Trzęsak kulistozarodnikowy
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | trzęsakowce | ||
Rząd | trzęsakowce | ||
Rodzina | trzęsakowate | ||
Rodzaj | trzęsak | ||
Gatunek | trzęsak kulistozarodnikowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Tremella globispora D.A. Reid Trans. Br. mycol. Soc. 55(3): 414 (1970) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Tremella_globispora_a1.jpg/240px-Tremella_globispora_a1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Tremella_globispora_D.A._Reid_393507_2013-12-22.jpg/240px-Tremella_globispora_D.A._Reid_393507_2013-12-22.jpg)
Trzęsak kulistozarodnikowy (Tremella globispora D.A. Reid) – gatunek grzybów należący do rodziny trzęsakowatych (Tremellaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji: Tremella, Tremellaceae, Tremellales, Incertae sedis, Tremellomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1970 r. Derek Agutter Reid na owocnikach grzyba Diaporthe eres pasożytujących na jeżynie krzewiastej (Rubus fruticosus) w Anglii[1]. Synonim: Tremella candida var. globospora (D.A. Reid) Krieglst. 1999[2]. Opisywany jest także pod nieprawidłową nazwą Tremella globospora[3].
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
- Owocnik
W stanie świeżym szklisty, bezbarwny, galaretowaty, ze zmarszczkami, o średnicy 0,2–0,5 cm, po wysuszeniu przechodzący w szkliste, niepozorne, cienkie i płaskie błonki wyglądające jak bezbarwny lakier[4]
- Cechy mikroskopowe
Strzępki gładkie, szkliste (1-)2-4 µm, ze sprzążkami, lekko grubościenne, galaretowate. Komórki napęczniałe, cytrynowate do owalnych, przeważnie cienkościenne, czasami grubościenne, 8-15(-20) x 6-9(-10) µm [Q=(1,00-)1,06-1,86(-2,22)]; często cytrynowate z krótkimi wypukłościami wierzchołkowymi, wypukłości ok. 1-2 µm długości. Hyfid brak. Ssawki rzadkie, ze sprzążkami[4].
Podstawki głównie gruszkowate, 14-20 x (11-)13-16 µm (Q=1-1,46), z trzonkami o długości (2-)6-20(-26) x 1,5-4(-5,5) µm. Są septowane zarówno podłużnie, jak i ukośnie. Mają dwie lub cztery sterygmy o długości do 100 µm i średnicy 2-4 µm średnicy z lekko napęczniałymi wierzchołkami. Bazydiospory w przybliżeniu kuliste, często o szerokości większej od długości, 7-9 × 8-9 µm (Q=(0,77-)0,88-1,00 (-1,06)), gładkie, szkliste, kiełkujące przez pączkowanie. Konidia o zmiennych kształtach, powstające na sterygmach lub bezpośrednio z podstawek zamiast sterygm, 3-6(-10) x 1,5-4,0 µm [Q=(1,00-)1,50-2,57 (-4,00)], gładkie, szkliste[4].
- Gatunki podobne
D. A. Reid wyodrębnił Tremella globispora z Ascocoryne albida (synonim Tremella tubercularia Berk). Różni się od niego obecnością sprzążek. Morfologicznie T. globispora jest podobny do Tremella bambusina, który również rozwija się na grzybach z klasy Sordariomycetes. Obydwa te gatunki są bardzo podobne również w cechach mikroskopowych. Jedyną rzucającą się w oczy różnicą jest to, że T. bambusina po wyschnięciu jest brązowawo-pomarańczowa, podczas gdy T. globospora przypomina lakier. Gatunki te należy ponownie zbadać, gdyż prawdopodobnie jest to ten sam gatunek[4].
Występowanie i siedlisko
Znane jest występowanie trzęsaka kulistozarodnikowego na nielicznych stanowiskach w Ameryce Północnej, Południowej, Europie i Australii. Najwięcej stanowisk podano w Europie[5]. W Polsce w 2003 roku W. Wojewoda przytoczył 4 stanowiska[3]. Bardziej aktualne i liczniejsze stanowiska podaje internetowy atlas grzybów[6]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E– gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[7].
Nadrzewny saprotroficzny i nagrzybny. Rozwija się na grzybniach i owocnikach grzybów nadrzewnych z klasy Sordariomycetes[3]. Notowany na gatunkach: Diatrype disciformis[3], Valsa clavigera[4], Dendrostoma leiphaemia oraz na martwym drewnie[6].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2022-11-27] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2022-11-27] (ang.).
- ↑ a b c d e WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 656, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d e C-JC.J. Chen C-JC.J., Morphological and molecular studies in the genus Tremella, „Bibliotheca Mycologica”, 174, Mycobank, s. 1–225 [dostęp 2022-11-27] .
- ↑ Występowanie Tremella globispora D.A.Reid na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2022-11-27] .
- ↑ a b Aktualne stanowiska trzęsaka kulistozarodnikowego w Polsce [online], Internetowy atlas grzybów [dostęp 2022-11-27] .
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 70, ISBN 83-89648-38-5 .