Sekstus Empiryk
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Sextus.jpg/200px-Sextus.jpg)
Sekstus Empiryk (stgr. Σέξτος ὁ Ἐμπειρικός Sekstos ho Empeirikos) – starożytny lekarz i filozof działający na przełomie II i III wieku n.e. w Atenach i Aleksandrii. Był przedstawicielem sceptycyzmu[1].
Jako lekarz, Sekstus należał do tak zwanej szkoły "metodycznej". Jej wyznawcy, nie wierząc w poznanie prawdziwych przyczyn chorób, ograniczali swe zainteresowanie do obserwacji ich objawów. Stąd też wziął się jego przydomek "empiryk".
W filozofii Sekstus uznawany jest za najwybitniejszego przedstawiciela późnego sceptycyzmu, przede wszystkim dzięki wyczerpującemu i bezstronnemu opisowi doktryny pyrrońskiej przedstawionej w dziełach: Zarysy pirrońskie (Πυρρώνειοι ὑποτυπώσεις), Przeciw dogmatykom (Πρὸς δογματικούς) – tj. tym, którzy przyjmują pewne zasady bez dowodu, a konkretnie przeciw logikom, fizykom i moralistom – i Przeciw uczonym (Πρὸς μαθηματικούς). Ostatnie dzieło podzielone jest na dwie części, pięć pierwszych ksiąg zwalcza dogmatyzm filozofów, sześć kolejnych zaś skierowanych jest przeciw gramatykom, retorom i matematykom.
Sekstus uzupełnił arsenał znanych przed nim tropów sceptyckich o pięć kolejnych. Stwierdzał mianowicie, że:
- Skoro sami filozofowie różnią się pomiędzy sobą poglądami, a także różnią się filozofowie i prości ludzie, to na żadne pytanie nie można odpowiedzieć jednym stwierdzeniem.
- Każdy dowód naukowy obarczony jest błędem regressus ad infinitum, czyli cofania się w nieskończoność. Chcąc bowiem uzasadnić jakieś twierdzenie musimy wyjść z pewnych przesłanek, a te z kolei same będą wymagały dowodu i tak dalej.
- Nasze sądy o przedmiotach zależą od tylu czynników, że nie jesteśmy ich w stanie rozważyć – nie tylko bowiem od samych przedmiotów, ale i od ich stosunku względem nas i samych przedmiotów wobec siebie.
- Chcąc uniknąć regressus ad infinitum w poprzednim tropie musimy przyjąć pewne założenia, lecz tu mamy właściwie całkowitą dowolność.
- Próba uniknięcia regressus ad infinitum poprzez eliminację założeń prowadzi do błędnego koła.
Przypisy
- ↑ Sekstus Empiryk, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
Linki zewnętrzne
- Adversus mathematicos, hoc est, adversus eos qui profitentur disciplinas, Gentiano Herveto Aurelio interprete, M. Javenem, Parisiis 1569
- BenjaminB. Morison BenjaminB., Sextus Empiricus, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 17 stycznia 2014, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-01-03] (ang.).
- Sekstus Empiryk - osoba i dzieła
- Traktat Przeciw retorom Sekstusa Empiryka
- Sekstus Empiryk, Przeciw fizykom. Przeciw etykom (wybór)
- Sekstus Empiryk, Przeciw etykom (AM XI 42-167)
- Sekstus Empiryk, Przeciw uczonym (wybór)
- ISNI: 000000037405571X
- VIAF: 60320706, 97156185, 7383148269824605230005, 786154387267130970006, 2719159478026327990003, 485144647692376595591, 533144647698917878137, 316907263, 247937355
- LCCN: n50002828
- GND: 118764853
- NDL: 00675038
- LIBRIS: hftx5kq11pblx13
- BnF: 11986083g
- SUDOC: 027922049
- SBN: CFIV036442
- NLA: 35651689
- NKC: kup20010000090180
- BNE: XX988899
- NTA: 069668019
- BIBSYS: 90273604
- CiNii: DA01454262
- Open Library: OL4587954A
- PLWABN: 9810599126305606
- NUKAT: n96218031
- J9U: 987007267970705171
- PTBNP: 29549
- CANTIC: a10156756
- LNB: 000036562
- NSK: 000467287
- BNA: 000046870
- CONOR: 61927779
- ΕΒΕ: 74103
- BLBNB: 001027142
- KRNLK: KAC200803700
- LIH: LNB:xC3;=BU
- WorldCat: lccn-n50002828
- PWN: 3973705
- Britannica: biography/Sextus-Empiricus, biography/Empiricus
- Treccani: sesto-empirico
- Universalis: sextus-empiricus
- SEP: sextus-empiricus
- БРЭ: 3545979
- NE.se: sextus-empiricus
- SNL: Sextus_Empiricus
- Catalana: 0062386
- DSDE: Sextus_Empiricus
- Hrvatska enciklopedija: 55235