World Trade Center (1973–2001)
Zobacz też: World Trade Center.
![]() Widok na wieże WTC w marcu 2001 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Nowy Jork | ||
Adres | 180 Broadway | ||
Architekt | Minoru Yamasaki | ||
Wysokość całkowita | WTC1: 526,3 m | ||
Wysokość do dachu | WTC1: 417,0 m | ||
Kondygnacje | WTC1 i 2: 110 (przekątna piętra: 83 m) | ||
Powierzchnia użytkowa | WTC1 i 2: 400 tys. m² | ||
Rozpoczęcie budowy | WTC1: sierpień 1968 | ||
Ukończenie budowy | WTC1: 23 grudnia 1970 | ||
Zniszczono | 11 września 2001 | ||
Właściciel | |||
Położenie na mapie Manhattanu ![]() | |||
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych ![]() | |||
Położenie na mapie stanu Nowy Jork ![]() | |||
Położenie na mapie Nowego Jorku ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
World Trade Center, skrótowo WTC (pol. Światowe Centrum Handlu) – kompleks siedmiu budynków w dzielnicy Lower Manhattan w Nowym Jorku, w tym Twin Towers (bliźniacze wieże), zaprojektowany przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego, któremu pomagał Antonio Brittiochi. Budowa rozpoczęła się 5 sierpnia 1966, a oficjalne otwarcie nastąpiło 4 kwietnia 1973. W Światowym Centrum Handlu było zatrudnionych około 25 tysięcy osób. Zostało ono zniszczone 11 września 2001 roku w wyniku zamachu terrorystycznego, o który Stany Zjednoczone oskarżyły Al-Ka’idę[1].
Twin Towers
Bliźniacze wieże były głównymi częściami Światowego Centrum Handlu. Przez dwa lata od ukończenia były najwyższymi budynkami na świecie. Północna wieża mierzyła do dachu 417 metrów (wraz z masztem telewizyjnym 527 metrów), a południowa 415 metrów. Każda z wież liczyła 110 pięter, spośród których 8 tworzyło 4 dwupoziomowe piętra techniczne (7./8., 41./42., 75./76. i 108./109.). Na kondygnacjach 106 i 107 w WTC 1 znajdowała się najbardziej dochodowa restauracja w Stanach Zjednoczonych (Windows on the World), zaś w WTC 2 piętro 107 i dach były przeznaczone na tarasy widokowe (Top of the World). Obie wieże posiadały 23 windy ekspresowe, 72 windy strefowe oraz 3 windy serwisowe, czyli łącznie 98 dźwigów.
Każda wieża była podzielona na trzy strefy traktowane jak osobne budynki. Każda strefa posiadała osobny system wind, tak zwany BANK. W jednym BANK-u znajdowało się 6 wind.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/WTC_Building_Arrangement_and_Site_Plan.svg/220px-WTC_Building_Arrangement_and_Site_Plan.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/WTC_Building_Arrangement_and_Site_Plan_%28building_7_highlighted%29.jpg/220px-WTC_Building_Arrangement_and_Site_Plan_%28building_7_highlighted%29.jpg)
Piętrami granicznymi każdej strefy były Sky Lobby (piętra przesiadkowe), znajdujące się na parterze, 44. piętrze i 78. piętrze. Windy ekspresowe kursowały jedynie między lobby (parter), a jednym ze Sky Lobby. Każdą z trzech stref obsługiwał niezależny system wind: piętra 0–20, piętra 21–60 z windami ekspresowymi na 44. piętrze oraz piętra 61–107 z windami ekspresowymi na 78. piętrze.
Przekrój rdzenia każdej z wież był prostokątem o wymiarach 26 × 40 metrów i powierzchni 1 040 metrów kwadratowych. Każdy z rdzeni składał się z 47 połączonych ze sobą kolumn zwężających się z każdym kolejnym piętrem, gdyż wraz z wysokością spada nacisk na podstawę (na przykład rozmiar kolumny CC501 u podstawy wynosił 558 × 1371 mm, na 44. piętrze 482 × 1117 mm i na 78. piętrze 406 × 914 mm). W rdzeniu znajdowały się wszystkie windy i klatki schodowe (A, B, C). Jedno piętro wieży miało 3600 m², w tym 2560 m² powierzchni użytkowej, a cała wieża łącznie 256 000 m² powierzchni użytkowej. Całkowita powierzchnia użytkowa kompleksu wynosiła 1 393 500 m², co czyni go największym dotychczas zbudowanym.
W każdej wieży znajdowało się 136 375 litrów wody do codziennego użytku i zasilania zraszaczy przeciwpożarowych oraz pięć pomp umieszczonych na piętrach technicznych (B1, 7, 41, 75 oraz 108).
Wieże posiadały także podziemny parking na 2000 pojazdów. W podziemnych skarbcach przechowywano także złoto, oficjalnie było 3800 sztabek ważących 12 ton, wycenianych na 100 milionów dolarów (ok. 375 010 000 złotych)[2]. Koszt budowy był jednak znacznie większy niż wartość złota, szacuje się, że realny koszt budowy całości w momencie ukończenia dwóch wież wyniósł $900 milionów (ok. 3 375 090 000 złotych)[3]. W podziemiach znajdowało się także największe centrum handlowe na dolnym Manhattanie. Miało ono powierzchnię 427000 stóp kwadratowych (około 39669.6 metra kwadratowego)[4].
W 2000 roku w obu wieżach znajdowały się biura ponad 500 przedsiębiorstw zatrudniających tysiące osób.
Pożar w 1975
13 lutego 1975 w wieży północnej World Trade Center (WTC 1) wybuchł pożar, który ugaszono po trzech godzinach. Szkody były znaczne, ale nikt nie zginął. Wieże miały nieprawidłowy system przeciwpożarowy (brak instalacji tryskaczowej i brak niepalnych kabli telefonicznych)[5].
Zamach w 1993
Osobny artykuł: Zamach na World Trade Center w 1993.
26 lutego 1993 pod północną wieżą eksplodowała zaparkowana w podziemnym garażu furgonetka wypełniona 700 kilogramami azotanu amonu. W wyniku zamachu zginęło 6 osób i ponad tysiąc zostało rannych lub poparzonych.
Zamach w 2001
![flame erupts from south tower seen from some distance away](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/UA_Flight_175_hits_WTC_south_tower_9-11_edit.jpeg/220px-UA_Flight_175_hits_WTC_south_tower_9-11_edit.jpeg)
Osobny artykuł: Zamach z 11 września 2001 roku.
11 września 2001 miał miejsce największy dotychczas zamach terrorystyczny. Dwa porwane samoloty pasażerskie Boeing 767, ze zbiornikami pełnymi paliwa, uderzyły w wieże o godzinie 8:46 i 9:03 czasu lokalnego. O 9:59 i 10:28 nastąpiło ich zawalenie się. W zamachu zginęły 2973 osoby (w tym 6 Polaków), z czego 1636 ciał zidentyfikowano. W zgliszczach wież odnaleziono fragment wizy jednego z domniemanych[6] porywaczy samolotów.
Oprócz wież numer 1 i 2 spadające odłamy elewacji i kolumny rdzenia zmiażdżyły hotel Marriott (WTC3). Budynek WTC7 zawalił się kilka minut po godzinie 17. Poważnemu uszkodzeniu uległy pozostałe budynki kompleksu: WTC4, WTC5 oraz WTC6, a także wszystkie budynki z nim sąsiadujące: World Financial Center 3, Deutsche Bank Building, Winter Garden, 130 Liberty Street, 90 West Street, 140 West Street oraz pobliska cerkiew prawosławna.
Nowy kompleks
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/One_World_Trade_Center_May_2015.jpg/240px-One_World_Trade_Center_May_2015.jpg)
Władze podjęły decyzję o nieodbudowywaniu bliźniaczych wież w ich poprzednim kształcie. Na ich miejscu do 2021 miał powstać nowy kompleks budynków składający się z wież: 1 WTC o wysokości 541 metrów i 2 WTC o wysokości 410 metrów oraz 3 WTC, 4 WTC, 5 WTC i 7 WTC. Pierwszym budynkiem nowo budowanego kompleksu jest 7 WTC, który został zbudowany w latach 2002–2006 i stoi na miejscu swego poprzednika (WTC7). Projekt zagospodarowania terenu opracował Daniel Libeskind.
Wiosną 2002 Lower Manhattan Development Corporation, agencja koordynująca rekonstrukcję WTC, ogłosiła międzynarodowy konkurs na upamiętnienie miejsca zamachu. W styczniu 2003 wybrano zwycięzcę: projekt Michaela Arada i Petera Walkera.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ 'Conclusive evidence' Bin Laden was behind attacks [online], The Guardian [dostęp 2014-02-04] .
- ↑ The World Trade Center — Facts and Figures [online], nysm.nysed.gov [dostęp 2024-04-26] .
- ↑ Strona 58 w Cudahy, Brian J. (2002), Rails Under the Mighty Hudson (2nd ed.), New York: Fordham University Press, ISBN 978-0-82890-257-1, OCLC 911046235
- ↑ The Mall at the World Trade Center; New York, New York - Labelscar: The Retail History Blog [online], labelscar.com [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ New York Times 15.02.1975
- ↑ Paul JosephP.J. Watson Paul JosephP.J., CNN: 'Hijacker' Visa Found in Flight 93 Wreckage [online], prisonplanet.com, 23 sierpnia 2004 [zarchiwizowane z adresu 2007-11-03] .
Bibliografia
- Cudahy, Brian J.: Rails Under the Mighty Hudson. Fordham University Press, 2002. ISBN 0-8232-2190-3. (ang.).
- Darton, Eric: Divided We Stand: A Biography of New York’s World Trade Center. Basic Books, 1999. ISBN 0-465-01727-4. (ang.).
- Fanella, David A., Arnaldo T. Derecho, S.K. Ghosh: Design and Construction of Structural Systems (NCSTAR 1-1A). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers. (ang.).
- Gillespie, Angus K.: Twin Towers: The Life of New York City’s World Trade Center. Rutgers University Press, 1999. ISBN 0-8135-2742-2. (ang.).
- Glanz, James and Eric Lipton: City in the Sky. Times Books, 2003. ISBN 0-8050-7428-7. (ang.).
- Lew, H.S., Richard W. Bukowski, Nicholas J. Carino: Design, Construction, and Maintenance of Structural and Life Safety Systems (NCSTAR 1-1). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster. (ang.).
- Reeve, Simon: The New Jackals: Ramzi Yousef, Osama bin Laden and the Future of Terrorism. Northeastern University Press, 1999. ISBN 1-55553-509-7. (ang.).
- Ruchelman, Leonard I.: The World Trade Center: Politics and Policies of Skyscraper Development. Syracuse University Press, 1977. ISBN 0-8156-2180-9. (ang.).
- National Construction Safety Team: Federal Building and Fire Safety Investigation of the World Trade Center Disaster (NCSTAR 1–6). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Structural Fire Response and Probable Collapse Sequence of the World Trade Center Towers. (ang.).
- World Trade Center Building Performance Study. Federal Emergency Management Agency, May 2002. [dostęp 2011-06-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-13)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Telewizyjne archiwum z zamachu 11 września 2001
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
Pierwszy kompleks |
|
---|---|
Nowy kompleks |
|
Ataki terrorystyczne |
- p
- d
- e
Miejsca zamachów |
| ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wykorzystane w zamachach samoloty | |||||||||
Wykonawcy |
| ||||||||
Powiązane |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Explosion_following_the_plane_impact_into_the_South_Tower_%28WTC_2%29_-_B6019~11_%28cropped%29.jpg/50px-Explosion_following_the_plane_impact_into_the_South_Tower_%28WTC_2%29_-_B6019~11_%28cropped%29.jpg)
- PWN: 3998001
- Britannica: topic/World-Trade-Center
- NE.se: world-trade-center
- SNL: World_Trade_Center
- Catalana: 0243297
- DSDE: World_Trade_Center