Ulica Panieńska w Szczecinie
Stare Miasto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() Ulica Panieńska w 2022 roku | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Miejscowość | Szczecin | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Długość | 340,5 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Poprzednie nazwy | Frauenstraße | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Starego Miasta w Szczecinie ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Szczecina ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/10a-10b_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-10a-10b_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/11_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-11_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/12_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021_%282%29.jpg/250px-12_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021_%282%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/13_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-13_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/14_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-14_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/15_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-15_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/16_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-16_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/17_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-17_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/18_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-18_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/19_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-19_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/20_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg/250px-20_Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2021.jpg)
Panieńska (do 1945: Frauenstraße, 1945–1955 ulica Syreny) – ulica o długości 340,5 metra na szczecińskim osiedlu Stare Miasto, w dzielnicy Śródmieście. Jedna z ważniejszych i dłuższych ulic szczecińskiego Starego Miasta. Przebiega z północnego wschodu na południowy zachód, krzyżując się z ulicą Kłodną, Środową, Kuśnierską, Kurkową i Rynkiem Nowym. Jej przedłużeniem w kierunku południowo-zachodnim jest ulica Księcia Mściwoja II. Nawierzchnia jezdni składa się w znacznej części z bruku. Na całej długości ulicy obowiązuje ruch dwukierunkowy.
Historia
Średniowiecze
Początki dzisiejszej ulicy Panieńskiej są ściśle powiązane ze średniowieczną bramą miejską, zwaną Brama Panieńską, która wznosiła się w pobliżu dzisiejszych wiaduktów Trasy Zamkowej w północnej części ulicy. Sama nazwa bramy pochodziła od cysterskiego klasztoru żeńskiego, powołanego z inicjatywy Marianny, żony księcia Barnima I. Ulica wiodąca od bramy w głąb Starego Miasta otrzymała miano Panieńskiej (fruwenstrate). Po 1245 r. przy skrzyżowaniu ulicy z Rynkiem Nowym wzniesiono gmach ratusza. W latach 1532–1697 z ratuszem sąsiadowała waga miejska[1].
Po likwidacji murów obronnych
W 1795 r. stara Brama Panieńska została wyburzona. W XVIII wieku wzniesiono nowe bramy zwane Panieńskimi, a ulicę wydłużono od gmachu klasztoru do wałów obronnych. W latach 1833–1835 przy ulicy wybudowano gmach giełdy[2]. Bramy określane nazwą Nowej Bramy Panieńskiej wyburzono w 1880 r., a po likwidacji Fortu Leopolda, w 1901 r. ulicę przedłużono do nowo powstałego bulwaru Dampfschiffbollwerk[1].
Czas międzywojenny
W początku lat 30. XX wieku architektem miejskim w Szczecinie był Ernst Lehnemann. Sporządził on plan przebudowy układu komunikacyjnego na szczecińskim Starym Mieście celem dostosowania go do zwiększającego się ruchu samochodowego. Projekt zakładał wyburzenie części kamienic przy ulicy Panieńskiej i poszerzenie jej jezdni. Poszerzona ulica stałaby się alternatywną, równoległą arterią do bulwarów nadodrzańskich. Planów tych ostatecznie nie zrealizowano[3].
II wojna światowa i czas powojenny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Hotel_Arkona_w_Szczecinie.jpg/220px-Hotel_Arkona_w_Szczecinie.jpg)
Bombardowania alianckie Szczecina w latach 40. XX wieku doprowadziły do częściowego zniszczenia kamienic wznoszących się przy ulicy. Po zakończeniu działań wojennych wszystkie budynki rozebrano, zachowując jedynie gmach ratusza i giełdy. Gmach giełdy miał zostać odbudowany na siedzibę Urzędu Zatrudnienia, lecz w 1951 r. został rozebrany[4]. Między skrzyżowaniem z ulicą Kłodną a Kuśnierską założono trawniki. Zmieniono także przebieg ulicy, likwidując odcinek między bulwarem a ulicą Wyszaka oraz włączając odcinek ulicy między Kurkową a Szewską w ciąg ulicy Mściwoja II.
W latach 50. XX wieku zespół architektów w składzie W. Furmańczyk, W. Jarzynka, L. Kotowski opracował koncepcję nowej zabudowy Starego Miasta. Pozostawiając częściowo starą siatkę ulic, zaprojektowano osiedle niskich, trój- cztero- lub pięciopiętrowych bloków z wielkiej płyty krytych spadzistymi dachami[5]. W ramach tego projektu powstał blok ze spadzistym dachem między skrzyżowaniem z ulicą Kuśnierską i ulicą Kurkową. W latach 70. XX wieku między ulicą Środową a Rynkiem Nowym wzniesiono Hotel Arkona[6]. Budynek posadowiono na miejscu północnego odcinka ulicy Kurza Stopka, w wyniku czego uległ on likwidacji.
Lata 90. XX wieku i 00. XXI wieku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Wykopaliska_na_starym_mie%C5%9Bcie_w_Szczecinie.jpg/220px-Wykopaliska_na_starym_mie%C5%9Bcie_w_Szczecinie.jpg)
W latach 80. XX wieku ogłoszony został konkurs na zagospodarowanie dolnej części Starego Miasta – Podzamcza. Powołana została spółdzielnia „Podzamcze”, która miała się zająć zrealizowaniem zwycięskiego projektu architektonicznego autorstwa prof. Stanisława Latoura. Przemiany polityczne i problemy z dokumentacją doprowadziły do opóźnień w realizacji inwestycji. Ostatecznie w 1994 rozpoczęto proces ponownej zabudowy Podzamcza. Na przełomie lat 1996/1997 rozpoczęła się zabudowa wschodniej pierzei ulicy u stóp zamku, między nieistniejącą już ulicą Wyszaka a ulicą Kuśnierską[1]. Odsłonięto fundamenty przedwojennych kamienic i rozpoczęto odbudowę. Po upadku spółdzielni „Podzamcze” w 2001 r. parcele kamienic podzielono między 27 różnych podmiotów. Z powodu współwłasności działek budowę budynków wstrzymano[7]. Na skutek braku funduszy porzucono także wykopaliska archeologiczne, prowadzone przy ulicy od 1986 r. W marcu 2007 r. na licytacji komorniczej sprzedano parcele po wschodniej stronie ulicy, należące do dawnej spółdzielni „Podzamcze”[8]. Rok później wyburzono Hotel Arkona i przedstawiono pierwsze plany budowy nowego hotelu.
Lata 10. i 20. XXI wieku
W 2010 r. dokończono budowę kamienic przy skarpie zamkowej. W latach 2016–2017 na terenie byłego Hotelu Arkona prowadzono badania archeologiczne, w trakcie których odsłonięto fundamenty i piwnice przedwojennych kamienic wraz z brukowaną nawierzchnią północnego odcinka ulicy Kurza Stopka[9]. W kwietniu 2019 r. rozpoczęto wznoszenie hotelu ibis Styles, prace budowlane mają zakończyć się w 2021 r.[10]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2015.jpg/500px-Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_2015.jpg)
Kalendarium zmian nazwy ulicy
Czas obowiązywania | Nazwa |
---|---|
1309 | platea dominarum |
1496 | fruwenstrate |
1535 | frouen strate |
1592 | Frawenstraße |
1625 | Fruwenstrass |
1721–1945 | Frauenstraße |
1945–1955 | ulica Syreny |
od 1955 r. | ulica Panieńska |
Obiekty
Istniejące
- Panieńska 1-3 – blok mieszkalny;
- Panieńska 10a–20 – kamienice z przełomu lat 90. XX wieku i lat 00. XX wieku;
- Panieńska 46 – kamienica z lat 00. XX wieku;
- Panieńska 47 – Baszta Panieńska;
- Ratusz Staromiejski, obecnie przypisany do ulicy Księcia Mściwoja II 8 (przed II wojną światową Frauenstraße 31).
Nieistniejące
- Hotel Terrassen
- Panieńska 10 – Hotel Arkona;
- Panieńska 30 – Giełda.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_street_plan_%28before_1945%29.svg/500px-Panie%C5%84ska_Street_in_Szczecin%2C_street_plan_%28before_1945%29.svg.png)
• nr 30: Börse (Giełda)
• nr 31: Altes Rathaus (Ratusz staromiejski)
Galeria
- Nowa Brama Panieńska
- Budowa kamienic, 2008 r.
- Postmodernistyczne kamienice nr 20-10a
- Hotel ibis Styles na narożniku z Rynkiem Nowym
- Narożnik z ulicą Kuśnierską
- Skrzyżowanie z ulicą Środową
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c Ulica Panieńska – Encyklopedia Pomorza Zachodniego – pomeranica.pl [online], pomeranica.pl [dostęp 2020-05-21] .
- ↑ Encyklopedia Szczecina. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 2015, s. 264. ISBN 978-83-942725-0-0.
- ↑ Plany przebudowy miasta z lat 30. XX wieku – Zburzyć Stare Miasto « sedina.pl [online], sedina.pl [dostęp 2020-05-21] (pol.).
- ↑ Paweł Knap. Sylweta zapowiadała się tak korzystnie... Kontrowersje wokół odbudowy szczecińskiego Starego Miasta (1945-1970). „Biuletyn IPN”. 3, s. 22, 2007. IPN Szczecin.
- ↑ Jak odbudowano Stare Miasto. « sedina.pl [online], sedina.pl [dostęp 2020-05-21] (pol.).
- ↑ Arkona Hotel Szczecin Panieńska 10 [online], www.urbanity.pl [dostęp 2020-05-21] .
- ↑ AndrzejA. Kulej AndrzejA., Domy na Panieńskiej nadal będą straszyć, „Gazeta.pl”, 14 września 2006 .
- ↑ AndrzejA. Kulej AndrzejA., Prywatne drogi na Podzamczu, „Gazeta.pl”, 21 marca 2007 .
- ↑ MarekM. Rudnicki MarekM., Hotel Arkona. Przed laty, dziś i już niedługo? Zobacz ZDJĘCIA [online], Głos Szczeciński, 18 lutego 2019 [dostęp 2020-05-21] (pol.).
- ↑ Hotel ibis Styles Szczecin Stare Miasto Szczecin Panieńska 10 [online], www.urbanity.pl [dostęp 2020-05-21] .
Bibliografia
- Najstarsze nazwy ulic i inne nazwy miejscowe dawnego Szczecina (34) « sedina.pl [online], sedina.pl [dostęp 2020-05-21] (pol.).
- p
- d
- e