Twierdzenie Brianchona
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Brianchon_satz.png)
Twierdzenie Brianchona (czyt. Briãszona) – twierdzenie opisujące pewną własność sześciokąta opisanego na krzywej stożkowej. Udowodnił je francuski matematyk Charles Julien Brianchon. Twierdzenie jest prawdziwe w geometrii afinicznej i rzutowej. Jest ono dualne do twierdzenia Pascala, co oznacza, że twierdzenia te są równoważne.
Treść
Dla każdego sześciokąta opisanego na dowolnej krzywej stożkowej trzy odcinki łączące ich przeciwległe wierzchołki przecinają się w jednym punkcie.
Twierdzenie zachodzi też, gdy wierzchołki sześciokąta połączymy innymi prostymi tak, żeby każdy z nich należał do dokładnie jednej z trzech prostych.
Przypadki zdegenerowane
Dla pięciokąta, czworokąta lub trójkąta opisanego na stożkowej możemy przyjąć odpowiednio jeden, dwa lub trzy z jego punktów styczności z krzywą jako dodatkowe wierzchołki zdegenerowanego sześciokąta. W takim przypadku twierdzenie Brianchona również zachodzi.
Dowód
Ponieważ twierdzenie dotyczy geometrii rzutowej, przypadki sześciokątów opisanych na innych niż okrąg krzywych stożkowych można sprowadzić rzutowo do przypadku z okręgiem. Pozostaje udowodnić ten przypadek.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Brianchon_proof.svg/450px-Brianchon_proof.svg.png)
Przedłużamy boki sześciokąta jak na rys. 1.
Weźmy dowolny okrąg styczny do i
Oznaczmy punkty styczności przez zaś przecięcie prostych przez
Niech będą punktami styczności boków sześciokąta z okręgiem wpisanym.
oraz bo są to styczne poprowadzone parami z tego samego punktu do tego samego okręgu.
Stąd
Zatem możemy skonstruować taki okrąg styczny do i w punktach że
Ponieważ oraz to (czerwone na rysunku) oraz (zielone).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Brianchon_proof_2.svg/400px-Brianchon_proof_2.svg.png)
Zatem jest prostą potęgową dwóch okręgów.
Podobnie pokazujemy, że pozostałe przekątne sześciokąta są prostymi potęgowymi odpowiednich okręgów (rys. 2).
Okręgi ustawiamy tak, żeby niebieskie odcinki (łączące ich punkty styczności z przedłużeniami boków sześciokąta oraz punkty styczności boków sześciokąta z okręgiem wpisanym) miały równe długości, oraz żeby do niebieskich odcinków należały wierzchołki zaś nie należały wierzchołki Wtedy długości odpowiednich stycznych są sumami lub różnicami odpowiednich odcinków tak, że faktycznie przekątne są prostymi potęgowymi.
Dla trzech okręgów proste potęgowe par okręgów są współpękowe, więc teza twierdzenia została udowodniona.
Zobacz też
- twierdzenie Pascala
- Britannica: topic/Brianchons-theorem
- БРЭ: 1883571
- VLE: brianchono-teorema
- Catalana: 0012233
- DSDE: Brianchonske_sætning