Siegfried Lenz
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 17 marca 1926 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 7 października 2014 | ||
Zawód, zajęcie | pisarz, eseista | ||
Narodowość | niemiecka | ||
Alma Mater | Uniwersytet w Hamburgu | ||
| |||
|
Siegfried Lenz (ur. 17 marca 1926 w Ełku, zm. 7 października 2014 w Hamburgu)[1] – niemiecki pisarz, eseista, laureat Nagrody Goethego. Część swojej twórczości poświęcił Mazurom[2].
Życiorys
Był synem urzędnika celnego i dorastał na Mazurach. Od 1939 był członkiem Hitlerjugend[3], w kwietniu 1944 został członkiem NSDAP. Wcielony do Wehrmachtu (służył w marynarce wojennej), zdezerterował w ostatnich miesiącach wojny. Nie uchroniło go to przed – jednak krótkotrwałym – pobytem w brytyjskim obozie jenieckim. Po zwolnieniu z brytyjskiej niewoli studiował literaturę, filozofię i anglistykę w Hamburgu[4]. W latach 1950–1951 był redaktorem działu kulturalnego tygodnika Die Welt. Od 1951 zajął się głównie twórczością literacką, współpracując z licznymi wydawnictwami prasowymi, radiem oraz wykładał gościnnie na uniwersytecie.
Jako zwolennik polityki wschodniej Willy'ego Brandta uczestniczył 1965 i 1969 w kampaniach wyborczych zachodnioniemieckich socjaldemokratów. Wraz z Gunterem Grassem był obecny przy podpisywaniu polsko-niemieckiego traktatu pokojowego w Warszawie w roku 1970[3].
Jest laureatem wielu nagród, odznaczeń i wyróżnień, m.in.:
- Thomas Mann-Preis
- Friedenpreis des Deutschen Buchhandels
- Goethe-Preis der Stadt Frankfurt/M.
- Literaturpreis der Stadt Bremen
Twórczość
Opowiadania tomu Słodkie Sulejki (wersja niem. 1955 r.) to „mazurskie gawędy, pisane z humorem i nostalgią… bez nacjonalistycznej awersji, ale też bez ambicji ukazania historycznej perspektywy. Były wspomnieniem świata, który zaginął raz na zawsze; był egzotyczny, niemal baśniowy, zamieszkany przez ludzi, w których – mimo niemieckiego języka czuło się szeroką duszę Europy Wschodniej” (A. Krzemiński)[3].
Największym międzynarodowym sukcesem pisarza okazała się, później zekranizowana, powieść Lekcja niemieckiego, która została przetłumaczona na 19 języków. Dotyczy moralnych konfliktów w nazistowskich Niemczech. Powieść, której akcja umiejscowiona jest w hitlerowskich Niemczech, jest oskarżeniem niemieckiego ślepego, sytuującego się poza dobrem i złem, posłuszeństwa. Przykładem jest zapiekła konsekwencja, z jaką wiejski policjant na rozkaz nazistów prześladuje „dekadenckiego” malarza[3].
Akcja Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum) umiejscowiona jest na Mazurach. Mówiąc o prawie Niemców do utraconej ojczyzny autor wdaje się w spór z szowinistyczną „ideologią pogranicza” i ziomkowskim rewanżyzmem. Człowiek, który uratował zbiory muzeum z rodzinnego Łukowca (Ełku) i zamieszkał w Niemczech Zachodnich, dochodzi do wniosku, że tylko niszcząc (paląc) eksponaty muzeum, zdoła je uchronić przed nacjonalistycznymi manipulacjami[5].
Siegfried Lenz jako autor powieści i opowiadań[6] zaliczany jest do elitarnego grona „klasyków” prozy RFN-owskiej, obok Bölla, Grassa, Walsera[3].
Honorowy obywatel Ełku (2011)[7].
Powieści
- Es waren Habichte in der Luft (1951)
- Duell mit dem Schatten (1953)
- Za burtą (Der Mann im Strom 1957, wyd. polskie 1966)
- Brot und Spiele (1959)
- Całe miasto mówi (Stadtgespräch, 1963)
- Lekcja niemieckiego (Deutschstunde 1968, wyd. polskie 1971)
- Wzór do naśladowania (Das Vorbild, 1973)
- Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum 1978, wyd. polskie 1991)
- Der Verlust (1981)
- Exerzierplatz (1985)
- Die Klangprobe (1990)
- Die Auflehnung (1994)
- Arnes Nachlass (1999)
- Biuro rzeczy znalezionych (Fundbüro, 2003)
- Der Überläufer (posthum 2016)[8]
Opowiadania
- Słodkie Sulejki (So zärtlich war Suleyken 1955, wyd. polskie 1988)
- Łowca drwin (Jäger des Spotts, 1958)
- Statek latarnia (Das Feuerschiff, 1960)
- Stimmen der See (1962)
- Najszczęśliwsza rodzina miesiąca i inne opowiadania (Gesammelte erzahlungen 1971, wyd. polskie 1974)
- Duch mirabelki (Der Geist der Mirabelle, 1975)
- Einstein przepływa Łabę pod Hamburgiem (Einstein überquert die Elbe bei Hamburg 1975, wyd. polskie 1977)
- Zapiski spekulanta (Lehmanns Erzählungen)
Dramaty
- Nikt nie jest winien (Zeit der Schuldlosen, 1961)
- Twarz (Das Gesicht, 1964)
Międzynarodowy Konkurs Literacki imienia Siegfrieda Lenza
Od 2017 pod patronatem Siegfried Lenz Stiftung oraz Prezydenta Miasta Ełku Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Nasierowskiej w Ełku organizuje międzynarodowy konkurs prozatorski, upamiętniający twórczość pisarza. Temat przewodni konkursu to „Oblicza Europy”.
I edycja (2017)
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, prof. dr hab. Jarosław Ławski i Iwona Adeszko (dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Ełku)[9]
- I nagroda: Krzysztof Rejmer
- II nagroda: Anna Piliszewska
- III nagroda: Alfred Siatecki
- Wyróżnienia: Agata Marzec, Marek Otwinowski, Dagmara Tomczyk, Katarzyna Nowak, Małgorzata Dorota Pieńkowska, Anita Stawik, Janusz Koryl
II edycja (2018)
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko[10]
- I nagroda: Jędrzej Napiecek
- II nagroda: Krzysztof Eszet Szkurłatowski
- III nagroda: Małgorzata Dorota Pieńkowska
- Wyróżnienia: Miłka Malzahn, Edyta Karolina Bardócz, Lesław Sadowski[11]
III edycja (2019)
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko[12]
- I nagroda: Patrycja Pelica
- II nagroda: Łukasz Barys
- III nagroda: Agnieszka Szygendowska
- Wyróżnienia: Aleksandra Błaszczyk, Dorota Kotas, Dariusz Pylański, Waldemar Pieńkowski
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Siegfried Lenz ist tot. [dostęp 2014-10-07]. (niem.).
- ↑ Karol Koczy: Siegfried Lenz: Nachdenken über Heimat, [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 7, 1998, s. 83-98.
- ↑ a b c d e Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Zbigniew Światłowski), s. 199.
- ↑ Siegfried Lenz • Biografie und Werke [online], www.inhaltsangabe.de [dostęp 2023-12-23] (niem.).
- ↑ Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław 1996 (autor biogramu: Zbigniew Światłowski), s. 200.
- ↑ Weronika Jaworska: Die Erzählungen von Siegfried Lenz, [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia germańska II (Toruń) 1976, s. 43-57.
- ↑ Niemiecki pisarz Siegfried Lenz – honorowym obywatelem Ełku. [dostęp 2018-10-09]. (pol.).
- ↑ „Überläufer” überrascht Witwe von Siegfried Lenz – www.faz.net (niem.).
- ↑ Wyniki I Międzynarodowego Konkursu Literackiego im. Siegfrieda Lenza, „Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku” [dostęp 2018-10-08] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-09] (pol.).
- ↑ II Międzynarodowy Konkurs Literacki Siegfrieda Lenza, „Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku” [dostęp 2018-10-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-19] (pol.).
- ↑ Paweł Butwiłowski: III Międzynarodowy Konkurs Literacki Siegfrieda Lenza. Miasto Ełk (www.elk.pl), 22 Marca 2019. [dostęp 2023-12-14].
- ↑ Za nami rozstrzygnięcie III Międzynarodowego Konkursu Literackiego im. Siegfrieda Lenza [online], elk.wm.pl [dostęp 2019-10-16] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Uchwała Rady Miasta Ełku w sprawie nadania Siegfriedowi Lenzowi tytułu „Honorowy Obywatel Miasta Ełku”
- ISNI: 0000000122834071
- VIAF: 99944575
- LCCN: n50049781
- GND: 118571680
- NDL: 00447371
- LIBRIS: 20dgkq4l2pfrn3b
- BnF: 12016642p
- SUDOC: 028302915
- SBN: CFIV129651
- NLA: 35300273
- NKC: jn19990004998
- BNE: XX987605, XX5515300
- NTA: 068762232
- BIBSYS: 90058575
- CiNii: DA01426609
- Open Library: OL91152A
- PLWABN: 9810597068005606
- NUKAT: n94005100
- J9U: 987007264461005171
- PTBNP: 73230
- LNB: 000000289
- NSK: 000038311
- CONOR: 18166115
- ΕΒΕ: 273355
- BLBNB: 000505966
- KRNLK: KAC201770194
- LIH: LNB:V*62228;=BG
- PWN: 3931594
- Universalis: siegfried-lenz
- БРЭ: 5213906
- NE.se: siegfried-lenz
- SNL: Siegfried_Lenz
- Catalana: 0036932
- DSDE: Siegfried_Lenz
- Hrvatska enciklopedija: 36021