Thomas Lipton
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 10 maja 1848 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 2 października 1931 | ||
Zawód, zajęcie | przedsiębiorca | ||
|
Sir Thomas Johnstone Lipton, 1. Baronet (ur. 10 maja 1848 w Glasgow, zm. 2 października 1931 w Londynie) – brytyjski przedsiębiorca, twórca marki Lipton, i pasjonat sportu jachtowego.
Życiorys
Thomas Lipton urodził się 10 maja 1848 r. w Glasgow[1], w rodzinie Thomasa Liptona seniora i Frances Lipton (z d. Johnstone)[2] jako najmłodszy z pięciorga dzieci[3]. Rodzina Liptonów wywodziła się z ulsterskich Szkotów osiadłych w Fermanagh, którzy jednak w latach 1840. przeprowadzili się do Szkocji w poszukiwaniu lepszych warunków życia, a jego ojciec imał się różnych zajęć. Na początku lat 1860. jego rodzice otworzyli sklep spożywczy. Lipton uczęszczał w latach 1853–1863 do St. Andrew's Parish School[2], gdzie wraz z kolegami urządzał rajdy zabawkowych jachtów[3]. Lipton rzucił szkołę, by wesprzeć domowy budżet w różnych dorywczych pracach. Od tego czasu kontynuował edukację wieczorowo w Gorbals Youth's School[2].
W 1865 r. zatrudnił się jako chłopiec okrętowy i w ten sposób popłynął do USA, gdzie spędził pięć lat na pracy w różnych częściach kraju, m.in. na plantacji tytoniu w Wirginii, jako księgowy, księgarz i pracownik plantacji ryżu w Południowej Karolinie, komiwojażer w Nowym Orleanie, pomocnik farmera w New Jersey i pracownik sklepu spożywczego w Nowym Jorku. W 1870 r. wrócił do Glasgow, początkowo pomagając rodzicom w ich sklepie. W następnym roku otworzył własny sklep Lipton's Market i dzięki sukcesowi tego przedsięwzięcia[2] przeniósł w 1876 r. działalność do większego lokalu[4], a potem otwierał kolejne sklepy w Glasgow, całej Szkocji i w końcu w innych częściach Wielkiej Brytanii[2]. Lipton inspirował się amerykańską reklamą i stosował jej metody w Wielkiej Brytanii, m.in. w 1881 r. reklamował się sprowadzając największy na świecie ser[4], stosował kupony zniżkowe przypominające banknoty[5], a karykaturzysta Willy Lockhart co tydzień rysował dla niego nowe plakaty reklamowe[4]. W 1888 r. Lipton posiadał już 300 sklepów; wówczas też zaczął wchodzić w sektor herbaty. Szybko zrezygnował z tradycyjnych pośredników, by móc obniżyć ceny i dotrzeć do uboższych klientów, w związku z czym kupił plantację i zaczął sprzedawać herbatę pod własną marką[2]. Jego herbatę piła m.in. królowa Wiktoria[4].
W 1871 r. ożenił się z Margaret McAuslan, z którą miał urodzonego rok później syna Thomasa, zmarłego w dzieciństwie, a w 1873 drugiego syna Williama. Małżeństwo nie było udane i rozpadło się, a jego żona z dzieckiem wyemigrowała do Kanady, z czego Lipton był zadowolony[2]. Był homoseksualistą, a jego partner był także jego wspólnikiem[5].
Był pasjonatem sportu jachtowego, podobnie jak królowie Edward VII i Jerzy V, a Lipton często przebywał w ich towarzystwie. W latach 1899–1930 pięciokrotnie brał udział w America’s Cup jako reprezentant Royal Ulster Yacht Club, płynąc na kolejnych jednostkach nazywanych od Shamrock do Shamrock V[2] (1899, 1901, 1903, 1914, 1930)[6]. Pomimo swoich intensywnych starań, Lipton nigdy nie wygrał tych zawodów, jednak zasłużył na stworzony dla niego puchar dla najlepszego przegranego, co przyniosło jego firmie dużą popularność w USA[2]. Ten okres w historii regat jest nazywany „erą Liptona”[7]. Z powodu niskiego pochodzenia do Royal Yacht Squadron został przyjęty dopiero krótko przed śmiercią. Został również członkiem America’s Cup Hall of Fame[8]. Lipton ufundował Sir Thomas Lipton Trophy na dwóch turniejach piłkarskich w Turynie (1909, 1911)[2].
W 1898 r. został wyróżniony tytułem szlacheckim[4].
Zmarł 2 października 1931 r. w Londynie, zapisując większość majątku miastu Glasgow, w tym trofea jachtowe, które są wystawiane w Kelvingrove Art Gallery and Museum. Został pochowany z rodzicami i rodzeństwem na Glasgow's Southern Necropolis[2].
Odznaczenia
Przypisy
- ↑ Sir Thomas Lipton: Biography on Undiscovered Scotland [online], www.undiscoveredscotland.co.uk [dostęp 2023-08-04] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l Thomas Lipton (1848-1931) - Graces Guide [online], www.gracesguide.co.uk [dostęp 2020-04-30] .
- ↑ a b Sir Thomas Lipton, „Life Story of Sir Thomas Lipton”, www.mitchelllibrary.org [dostęp 2020-05-01] .
- ↑ a b c d e Thomas Lipton: Jak sprytny handlarz został rycerzem [online], menway.interia.pl [dostęp 2020-04-30] (pol.).
- ↑ a b PawełP. Strawiński PawełP., Thomas Lipton - przyjaciel królów, guru robotników i homoseksualista, do którego wzdychały rzesze kobiet [online], Forbes.pl, 6 stycznia 2020 [dostęp 2020-04-30] (pol.).
- ↑ Lipton, Thomas Johnstone (Sir), 1848-1931, Lipton, Thomas Johnstone (Sir), 1848-... | Items | National Library of New Zealand | National Library of New Zealand, 1848 [dostęp 2020-04-30] (ang.).
- ↑ America's Cup ten most influential figures, „The Telegraph”, 12 maja 2017, ISSN 0307-1235 [dostęp 2020-04-30] (ang.).
- ↑ FionaF. Hicks FionaF., Lipton [online], RUYC [dostęp 2020-04-30] (ang.).
- Britannica: biography/Sir-Thomas-Johnstone-Lipton-1st-Baronet
- Treccani: sir-thomas-johnstone-lipton
- NE.se: thomas-lipton
- DSDE: Thomas_Lipton