Tadeusz Kwinta
Kwinta w Piwnicy pod Baranami, 2013 | |||
Data i miejsce urodzenia | 18 października 1938 | ||
---|---|---|---|
Zawód | aktor | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
|
Tadeusz Edward Kwinta (ur. 18 października 1938 w Krakowie) – polski aktor, reżyser, artysta kabaretowy, autor scenariuszy telewizyjnych, utworów scenicznych i wierszyków dla dzieci.
W 2008 został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[1].
Życiorys
Wczesne lata
Urodził się i wychował w Krakowie[2]. Jego matka występowała w teatrze i zaraziła go tą pasją[3]. Należał do szkolnego kółka teatralnego[3]. W młodości grał w piłkę nożną[2]. W 1951 w wieku 13 lat zastąpił Romana Polańskiego w głównej roli Piotrusia w inscenizacji powieści Walentina Katajewa Samotny biały żagiel[4] w adaptacji i przekładzie Władysława Bodnickiego w krakowskim Państwowym Teatrze Młodego Widza (dzisiejszy Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego) prowadzonym przez Marię Biliżankę[5]. Z teatrem Billiżanki i radiowym zespołem „Wesoła Gromadka” przy ul. Karmelickiej współpracował do roku 1956, kiedy przygotowywano premierę przedstawienia Timur i jego drużyna, która nie doszła do skutku; sztuka radziecka nie mogła być wystawiana i pojawił się sprzeciw szkoły teatralnej, by tylko studenci występowali w teatrach argumentując to tym, że to wypacza charakter młodego człowieka[4]. Po maturze złożył dokumenty na studia na kierunku architektury, zanim dostał się do krakowskiej PWST[5]. Na ostatnim roku studiów zagrał Tartuffe’a w komedii Moliera Świętoszek (1960) w reż. Tadeusza Burnatowicza.
Piwnica pod Baranami
W październiku 1956 – jako student pierwszego roku krakowskiej PWST – związał się z kabaretem Piwnica pod Baranami[6], gdzie rozpoczął występy w programach – Czym jest socjalizm, zdjętym przez cenzurę eseju Leszka Kołakowskiego[6][7], i Polska stajnia narodowa[5]. W krakowskim kabarecie spędził kolejnych 15 lat, w latach 80. XX wieku zaczął się w nim pojawiać, a w 2001 powrócił na stałe[8].
Kariera teatralna
Po studiach został zaangażowany przez Krystynę Skuszankę do Teatru Ludowego w Nowej Hucie, z którym był związany w latach 1960–1967, 1974–1979 i 1981–1986. W Teatrze Ludowym zadebiutował w roli policjanta w sztuce Jerzego Broszkiewicza Dziejowa rola Pigwy (1960) w reż. Jerzego Krasowskiego, wisiał jako Puk rozpięty na samych stopach na siatce, trzy metry nad ziemią i prowadził dialog[5], w szekspirowskim Śnie nocy letniej (1963) w reż. Lidii Zamkow-Słomczyńskiej, a potem wystąpił jako Iwan Kuźmicz Szpiekin w Rewizorze Nikołaja Gogola (1963) w reż. Józefa Szajny oraz Zemście Aleksandra hr. Fredry jako Wacław (1966) w reż. Olgi Lipińskiej i Papkin (1983) w reż. Stanisława Igara. Był związany z teatrami: Śląskim w Katowicach (1967–1969), Starym im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1969–1971), Rozmaitości w Krakowie (1971–1974), Komedia w Warszawie (1979–1981) i Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1990–2004). W latach 1986–1990 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Teatru Bagatela w Krakowie.
W 1960 po raz pierwszy wystąpił w Teatrze Polskiego Radia jako Czaplicki w Szczęśliwym dniu Stefana Żeromskiego w reż. Wojciecha Maciejewskiego. W latach 1967–1977 grał u Tadeusza Kantora w Teatrze Cricot 2[2], m.in. w Kurce Wodnej Witkacego (1967) w roli Efemera. Wyreżyserował Fircyka w zalotach Franciszka Zabłockiego (1974) z Krystyną Stankiewicz w krakowskim Teatrze Bagatela, pierwszą swoją sztukę Krawców szczęścia (1976) w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie[2] i Małego Księcia Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (1991) w Teatrze STU. W 1974 zdobył I Wielką Nagrodą Publiczności i II nagrodę jury II Ogólnopolskiego Przeglądu Zawodowych Teatrów Małych Form w Szczecinie za rolę w monodramie Ciuchy historii wg Zbigniewa Załuskiego w adaptacji i reżyserii Ryszarda Filipskiego w Teatrze „Eref-66” w Krakowie[2]. Wspólnie z grupą Rafała Kmity przez lata występował gościnnie na polskich scenach w spektaklu muzycznym Aj waj! Czyli historie z cynamonem, który miał swoją premierę w 2005[9].
Kariera ekranowa
Na ekranie grał epizody w wielu filmach, w tym Monidło (1969) Antoniego Krauzego, Wiosna panie sierżancie (1974) Tadeusza Chmielewskiego i Rodzina Leśniewskich (1978) Janusza Łęskiego. Wsławił się rolą Myszowatego w kabarecie Olgi Lipińskiej[10].
Stał się postacią powszechnie rozpoznawalną wśród młodych telewidzów dzięki występom w cyklu programu umuzykalniającego dla dzieci i młodzieży TVP1 Po prostu muzyka (1982–1983)[11], za który w 1984 otrzymał nagrodę tygodnika „Ekran” – Złoty Ekran[5] i Srebrnego Światowida za nowe techniki w programach edukacyjnych na Festiwalu Filmów Dydaktycznych w Łodzi[5]. Potem zaistniał na telewizyjnym ekranie jako Sigma z programu edukacyjnego Przybysze z Matplanety (1983–1984)[12]. Jako aktor dubbingowy był narratorem serii Pampalini łowca zwierząt (1975–1980)[13] i Och! Pampalini!!! (1987)[14], a także w Bolku i Lolku (1986)[15].
Filmografia
- 1968: Wzgórze Marsa
- 1969: Monidło − Karol Pieczarkowski
- 1970: Południk zero − Filip
- 1972: Opis obyczajów − listonosz
- 1973: Hubal
- 1973: Gościnny występ − kierownik
- 1974: Wiosna panie sierżancie − Brożyna
- 1974: Orzeł i reszka − pracownik PGR-u poznany przez Nowaka w pociągu
- 1975-1983: Kangurek Hip-Hop − kangurek Hip-Hop (głos)
- 1977: Pampalini łowca zwierząt − Pampalini (głos)
- 1978: Rodzina Leśniewskich − cyrkowiec „Dziwny”
- 1978: Wysokie loty − zagraniczny gość na przyjęciu u Matusiaka
- 1980: Kto za? − Wojtek
- 1982-1983: Po prostu muzyka − cyrkowiec „Dziwny”
- 1983-1984: Przybysze z Matplanety −
- Sigma,
- Monitor (głos)
- 1984: Przeklęte oko proroka − oficer
- 1985: Oko proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody − oficer (odc. 3)
- 1986: Podróże kapitana Klipera –
- kapitan Kliper (głos, pierwotna wersja odc. 1),
- Szalony Roger (głos, pierwotna wersja odc. 1)
- 1995: Opowieść o Józefie Szwejku i jego najjaśniejszej epoce − lekarz (odc. 2)
- 1996: Opowieść o Józefie Szwejku i jego drodze na front −
- włóczęga (odc. 3),
- major Sojka (odc. 10)
- 1998: Syzyfowe prace − Płoniewicz (odc. 3)
- 1999: Trzy szalone zera − profesor Kosmacz
- 2000: Syzyfowe prace − Płoniewicz
- 2001-2004: Świat według Kiepskich −
- Brzęczyszczykiewicz (odc. 77),
- Wenancjusz Motyl (odc. 101),
- profesor muzyki (odc. 170),
- Zenon Grządziela (odc. 233)
- 2001: Klinika pod Wyrwigroszem − profesor (odc. 5)
- 2002-2010: Samo życie − profesor Jan Wilczyński
- 2006: Na dobre i na złe − profesor Grodecki (odc. 265)
- 2007: Kryminalni − profesor Janusz Bertold (odc. 74)
- 2011-2013: Galeria − ojciec Klemens
- 2018: Korona królów jako opat w Tyńcu
Polski dubbing
- 2001: Atlantyda. Zaginiony ląd – Gaetan „Mole” Moliére
- 2003: Atlantyda. Powrót Milo – Gaetan „Mole” Moliére
- 2006: Noc w muzeum – Teddy Roosevelt
- 2009: Noc w muzeum 2 –
- Theodore Roosevelt,
- figurki Alberta Einsteina
- 2014: Noc w muzeum: Tajemnica grobowca – Theodore Roosevelt
Przypisy
- ↑ Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis. www.gov.pl. [dostęp 2020-06-21].
- ↑ a b c d e Tomasz Gawiński, Szukamy ciągu dalszego – Tadeusz Kwinta: „Scena wciąż jest najważniejsza”, „Angora”, Nr 44/2016-10-29
- ↑ a b Joanna Weryńska: Aktorstwo wyssałem z mlekiem matki. „Gazeta Krakowska”, 2008-12-16. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ a b Adam Sęczkowski: Tadeusz Kwinta: „Nigdy w życiu nie nudziłem się na scenie”. „Nasze Miasto”, 2017-04-03. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ a b c d e f Wacław Krupiński: Mężczyzna, który może wszystko. „Dziennik Polski”, 2013-10-19. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ a b Roman Soroczyński: Roman Soroczyński – Reżyseria poprzez odbiór. Pisarze.pl, 2016-05-23. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ Joanna Olczak–Ronikier: Piwnica pod Baranami. Prószyński i S-ka, 1994. ISBN 83-7337-267-9.
- ↑ W cylindrze do Piwnicy. „Dziennik Polski”, 2006-06-24. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ Aj waj! czyli historie z cynamonem. Teatr STU. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ Tadeusz Kwinta. Teatr Groteska. [dostęp 2023-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-05-21)].
- ↑ Po prostu muzyka. Nostalgia.pl. [dostęp 2023-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-08)].
- ↑ Anna Markiewicz. Pocztówki z odległej Matplanety. „Życie Warszawy”. nr 1, s. 11, 2007-01-02. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-9437.
- ↑ Pampalini łowca zwierząt w bazie filmpolski.pl
- ↑ Och! Pampalini!!! w bazie filmpolski.pl
- ↑ Bajki Bolka i Lolka w bazie filmpolski.pl
Linki zewnętrzne
- Tadeusz Kwinta w bazie IMDb (ang.)
- Tadeusz Kwinta w bazie Filmweb
- Tadeusz Kwinta w bazie filmpolski.pl
- Tadeusz Kwinta, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy) [dostęp 2021-04-09] .
- Tadeusz Kwinta na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”