Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora
Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora (niem. Silberner Bär/Bester Darsteller) – nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie w latach 1956–2020 dla najlepszej roli męskiej spośród filmów konkursu głównego. Laureata nagrody wybierało międzynarodowe jury konkursu głównego[1]. W krótkim okresie lat 1969–1970 oraz 1973–1974 nagroda nie była przyznawana.
Organizatorzy festiwalu zdecydowali się od 2021 zastąpić nagrodę dla najlepszego aktora i aktorki wyróżnieniami za najlepszą rolę główną oraz drugoplanową po to, by nie różnicować wykonawców ze względu na ich płeć[2]. Berlinale było pierwszym międzynarodowym festiwalem, który zdecydował się na taki równościowy i neutralny płciowo krok[3].
Statystyki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Sidney_Poitier.jpg/200px-Sidney_Poitier.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/JKRUK_20090828_ANDRZEJ_SEWERYN_W_BUSKU-ZDROJU_IMG_5364.jpg/200px-JKRUK_20090828_ANDRZEJ_SEWERYN_W_BUSKU-ZDROJU_IMG_5364.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Leonardo_DiCaprio.jpeg/200px-Leonardo_DiCaprio.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Liao_Fan_Berlinale_2014.jpg/200px-Liao_Fan_Berlinale_2014.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/MJK_16644_Anthony_Bajon_%28La_pri%C3%A8re%29.jpg/200px-MJK_16644_Anthony_Bajon_%28La_pri%C3%A8re%29.jpg)
Najczęściej nagradzane były role aktorów amerykańskich (19 wyróżnień) i francuskich (7). W jednym przypadku jury przyznało nagrodę dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorów wzwyż) – dotyczyło to irańskiego filmu Rozstanie (2011, czterech nagrodzonych aktorów)[4].
Czterem aktorom udało się zdobyć Srebrnego Niedźwiedzia dwukrotnie. W kolejności chronologicznej byli to:
- Amerykanin Sidney Poitier (1958, 1963)
- Francuz Jean Gabin (1959, 1971)
- Hiszpan Fernando Fernán Gómez (1977, 1985)
- Amerykanin Denzel Washington (1993, 2000)
Pierwszym czarnoskórym laureatem był amerykański aktor Sidney Poitier (1958). Najmłodszym zdobywcą nagrody był Amerykanin Lou Taylor Pucci – miał skończonych zaledwie 19 lat. Najstarszym laureatem był 78-letni Anglik Tom Courtenay (2015)[5].
Amerykanie Jack Lemmon i Sean Penn to jedyni aktorzy, którzy zdobyli nagrody aktorskie na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach filmowych: Puchar Volpiego na MFF w Wenecji, nagrodę dla najlepszego aktora na MFF w Cannes oraz Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie. Cztery role nagrodzone w Berlinie przyniosły ich laureatom również Oscara dla najlepszego aktora pierwszo- lub drugoplanowego (Sidney Poitier, Lee Marvin, Tom Hanks i Benicio del Toro).
Jedynym polskim zdobywcą nagrody był Andrzej Seweryn (1980)[6].
Laureaci Srebrnego Niedźwiedzia
Rok | Aktor | Tytuł polski | Tytuł oryginalny | |
---|---|---|---|---|
1956 | ![]() | Trapez | Trapeze | |
1957 | ![]() | Tizoc | Tizoc | |
1958 | ![]() | Ucieczka w kajdanach | The Defiant Ones | |
1959 | ![]() | Włóczęga | Archimède le clochard | |
1960 | ![]() | Kto sieje wiatr | Inherit The Wind | |
1961 | ![]() | No Love for Johnnie | No Love for Johnnie | |
1962 | ![]() | Pan Hobbs jedzie na wakacje | Mr. Hobbs Takes a Vacation | |
1963 | ![]() | Polne lilie | Lilies of the Field | |
1964 | ![]() | Lombardzista | The Pawnbroker | |
1965 | ![]() | Kasia Ballou | Cat Ballou | |
1966 | ![]() | Męski - żeński: 15 scen z życia | Masculin, féminin | |
1967 | ![]() | Stary człowiek i dziecko | Le vieil homme et l'enfant | |
1968 | ![]() | Człowiek, który kłamie | L’homme qui ment | |
1969 1970 | Nagrody nie przyznano. | |||
1971 | ![]() | Kot | Le chat | |
1972 | ![]() | Urlop w więzieniu | Detenuto in attesa di giudizio | |
1973 1974 | Nagrody nie przyznano. | |||
1975 | ![]() | Jakub kłamca | Jakob, der Lügner | |
1976 | ![]() | Utracone życie | Verlorenes Leben | |
1977 | ![]() | Anachoreta | El anacoreta | |
1978 | ![]() | Outrageous! | Outrageous! | |
1979 | ![]() | Ernesto | Ernesto | |
1980 | ![]() | Dyrygent | Dyrygent | |
1981 | ![]() | Haracz | Tribute | |
![]() | 26 dni z życia Dostojewskiego | Двадцать шесть дней из жизни Достоевского Dwadcat' szest' dniej iz żyzni Dostojewskogo | ||
1982 | ![]() | Dziwna sprawa | Une étrange affaire | |
![]() | Prostoduszny morderca | Den enfaldige mördaren | ||
1983 | ![]() | Sezon mistrzów | That Championship Season | |
1984 | ![]() | Garderobiany | The Dresser | |
1985 | ![]() | Stico | Stico | |
1986 | ![]() | Uśmiech baranka | Hiuch HaGdi | |
1987 | ![]() | Sprawa Moro | Il caso Moro | |
1988 | ![]() ![]() | Jeden drugiego brzemiona noście | Einer trage des anderen Last | |
1989 | ![]() | Missisipi w ogniu | Mississippi Burning | |
1990 | ![]() | Niemy krzyk | Silent Scream | |
1991 | ![]() | Pan Johnson | Mister Johnson | |
1992 | ![]() | Utz | Utz | |
1993 | ![]() | Malcolm X | Malcolm X | |
1994 | ![]() | Filadelfia | Philadelphia | |
1995 | ![]() | Naiwniak | Nobody's Fool | |
1996 | ![]() | Przed egzekucją | Dead Man Walking | |
1997 | ![]() | Romeo i Julia | Romeo + Juliet | |
1998 | ![]() | Jackie Brown | Jackie Brown | |
1999 | ![]() | Kształty nocy | Nachtgestalten | |
2000 | ![]() | Huragan | The Hurricane | |
2001 | ![]() | Traffic | Traffic | |
2002 | ![]() | Przepustka | Laissez-passer | |
2003 | ![]() | Niebezpieczny umysł | Confessions of a Dangerous Mind | |
2004 | ![]() | Paszport do raju | El abrazo partido | |
2005 | ![]() | Rodzinka | Thumbsucker | |
2006 | ![]() | Cząstki elementarne | Elementarteilchen | |
2007 | ![]() | Inny | El otro | |
2008 | ![]() | Pieśń wróbli | آواز گنجشکها Avaze gonjeshk-ha | |
2009 | ![]() | London River | London River | |
2010 | ![]() ![]() | Jak spędziłem koniec lata | Как я провёл этим летом Kak ja prowioł etim letom | |
2011 | ![]() ![]() ![]() ![]() | Rozstanie | جدایی نادر از سیمین Jodaeiye Nader az Simin | |
2012 | ![]() | Kochanek królowej | En kongelig affære | |
2013 | ![]() | Senada | Epizoda u životu berača željeza | |
2014 | ![]() | Czarny węgiel, kruchy lód | 白日焰火 Bai ri yan huo | |
2015 | ![]() | 45 lat | 45 Years | |
2016 | ![]() | Hedi | نحبك هادي Inhebbek Hedi | |
2017 | ![]() | Bright Nights | Helle nächte | |
2018 | ![]() | Modlitwa | La prière | |
2019 | ![]() | Żegnaj, mój synu | 地久天长 Di jiu tian chang | |
2020 | ![]() | Chciałem się ukrywać | Volevo nascondermi |
Przypisy
- ↑ Zack Sharf: Berlin Film Festival Switching to Gender Neutral Acting Awards in 2021. IndieWire, 2020-08-24. [dostęp 2020-11-21]. (ang.).
- ↑ David Mouriquand: Berlinale 2021: The winners, losers, highs and lows. Ex Berliner, 11.03.2021. [dostęp 2023-07-13]. (ang.).
- ↑ Tom Grater: San Sebastian Becomes Latest Festival To Introduce Gender Neutral Acting Awards. Deadline, 22.06.2021. [dostęp 2023-07-13]. (ang.).
- ↑ Martin Blaney: Berlin's Golden Bear goes to Farhadi's A Separation. Screen Daily, 2011-02-19. [dostęp 2020-11-22]. (ang.).
- ↑ Jeananne Craig: Award-winning Tom and Charlotte on the rich tapestries of life. "The Irish News", 2015-08-27. [dostęp 2020-11-22]. (ang.).
- ↑ Anna Sadokierska: Polacy i Berlinale – historia w skrócie. DW, 2010-02-11. [dostęp 2020-11-22]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Strona festiwalu (ang.)
- p
- d
- e
Nagrody w konkursie głównym | |
---|---|
Pozostałe nagrody |
|
Nagrody nieistniejące |
|
Edycje |
|
- p
- d
- e