ministrem spraw zagranicznych państwa San Cristóbal y Nieves. Następnego dnia Witold Waszczykowski, w wywiadzie udzielonym dla telewizji, sprostował swoje słowa, twierdząc, że miał na myśli państwo znane pod dwoma nazwami: St. Kitts and Nevis i San Cristobal albo Christopher, a użycie niefortunnej nazwy tłumaczył przejęzyczeniem spowodowanym długim czasem podróży[6].
Nazwa państwa Saint Kitts i Nevis faktycznie pochodzi od imienia świętego Krzysztofa, co po hiszpańsku brzmi San Cristóbal, a po angielsku Saint Christopher. Urzędowym językiem tego państwa jest jednak angielski, a nie hiszpański. Obie nazwy są zatwierdzone przez konstytucję Saint Kitts i Nevis z 1983, jednak oficjalna nazwa używana przez ONZ to „Saint Kitts and Nevis” (a nie „San Christopher and Nevis”)[6].
Skutki wypowiedzi
Wypowiedź była szeroko komentowana w Polsce i na świecie[7][8]. O wpadce polskiego ministra spraw zagranicznych informowały media w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, w tym The New York Times[9], BBC[10] oraz The Washington Post, gdzie pojawił się artykuł z wieloma dowcipami na temat „nowo powstałego” państwa[11].
Profile San Escobar zostały utworzone w serwisach społecznościowych Twitter i Facebook – ten ostatni przez Jarosława Kubickiego, działacza Partii Razem[12]. Publikowano na nich memy dotyczące tego państwa[9]. Paulina Młynarska i Julia Chmielnik, jako efemeryczny zespół Chicas de San Escobar[13], nagrały piosenkę o San Escobar zatytułowaną Słodki presidente[14]. W Internecie pojawił się także fragment utworu śpiewany przez Młynarską i Michała Szpaka[13]. Zespół Big Cyc nagrał z kolei utwór Viva San Escobar[15]. Zdaniem Krzysztofa Skiby odtworzenie tej piosenki na antenie Radia Gdańsk było przyczyną zdjęcia z anteny audycji prowadzonej przez muzyka i dziennikarza Jarosława Janiszewskiego[16][17]. Wzmianka o San Escobar pojawiła się również w refrenie piosenki pt. Polskie Mexico, nagranej przez Cleo duecie z Lexy Chaplin[18]. W ramach grupy RMF działalność rozpoczęła tematyczna „stacja radiowa” o profilu muzycznym – RMF San Escobar – oferująca na portalu internetowym „gorące, latynoskie rytmy i największe taneczne przeboje (...), by nieco rozgrzać się w chłodne, zimowe dni!”[19].
Drugi odcinek, drugiego sezonu programu Kabaret na żywo, nadany w marcu 2017, zatytułowany był Igrzyska w San Escobar[20]. W dwunastym odcinku pt. „27:1” pierwszego sezonu komediowego serialu politycznego online Ucho prezesa, wizytę prezesowi składa „minister – bohater i odkrywca” San Escobar[21]. O eskapadzie lotniczej „prosto na San Escobar” wspomina postać epizodyczna goszcząca w klubie „Speluno”, w odcinku 108 pt. „Misiek na dyskotece” animowanego serialu komediowym Blok Ekipa[22]. Na łódzkiej „Filmówce” powstała także etiuda szkolna w reż. Aleksandry Okońskiej i Małgorzaty Anny Jakubowskiej pt. „SAN ESCOBAR”[23].
Nazwa nieistniejącego państwa funkcjonuje także w postaci urbanonimów: w Opolu[24] oraz w Świdnicy[25] powstały lokale o nazwie „San Escobar”, w Bydgoszczy zaś restauracja z mini-plażą i ogródkiem letnim „Sanesco”[26]. W kilku miastach Polski miały miejsce happeningi uliczne KOD-u, w Krakowie[27] „Konsulat Generalny Republiki San Escobar”[28], zaś w Bydgoszczy[29] na primaaprilisowym Regionalnym Jarmarku Absurdu otwarto „Honorowy Konsulat San Escobar”. Inspirowaną nazwę posiada także beskidzki ośrodek wypoczynkowy w Jaszczurowej[30].
Sam minister Waszczykowski w wywiadzie dla RMF FM przyznał, że śmieszy go ten temat, i zażartował:
Wczoraj nawet na przyjęciu u prezydenta z posłami Prawa i Sprawiedliwości zakładaliśmy, że trzeba stworzyć grupę parlamentarną polsko-escobarską. (...) [Będziemy jeździli na San Escobar bez wizy?] Bez wizy. Oczywiście, tak jest. [...jak tam dotrzeć?] Tramwajem, tramwajem[31].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Ambasada_San_Escobar.jpg/240px-Ambasada_San_Escobar.jpg)
Memy powstałe w oparciu o wypowiedź Waszczykowskiego wykorzystują głównie znane nazwy brzmiące w egzotyczny sposób i nadają im znaczenie różnych elementów państwowości San Escobar. Stwierdzono, że stolicą jest Santo Subito (wł. „święty natychmiast” – hasło towarzyszące pogrzebowi św. Jana Pawła II), jednym z głównych miast jest Al Pacino (aktor o takim nazwisku), które leży w okręgu De Niro (nawiązanie do aktora i reżysera Roberta De Niro). Śmigłowce bojowe San Escobar noszą nazwę Desperados (marka piwa), a zamontowano w nich rakiety Jalapeño (jedna z odmian papryki chilli). Inne memy mówią o Lechu Kaczyńskim i Jarosławie Kaczyńskim jako bohaterach narodowych San Escobar[32][33].
Także w grach komputerowych umieszczono San Escobar i możliwość nawiązania z nim stosunków dyplomatycznych, na przykład w Realpolitiks[34].
Mianem „San Escobar” ochrzczono zwycięskie „pływadło” w 23. Mistrzostwach Polski w Pływaniu na Byle Czym[35]. W 2017 roku bydgoska kawiarnia artystyczna Landschaft wystawiła na aukcji WOŚP jedyną paczkę kawy o ziarnach pochodzących z San Escobar (kooperacja z palarnią Audun Coffee oraz MSZ)[36].
Artykuł stylizowany na naukowy poświęcony geografii osadnictwa San Escobar i jej porównaniu z inną fikcyjną krainą – Śródziemiem – opublikowano w „Journal of Earth and Atmospheric Sciences”. Autor korespondencyjny podał afiliację instytucji z Santo Subito[37]. Nagranie z wypowiedzią kreującą San Escobar wygrało sondę na najlepsze wideo w tvn24.pl w 2017 roku, uzyskując 34% spośród 1346 oddanych głosów[38], samo zaś wyrażenie San Escobar było w Polsce jedną z dziesięciu najczęściej wyszukiwanych fraz w Google[39]. W Internecie pojawiło się w sprzedaży wiele gadżetów związanych z San Escobar, pizze o tej nazwie znalazły się w menu różnych pizzerii, a wniosek o rejestrację nazwy jako znaku towarowego złożyło od stycznia do marca 2017 pięć podmiotów gospodarczych[40].
Podmiot przejęzyczenia ministra Waszczykowskiego stał się podstawą do napisania pracy naukowej przez dr hab. Ewę Badydę i dr hab. Lucynę Wardę-Radys, zatytułowanej Santo Subito, Bimberro Grande i Pico de Waszczykowski (2017 m) – wykreowany w przestrzeni Internetu fikcyjny kraj San Escobar (wpływ kontekstu na strukturę pojęcia), która ukazała się w 2017 roku w publikacji „Media, biznes, kultura. Dziennikarstwo i komunikacja społeczna”[41]. Inna praca inspirowana fenomenem karaibskiej krainy to artykuł wspomnianej językoznawczyni dr hab. Ewy Badydy, prof. UG – pt. Pidżin zrodzony z żartu? Przypadek języka kraju San Escobar, opublikowany w 2021 roku w czasopiśmie „Język. Religia. Tożsamość”[42].
Adam Traczyk(inne języki) wskazywał z kolei, że jakkolwiek wpadka Waszczykowskiego była zabawna, dyskusja wokół niej, w której zupełnie pomijano cel wizyty ministra (tj. członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ), ujawniła wysoki poziom infantylizacji debaty publicznej w Polsce[43].
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: San Escobar |
Za wypowiedź o nieistniejącym państwie San Escobar Witold Waszczykowski został laureatem plebiscytu Srebrne Usta 2017, prowadzonego przez Program III Polskiego Radia[3].
Przypisy
- ↑ Oryginalna wypowiedź w serwisie YouTube. [dostęp 2018-02-28].
- ↑ Polska wybrana na niestałego członka RB ONZ. Byliśmy jedynym kandydatem z Europy Wschodniej [online], wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2017-12-29] .
- ↑ a b Triumf San Escobar. Rozdano „Srebrne Usta” za 2017 rok. tvn24.pl, 5 kwietnia 2018. [dostęp 2018-04-07].
- ↑ San Escobar. Waszczykowski rozmawiał z dyplomatami nieistniejącego państwa. A MSZ ocenzurowało jego wypowiedź [online], Newsweek.pl, 10 stycznia 2017 [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ San Escobar – Waszczykowski odkrył nowy kraj, internet oszalał [online] [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ a b Waszczykowski tłumaczy się z „San Escobar”: miałem na myśli San Cristobal albo Christopher [online], TVN24.pl [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2023-12-29] .
- ↑ San Escobar – a co jeśli naprawdę istniałoby takie państwo? Analiza prawnomiędzynarodowa [online], 26 stycznia 2017 [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ a b Jakub BojakowskiJ.B. Wprost.pl Jakub BojakowskiJ.B., „A słowo stało się ciałem”. Świat uznał fakt istnienia San Escobar [online], WPROST.pl, 12 stycznia 2017 [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ Polish minister’s slip invents a country [online], BBC News, 2017 [dostęp 2017-12-29] (ang.).
- ↑ AdamA. Taylor AdamA., San Escobar: How Poland’s foreign minister helped create a fake country, Washington Post, 11 stycznia 2017, ISSN 0190-8286 [dostęp 2017-12-21] (ang.).
- ↑ „Nie jestem Kijowskim partii Razem”. To on stoi za profilem państwa San Escobar. wp.pl. [dostęp 2018-01-16].
- ↑ a b San Escobar – Michał Szpak śpiewa ‘Słodki presidente’!. eska.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ „Słodki presidente”. Ognista salsa Pauliny Młynarskiej dla Witolda Waszczykowskiego. Newsweek, 2017-01-13. [dostęp 2017-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
- ↑ Big Cyc – „Viva San Escobar”. Kultura Onet.pl, 2017-05-05. [dostęp 2019-12-20].
- ↑ Jarosław Janiszewski traci audycję w Radiu Gdańsk. rp.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ Krzysztof Skiba: PiS to jest taki gang Olsena, co to koniec końców przewróci się o własne sznurowadła. trojmiasto.onet.pl. [dostęp 2018-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-08)].
- ↑ Cleo (PL) feat. Lexy Chaplin – Polskie Mexico [tekst, tłumaczenie i interpretacja piosenki]. groove.pl. [dostęp 2021-11-27].
- ↑ Ogrzej się w chłodne dni w rytm hitów z San Escobar! [online], RMF FM [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Kabaret na żywo 2 – Igrzyska w San Escobar. ipla.tv. [dostęp 2017-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-30)].
- ↑ "Ucho prezesa": San Escobar i Donald Tusk w nowym odcinku [online], RMF FM [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Nasze zapowiedzi się sprawdziły. Bartłomiej Misiewicz bohaterem popularnej kreskówki! "Błagam powiedz, że tu jestem! Załatwię Ci pracę w MON!" [WIDEO+18] | wMeritum.pl [online], web.archive.org, 19 lutego 2018 [dostęp 2023-12-29] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-19] .
- ↑ San Escobar [online], FilmPolski [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ San Escobar – nowy lokal w centrum Opola. Co go wyróżnia oprócz nazwy?. opole.wyborcza.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ Ambasada San Escobar została otwarta w Świdnicy. wyborcza.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ Wyborcza.pl [online], bydgoszcz.wyborcza.pl [dostęp 2023-12-29] .
- ↑ RedakcjaR. NN RedakcjaR., Konsulat generalny San Escobar otworzony w Krakowie [online], Gazeta Krakowska, 17 stycznia 2017 [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Redakcja, Konsulat Generalny Republiki San Escobar otwarty – happening KOD-u w Krakowie [online], wiadomosci.com, 17 stycznia 2017 [dostęp 2023-12-29] (ang.).
- ↑ s, San Escobar na Starym Rynku. Akcja KOD-u w Bydgoszczy [online], Bydgoszcz. Nasze Miasto, 2 kwietnia 2017 [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ San Escobar [online] [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Witold Waszczykowski: Na San Escobar bez wizy, tramwajem [online], RMF 24, 13 stycznia 2017 [dostęp 2018-05-13] .
- ↑ Po wpadce ministra Waszczykowskiego – Nowy kraj, San Escobar święci triumfy w sieci [online], Party.pl [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ Al Pacino stolicą okręgu De Niro i rakiety jalapeno. Internauci odpowiadają na wpadkę z San Escobar [online], TVN24.pl [dostęp 2017-12-21] .
- ↑ Realpolitiks: San Escobar wchodzi do gry [online], gra.pl [dostęp 2018-01-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-18] .
- ↑ Pływadło San Eskobar najlepsze w 23. Mistrzostwach Polski w Pływaniu na Byle Czym [online], Polskie Radio Białystok [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ San Escobar na pomoc Owsiakowi. Kawa na aukcji dla WOŚP [online], bydgoszcz.wyborcza.pl [dostęp 2023-12-29] .
- ↑ PolipP. Rangpur PolipP., JohnJ. Shepard JohnJ., Implementation of GIS Analysis, Remote Sensing and Data Mining for Modelling and Retrodiction of Settlements Networks: Case Study of San Escobar [pdf], „Journal of Earth and Atmospheric Sciences”, 2 (2), 2017, s. 17–23 (ang.).
- ↑ Wygrała wpadka Waszczykowskiego. Najciekawsze wideo roku 2017. TVN / TVN Media, 2018-01-02. [dostęp 2018-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-08)].
- ↑ Najpopularniejsze hasła wyszukiwane w Internecie w 2017 roku. rmfmaxxx.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ San Escobar już nie dla wszystkich. Trwa walkę o markę. dziennik.pl. [dostęp 2018-01-08].
- ↑ Ewa Badyda, Lucyna Warda-Radys. Santo Subito, Bimberro Grande i Pico de Waszczykowski (2017 m) – wykreowany w przestrzeni Internetu fikcyjny kraj San Escobar (...). „Media, biznes, kultura. Dziennikarstwo i komunikacja społeczna”, s. 93–106, 2017. Uniwersytet Gdański. ISSN 2451-1986. OCLC 971410888.
- ↑ EwaE. Badyda EwaE., Pidżin zrodzony z żartu? Przypadek języka kraju San Escobar, „Język. Religia. Tożsamość” (1(23)), 2021, s. 7–22, DOI: 10.5604/01.3001.0015.0286, ISSN 2083-8964 [dostęp 2023-12-29] (ang.).
- ↑ AdamA. Traczyk AdamA., Traczyk o San Escobar: Nic śmiesznego [online], KrytykaPolityczna.pl, 11 stycznia 2017 [dostęp 2022-05-15] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-11] .
Linki zewnętrzne
- Szczegółowa mapa San Escobar, kraju, który rzekomo nie istnieje. polityka.pl, 18 stycznia 2017. [dostęp 2022-05-03].