Tadeusz Petrażycki
![]() Tadeusz Petrażycki (przed 1936) | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 15 sierpnia 1885 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1940 | ||
Przebieg służby | |||
Siły zbrojne |
| ||
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa, | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Tadeusz_Petra%C5%BCycki_tomb.jpg/240px-Tadeusz_Petra%C5%BCycki_tomb.jpg)
Tadeusz Marian Jan Nepomucen Petrażycki (ur. 3 sierpnia?/15 sierpnia 1885 we wsi Bereżanka, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik audytor Wojska Polskiego, dowborczyk, senator RP, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Tadeusz Marian Jan Nepomucen Petrażycki urodził się 15 sierpnia 1885 roku w Bereżance, w powiecie kamienieckim, w rodzinie Seweryna i Marii z Dymitrowiczów[1]. Szkołę średnią ukończył w Kamieńcu Podolskim, studia prawnicze na Uniwersytecie w Petersburgu, gdzie wykładowcą był jego stryj profesor Leon Petrażycki, specjalista w zakresie socjologii i teorii prawa. Po ukończeniu studiów i aplikanturze został adwokatem[2].
W pierwszej wojnie światowej brał udział jako oficer armii rosyjskiej. W 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji pod dowództwem gen. Dowbor–Muśnickiego, skierowany do 2 pułku ułanów. Brał udział w wojnie z bolszewikami w 1920. Był ranny w głowę. Za udział w walkach odznaczony został Krzyżem Walecznych oraz Virtuti Militari. Jego brat, Adam Petrażycki zginął pod Radziechowem w 1920, pochowany został na Cmentarzu Obrońców Lwowa.
W latach 1920–1925 pełnił służbę w Ministerstwie Spraw Wojskowych. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 26. lokatą w korpusie oficerów sądowych[3]. W 1923 był kierownikiem referatu w Gabinecie Ministra Spraw Wojskowych. Współpracował z gen. Władysławem Sikorskim ówczesnym ministrem, mając jego pełnomocnictwo do występowania na posiedzeniach plenarnych Senatu RP.
2 grudnia 1930 Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 i 1. lokatą w korpusie oficerów sądowych. Jednocześnie zezwolił mu na nałożenie oznak nowego stopnia przed 1 stycznia 1931[4]. 20 sierpnia 1931 został mianowany sędzią Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie[5]. Z dniem 31 sierpnia 1935 został przeniesiony w stan spoczynku[6]. Przydzielony do OK II[7]. W 1935 Prezydent RP na podstawie art. 13 ust. 1 lit. f Konstytucji mianował go senatorem. We wrześniu 1939 zgłosił się do armii, był w sztabie gen. Smorawińskiego, po agresji ZSRR na Polskę dostał się do niewoli sowieckiej pod Włodzimierzem Wołyńskim. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 roku spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.
Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z dnia 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady[8]. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Osobny artykuł: Awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007.
Tadeusz Petrażycki został upamiętniony na tablicy pamiątkowej odsłoniętej 3 lipca 1999 w gmachu Senatu RP ku czci senatorów II RP, którzy zginęli w czasie II wojny światowej i okresie powojennych represji[9][10].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 6777 (1922)[11][12]
- Krzyż Niepodległości (17 września 1932)[13]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[14]
- Krzyż Walecznych[11]
- Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: 29 kwietnia 1925[15], 11 listopada 1937[16], 10 listopada 1938[17])
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[11]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[11]
- Medal 3 Maja
- Odznaka za Rany i Kontuzje[18]
- Krzyż Komandorski Orderu św. Grzegorza Wielkiego (Watykan, 1937)[11][19]
- Krzyż Oficerski Orderu Orła Białego (Jugosławia)[11]
- Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja)[11]
- Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)
Zobacz też
- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
- zbrodnia katyńska
Przypisy
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 407.
- ↑ Wspomina o tym w swojej książce pt. "Pożoga" Zofia Kossak-Szczucka.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 302.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 3 grudnia 1930 roku, s. 327.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 224.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 88.
- ↑ BETA Księgi Cmentarne [online], ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl [dostęp 2017-05-08] .
- ↑ M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885
- ↑ Odsłonięcie tablicy pamiątkowej. senat.pl. [dostęp 2015-03-06].
- ↑ Tablica Pamięci. senat.edu.pl. [dostęp 2015-03-06].
- ↑ a b c d e f g Łoza 1938 ↓, s. 564.
- ↑ Wiadomości bieżące. Z miasta. Nowi kawalerowie Virtuti militari. „Kurjer Warszawski”, s. 5, Nr 147 z 31 maja 1922.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 217, poz. 249 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 28.
- ↑ M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 438 „za zasługi około organizacji armji”.
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 594 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
- ↑ Plik:Petrażycki Tadeusz.jpg na podstawie fotografii]
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1937 roku, s. 39.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Album Skorowidz Senatu i Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmu Śląskiego. Kadencja 1935–1940, Kraków 1936, s. 228.
- Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 564.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.