Stanisław Janusz Sosabowski
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 6 stycznia 1917 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 6 listopada 2000 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | Zgrupowanie Pułku Baszta, Kedyw |
Stanowiska | dowódca kompanii |
Główne wojny i bitwy |
|
Późniejsza praca | lekarz |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Stanisław Janusz Sosabowski, ps. Staszek, Stasinek (ur. 6 stycznia 1917 w Brnie, zm. 6 listopada 2000 w Wimborne Minster[1][2]) – polski lekarz, doktor nauk medycznych, major Wojska Polskiego, oficer Kedywu Armii Krajowej, uczestnik kampanii wrześniowej, powstaniec warszawski. Kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn generała Stanisława Franciszka Sosabowskiego i Marii z domu Tokarskiej (1893–1958)[3][4][5]. W wyniku wypadku w dzieciństwie stracił lewe oko. Miał młodszego brata, Jacka (1922–1938)[6][7], który zginął w wypadku z bronią[8].
Ukończył Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Warszawie. W 1935 został przyjęty do Szkoły Podchorążych Sanitarnych i rozpoczął jednocześnie studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego[9].
W trakcie kampanii wrześniowej w stopniu podporucznika dowodził plutonem obsługi pociągu sanitarnego[9]. Po ucieczce z tymczasowego obozu jeńców w Żyrardowie zaangażował się w grudniu 1939 w działania konspiracyjne. Kontynuował także studia medyczne na tajnym Uniwersytecie Warszawskim, odbywając praktyki w Szpitalu Dzieciątka Jezus. W latach 1939–1942 był instruktorem i dowódcą jednego z plutonów żoliborskiego oddziału „Fabryka”. W sierpniu 1942 zorganizował oddział dywersyjny w strukturach Tajnej Organizacji Wojskowej, który po jej scaleniu z Armią Krajową wszedł w skład grupy „Andrzeja" Józefa Rybickiego (późniejszego Oddziału Dyspozycyjnego „A"), należącej do Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej[9].
15 czerwca 1944 brał udział w zamachu w którym zginął Herbert Junk, kat Pawiaka. [10]
Powstańczy oddział Kedywu pod jego dowództwem 1 sierpnia 1944 oswobodził strzeżoną przez SS w magazynach na Umschlagplatzu 50-osobową grupę Żydów z Węgier i Grecji, więźniów pobliskiego obozu na Gęsiówce. Na początku powstania został ciężko ranny w twarz i trwale utracił wzrok w prawym oku. Znalazł się następnie w Szpitalu św. Łazarza na Woli. Następnie został przetransportowany na Stare Miasto, z którego przeprowadzono go kanałami do Śródmieścia. We wrześniu przebywał w szpitalu polowym nr 7 przy ul. Marszałkowskiej[9].
Po upadku powstania został uwięziony w oflagu w Niemczech. Uwolniony przez aliantów przedostał się do Wielkiej Brytanii[11]. Jako pierwszy w historii Brytyjskiej Izby Lekarskiej ociemniały nostryfikował dyplom lekarski i stał się członkiem General Medical Council. Praktykował w specjalizacji rehabilitacja.
W latach 90. został awansowany do stopnia majora w stanie spoczynku[12].
Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A19-7-10/11)[13].
Odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1944)
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie w 1943 i 1944)
- Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”
- Złoty medal pamiątkowy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej
Przypisy
- ↑ Stanisław Janusz «Stasinek» Sosabowski [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ Stanisław Janusz Sosabowski [online], geni.com [dostęp 2019-07-23] (pol.).
- ↑ Maria Sosabowska (z d. Tokarska) [online], www.myheritage.pl [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ Maria Sosabowska (Tokarska) [online], geni.com [dostęp 2019-07-23] (pol.).
- ↑ Maria Tokarska [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ Jacek Sosabowski [online], geni.com [dostęp 2019-07-23] (pol.).
- ↑ Jacek Sosabowski [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ General brygady Stanisław Franciszek Sosabowski (1892-1967) [online], www.sosabowski.com [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ a b c d Powstańcze Biogramy – Stanisław Sosabowski [online], www.1944.pl [dostęp 2019-07-23] (ang.).
- ↑ Zamach na Junka. Jak zginął kat Pawiaka. Brawurowa akcja AK [online], Do Rzeczy (pol.).
- ↑ Stanisław Janusz Sosabowski "STASINEK" [online], www.info-pc.home.pl [dostęp 2019-07-23] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-28] .
- ↑ Archiwum prasowe Józefa Szczurka [online], jozefszczurek.pl [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ Lista pochowanych. Sosabowski. um.warszawa.pl. [dostęp 2018-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-18)].
Bibliografia
- Stanisław Janusz Sosabowski. lekarzepowstania.pl. [dostęp 2018-02-24]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia Stasinka ze strony internetowej rodziny Sosabowskich