Willem Claesz. Heda
Data i miejsce urodzenia | 14 grudnia 1594 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 sierpnia 1680 | ||
Narodowość | holenderska | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo | ||
Epoka | barok | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Willem_Claesz._Heda_005.jpg/220px-Willem_Claesz._Heda_005.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Heda_Willem_Claesz_-_Deser%2C_martwa_natura_z_ciastem%2C_winem%2C_piwem_i_orzechami.jpg/220px-Heda_Willem_Claesz_-_Deser%2C_martwa_natura_z_ciastem%2C_winem%2C_piwem_i_orzechami.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Willem_Claesz._Heda_-_Breakfast_Still-Life_-_WGA11232.jpg/220px-Willem_Claesz._Heda_-_Breakfast_Still-Life_-_WGA11232.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Willem_Claesz._Heda_-_Ham_and_Silverware_-_WGA11238.jpg/220px-Willem_Claesz._Heda_-_Ham_and_Silverware_-_WGA11238.jpg)
Willem Claeszoon Heda (ur. 14 grudnia 1594 w Haarlemie, zm. 24 sierpnia 1680 tamże)[1][2] – holenderski malarz, twórca licznych martwych natur.
Życiorys
Był synem architekta Claesa Pietersza (1558–1632) i siostrzeńcem Cornelisa Claesz. Hedy[a][1][3]. Nazwisko Heda przyjął po babce ze strony matki[1]. W 1616 został członkiem Gwardii Cywilnej św. Jerzego[1]. W 1619 ożenił się z córką piwowara Cornelią Jacobsdr. van Ryck (zm. 1668), z którą miał siedmioro dzieci, m.in. syna Gerrita, który również został malarzem[1][4].
Przed 1631 Willem Heda przystąpił do haarlemskiej gildii św. Łukasza, w której pełnił różne funkcje, w tym dziekana w 1644 i 1652–1653[1][5][6]. Prowadził dużą pracownię; wśród jego uczniów byli m.in. jego syn Gerrit, Maerten Boelema, Arnold van Beresteyn i Hendrick Heerschoop[1][5].
Wydaje się, że Heda był dość zamożny, a jego twórczość cieszyła się dużym zainteresowaniem za jego życia. Dwa jego obrazy były w posiadaniu Rubensa[5][7]. Poza malarstwem Heda zajmował się także browarnictwem (dzięki koneksjom rodzinnym, w 1667 miał własny browar); uległ też tulipomanii[1].
Twórczość
Specjalnością Hedy były martwe natury śniadaniowe, przedstawiające suto zastawione stoły z elementami posiłków i naczyń stołowych. Pomimo ograniczonej tematyki i nieuniknionej powtarzalności tematów, Hedzie udało się osiągnąć indywidualny wyraz każdego obrazu. W swoich martwych naturach eksperymentował zarówno z formatem pionowym, jak i bardziej konwencjonalnym formatem poziomym[5][6]. Jego kompozycje są prawie monochromatyczne, w odcieniach szarości i brązów, z zielonkawymi i srebrzystymi tonami[6]. Artysta stosował równowagę cienia i światła, podkreślając refleksy na malowanych przedmiotach, zwłaszcza na szkle i metalu[5][6]. Malował głównie na desce, ale też na płótnie[5]. Używał farb laserunkowych, koncentrując się na perfekcyjnym oddawaniu szczegółów i swoistej dla niego atmosfery intymności.
Dwie z jego martwych natur mają tła pejzażowe, ale wydaje się prawdopodobne, że te pejzaże są późniejszymi dodatkami[5]. Artyście przypisuje się także niektóre portrety[5][7], studia figuralne[5] oraz sceny historyczne[7]. Jego syn, Gerrit, malował martwe natury tak podobne do martwych natur swojego ojca, że ich prace często były mylone, np. Martwa natura z nautilusem (1641)[5][8].
Dzieła
- Vanitas – 1628, Museum Bredius, Haga
- Martwa natura z cytryną – 1631, Berlin
- Śniadanie z plackiem jeżynowym – 1631, Drezno
- Ciasto z owocami morwy – 1631
- Martwa natura z ostrygami – 1634, Rotterdam
- Szkło i złoty puchar – 1634
- Martwa natura ze złotym pucharem – 1635, olej na płótnie, 88 × 113 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
- Martwa natura – 1637, olej na desce, 62 × 84 cm, Zamek Królewski na Wawelu, Kraków
- Złota czara, Kraby i tytoń – 1637
- Martwa natura z przewróconym kielichem – 1637, Paryż
- Deser – 1637, Muzeum Narodowe w Warszawie
- Śniadanie z szynką, Pasztet z oliwkami, Śniadanie z homarem – 1648, Ermitaż, Petersburg
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Willem Claesz. Heda [online], RKD – Netherlands Institute for Art History [dostęp 2024-05-14] (ang. • niderl.).
- ↑ Heda, Willem Claesz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-05-14] .
- ↑ Cornelis Claesz. Heda [online], RKD – Netherlands Institute for Art History [dostęp 2024-05-14] (ang. • niderl.).
- ↑ Gerret Willemsz. Heda [online], RKD – Netherlands Institute for Art History [dostęp 2024-05-15] (ang. • niderl.).
- ↑ a b c d e f g h i j k H.G.H.G. Dijk-Koekoek H.G.H.G., JenniferJ. Wu JenniferJ., Heda, Willem (Claesz.), Oxford Art Online. Grove Art Online, 9 sierpnia 2023, DOI: 10.1093/gao/9781884446054.article.T037146 [dostęp 2024-05-14] (ang.).
- ↑ a b c d e MaciejM. Monkiewicz MaciejM., Heda, Willem Claesz., [w:] RobertR. Genaille, Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe; Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 163–164, ISBN 83-221-0686-6 (pol.).
- ↑ a b c d Heda, Willem Claesz., Benezit Dictionary of Artists, 31 października 2011, DOI: 10.1093/benz/9780199773787.article.B00085169 [dostęp 2024-05-14] (ang.).
- ↑ Gerret Willemsz.G.W. Heda Gerret Willemsz.G.W., Martwa natura z nautilusem [online], Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie [dostęp 2024-05-15] .
Bibliografia
- Andrzej Chudzikowski: Holenderska i flamandzka martwa natura XVII wieku. Warszawa: Wydawnictwo Sztuka, 1954, s. 37–41.
- Ian Chilvers: Oksfordzki leksykon sztuki. Warszawa: Arkady, 2002, s. 310. ISBN 83-213-4157-8.
Linki zewnętrzne
- Dzieła Willema Claesz. Hedy w serwisie Wolne Lektury
- PWN: 3910608
- Britannica: biography/Willem-Claeszoon-Heda
- Universalis: willem-claesz-heda
- БРЭ: 4663636
- NE.se: willem-claesz-heda
- SNL: Willem_Claesz._Heda
- DSDE: Willem_Claesz_Heda
- Hrvatska enciklopedija: 24716