William David Ross
![]() | Ten artykuł dotyczy szkockiego etyka. Zobacz też: William Ross, brytyjski polityk. |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 15 kwietnia 1887 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 5 maja 1971 |
Zawód, zajęcie | filozof |
William David Ross (ur. 15 kwietnia 1877 w Thurso, Caithness na północy Szkocji, zm. 5 maja 1971 w Oksfordzie) – szkocki filozof, znany z prac z dziedziny etyki. W odpowiedzi na intuicjonizm George'a Edwarda Moore'a rozwinął własny, pluralistyczny, deontologiczny i intuicjonistyczny system etyczny. Oprócz zagadnień etycznych zajmował się również filozofią grecką, m.in. tłumacząc liczne prace Arystotelesa. Jest twórcą etyki obowiązków prima facie (inspirując się w dużej mierze ideami Harolda Arthura Pricharda)[1].
Życiorys
William David Ross urodził się w Thurso, na północy Szkocji. Wczesne dzieciństwo spędził w południowych Indiach i do Szkocji powrócił w wieku 6 lat. Wykształcenie zdobył w Royal High School w Edynburgu oraz na Uniwersytecie Edynburskim. W 1895 uzyskał tytuł magistra z filologii klasycznej. Kontynuował studia w Balliol College w Oksfordzie, a w 1900 został wykładowcą na Oriel College.
W 1906 poślubił Edith Ogden (zmarła w 1953), z którą miał cztery córki: Małgorzatę, Rosalind, Eleanor i Katharine.
Po wybuchu I wojny światowej, w 1915, Ross wstąpił do armii i pracował w Ministerstwie Uzbrojenia. Za swoją pracę otrzymał Order Imperium Brytyjskiego.
Po wojnie Ross został profesorem prestiżowej katedry filozofii moralnej na Uniwersytecie Oksfordzkim (1923-1928). Następnie zajmował stanowiska prowosta Oriel College w Oksfordzie (1929-1947), wicekanclerza i prowicekanclerza Uniwersytetu Oksfordzkiego (1941-1947). W latach 1939–1940 był też przewodniczącym Aristotelian Society. W 1938 roku otrzymał za swoje zasługi tytuł szlachecki.
Zmarł w Oksfordzie w 1971 roku.
Teorie etyczne Rossa
Etykę Williama Davida Rossa można scharakteryzować jako nienaturalistyczny i intuicjonistyczny realizm etyczny[2]. Według Rossa prawdy moralne istnieją obiektywnie i są poznawalne.
Porządek moralny [...] należy tak samo do podstawowej natury wszechświata (i to jakiegokolwiek możliwego wszechświata, w którym istnieją podmioty moralne) jak należą do niej przestrzenne i liczbowe struktury wyrażane w aksjomatach geometrii i arytmetyki.
Ross odrzuca konsekwencjalizm G.E. Moore'a, przyjmujący za podstawę powinności ilość dobra, którą dany czyn przynosi[3]. Zwiększanie ilości dobra jest według Rossa jedynie jedną z wielu zasad określających, co powinien zrobić podmiot w danej sytuacji. Takie współistniejące, konkurencyjne obowiązki moralne, których hierarchia nie jest uprzednio określona, Ross nazywa obowiązkami prima facie)[4].
Ross wyróżnia siedem typów takich obowiązków, przy czym zaznacza, że nie jest to lista pełna. Są to: wierność (fidelity), zadośćuczynienie (reparation), wynagrodzenie (gratitiude), nieszkodzenie (non-maleficence), sprawiedliwość, dobroczynność (beneficence) i samodoskonalenie (self-improvement). Mogą one być stosowane jednocześnie, ale czasem mogą wchodzić ze sobą w konflikt. W konflikt mogą np. popaść zobowiązanie wobec znajomych, którzy wcześniej nam wielokrotnie pomagali, a teraz sami potrzebują pomocy przy przeprowadzce (zasada zadośćuczynienia), oraz wobec dzieci, którym obiecało się w tym czasie wyjazd do parku (zasada wierności). Takie konflikty moralne są jednak według Rossa pozorne, gdyż jedna z zasad zawsze przeważa i tym samym stanowi w danej sytuacji bezwzględną podstawę obowiązku.
Wybrane prace
- 1908: Aristotle. Nichomachean Ethics. (tłumaczenie)[1]
- 1923: Aristotle
- 1924: Aristotle's Metaphysics
- 1927: 'The Basis of Objective Judgments in Ethics'. International Journal of Ethics, 37: 113-127.
- 1930: The Right and the Good
- 1936: Aristotle's Physics
- 1939: Foundations of Ethics
- 1951: Plato's Theory of Ideas
- 1954: Kant's Ethical Theory
Przypisy
- ↑ Dancy 2000 ↓, s. 261.
- ↑ Philip Stratton-Lake: Introduction. W: The Right and the Good. William David Ross. Oxford: Oxford University Press, 2002, s. IX.
- ↑ Dancy 2000 ↓, s. 262.
- ↑ Dancy 2000 ↓, s. 263-264.
Bibliografia
- Cooley, Ken. Sir David Ross's Pluralistic Theory of Duty (The Beginnings).
- Jonathan Dancy: Etyka obowiązków prima facie. W: Przewodnik po etyce. Peter Singer (red.). Warszawa: Książka i Wiedza, 2000, s. 261-271.
- Stout, A. K. 1967. Ross, William David, w: P. Edwards (red.), The Encyclopaedia of Philosophy, New York: Macmillan: 216-217.
- ISNI: 0000000110323901
- VIAF: 25151776776018011186
- LCCN: n79138637
- GND: 115803335
- NDL: 00666219
- LIBRIS: jgvx1tz215dmrbh
- BnF: 12329596s
- SUDOC: 032223676
- SBN: RAVV043371
- NLA: 35463653
- NKC: jn20000604701
- BNE: XX1155473
- NTA: 068254474
- BIBSYS: 90071528
- CiNii: DA01762763
- Open Library: OL132880A
- PLWABN: 9810569641305606
- NUKAT: n99049680
- OBIN: 31629
- J9U: 987007267097505171
- PTBNP: 460492
- CANTIC: a10149624
- LNB: 000124403
- NSK: 000203935
- CONOR: 61629027
- ΕΒΕ: 62757
- KRNLK: KAC201103192
- LIH: LNB:BClG;=BO
- PWN: 3968913
- Britannica: biography/David-Ross
- SEP: william-david-ross
- NE.se: william-david-ross
- SNL: William_David_Ross
- DSDE: W.D._Ross
- Hrvatska enciklopedija: 53401