Zelków
wieś | |||
![]() Krzyż wotywny w Zelkowie z 1898 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | krakowski | ||
Gmina | Zabierzów | ||
Wysokość | około 400 m n.p.m. | ||
Liczba ludności (2021) | 1054 | ||
Strefa numeracyjna | 12 | ||
Kod pocztowy | 32-082[2] | ||
Tablice rejestracyjne | KRA | ||
SIMC | 0344030 | ||
Położenie na mapie gminy Zabierzów ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu krakowskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Zelków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów. Jest jednym z 23 sołectw tej gminy[3] .
Wieś królewska w tenucie ojcowskiej w powiecie proszowskim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[4].
W roku 2021 we wsi mieszkały 1054 osoby, z czego 50,4% mieszkańców stanowiły kobiety, a 49,6% mężczyźni[5].
Części wsi
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Zelk%C3%B3w_mapa_katastralna_1848.jpg/240px-Zelk%C3%B3w_mapa_katastralna_1848.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Zelk%C3%B3w_Kapliczka_Stulecia_Niepodleg%C5%82o%C5%9Bci_2019.jpg/242px-Zelk%C3%B3w_Kapliczka_Stulecia_Niepodleg%C5%82o%C5%9Bci_2019.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/TablicaZelk%C3%B3w2019.jpg/242px-TablicaZelk%C3%B3w2019.jpg)
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0344053 | Gacki | przysiółek |
0344047 | Wyźrał | część wsi |
Historia
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1402. W 1581 Zelków należał do starostwa ojcowskiego[8]. W 1635 został nadany Janowi Wizemberkowi z Czajowic. W 1794 Maciej Rysakowski z ówczesnego przysiółka Wyźroł, zginął w bitwie pod Racławicami. W 1870 wieś liczyła 420 mieszkańców. W 1890 we wsi znajdowały się 2 karczmy[9]. W czasie zaborów Zelków leżał przy granicy z Rosją. Granica przebiegała przez Wąwóz Zelkowski i Dolinę Kluczwody, u których wylotu są zaznaczone dawne miejsca słupów granicznych. W 1923 powstała szkoła. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. W 1999 ze względu na niż demograficzny szkoła zawiesiła swoją działalność do 2010, kiedy to została otwarta jako niepubliczna. Na pamiątkę dwukrotnego (1972 i 1978) pobytu kardynała Karola Wojtyły w Zelkowie wzniesiono przed budynkiem szkolnym pomnik Jana Pawła II autorstwa Władysława Dudka, ucznia Mariana Koniecznego, poświęcony 25 września 1999 roku przez kardynała Franciszka Macharskiego. W XXI wieku wieś rozrasta się, głównie poprzez napływ mieszkańców pobliskiego Krakowa[10] .
Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zelkowem.
Turystyka
Wieś położona jest na wzniesieniu Wyżyny Olkuskiej, pomiędzy Doliną Bolechowicką i Doliną Kluczwody. Od północy sąsiaduje z Wierzchowiem, od południa z leżącymi poniżej niej Bolechowicami. Wszystkie te tereny znajdują się na obszarze Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Położenie miejscowości sprawia, że jest wygodnym punktem do zwiedzania tych dolin, szczególnie najbliższych: Bolechowickiej, Kobylańskiej i Doliny Będkowskiej. Przebiegające przez miejscowość szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzenie również dalszych z tych dolin: Doliny Szklarki, Racławki i Eliaszówki.
żółty – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez górną część Doliny Kluczwody, Zelków, Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Będkowice, Dolinę Będkowicką, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.
czerwony – zataczający pętlę szlak z Bolechowic przez Zelków, górną część rezerwatu przyrody Dolina Kluczwody, Wierzchowie, Bębło, Dolinę Będkowską (w dół), Łączki, Kobylany, Dolinę Kobylańską (w górę), Las Krzemionka, Dolinę Bolechowicką (w dół) do Bolechowic.
niebieski – szlak brzozowy z Zabierzowa przez Ujazd, Gacki, Zelków, Las Krzemionka, Dolinę Kobylańską, Karniowice do Bolechowic.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 160847
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1602 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Pucek ↓.
- ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 95.
- ↑ Wieś Zelków w liczbach [online], Polska w liczbach, 2021 [dostęp 2023-08-18] (pol.).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, hasło „Zelków”, Warszawa: nakładem Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880–1914, s. 565 [dostęp 2020-03-06] .
- ↑ Hapanowicz Piotr, Piwowarski Stanisław, Monografia Gminy Zabierzów, Zabierzów: Urząd Gminy Zabierzów, 2009, s. 127, ISBN 978-83-913222-2-2
- ↑ Kozera 2011 ↓.
Bibliografia
- PiotrP. Hapanowicz PiotrP., StanisławS. Piwowarski StanisławS., Monografia Gminy Zabierzów, Kraków ; Zabierzów: wyd. Urząd Gminy Zabierzów, 2009, ISBN 978-83-913222-2-2, OCLC 751142908 .
- Julian Kozera: Kronika Zelkowa 1900-2000. Kraków: Wydawnictwo AA, 2011. ISBN 978-83-7864-028-8.
- Krzysztof Pucek: Sołectwa gminy Zabierzów. portal gminy Zabierzów. [dostęp 2017-07-20].
- źródło historyczne o populacji Zelkowa w XIX wieku
- Rozkład jazdy autobusów do Zelkowa (mpk.krkow.pl)
Linki zewnętrzne
- Zelków, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 565 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Zabierzów
Wsie |
|
---|---|
Integralne części wsi |
|