Zygmunt Stojowski
![]() Zygmunt Stojowski (ok. 1910) | |||
Imię i nazwisko | Zygmunt Denis Antoni Jordan de Stojowski | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 8 kwietnia 1870 | ||
Pochodzenie | polskie | ||
Data i miejsce śmierci | 5 listopada 1946 | ||
Instrumenty | fortepian | ||
Gatunki | |||
Zawód | kompozytor, pianista | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Zygmunt Denis Antoni Jordan de Stojowski, znany też jako Sigismond Stojowski (ur. 8 kwietnia 1870[1] w Strzelcach[2] na Kielecczyźnie, zm. 5 listopada 1946 w Nowym Jorku) – polski pianista i kompozytor, mieszkający przez większość życia w USA.
Życiorys
Zygmunt Stojowski był synem Alfreda i Marii z Bogdańskich. Sporo informacji o ojcu, Alfredzie Stojowskim znaleźć można w Dziennikach Stefana Żeromskiego[3]. Matka Zygmunta, Maria z Bogdańskich, była osobą ustosunkowaną w towarzysko-arystokratyczno-naukowych sferach, co przysłużyło się w rozwoju talentu jej syna.
Pierwszymi nauczycielami muzyki młodego Stojowskiego byli: Alfred Kołaczkowski, Henryk Bobiński, Stanisław Dybowski i Antoni Płachecki. W okresie gdy rodzina Stojowskich mieszkała w Krakowie, młody Zygmunt uczęszczał do gimnazjum św. Anny a lekcji muzyki udzielał mu Władysław Żeleński. Matka, Maria Stojowska prowadziła w domu muzyczny salon. Odwiedzały go międzynarodowe sławy: Hans von Bülow, Anton Rubinstein, Moriz Rosenthal i Józef Hofmann. Tu właśnie w 1884 14-letni Zygmunt spotkał o 10 lat starszego Ignacego Paderewskiego, z którym później przyjaźnił się przez całe życie.
W 1887 Stojowski rozpoczął studia muzyczne w Paryżu. Uczył się pod kierunkiem wielu znanych muzyków jak Louis Diémer (fortepian), Léo Delibes (kompozycja) i Théodore Dubois (harmonia). Oprócz muzyki studiował także na Sorbonie filozofię, literaturę i języki. Stojowski władał angielskim, niemieckim, rosyjskim, francuskim, łaciną, starożytną greką i językiem polskim.
W paryskiej Sali Gerarda w 1891 odbył się koncert rozpoczynający jego wielką karierę. W 1905 przybył do Nowego Jorku, gdzie 1 marca 1915 Orkiestra Filharmonii Nowojorskiej poświęciła cały koncert jego utworom (pierwszy polski kompozytor, którego spotkało takie wyróżnienie). Stojowski pozostał już w Stanach Zjednoczonych, gdzie występował z różnymi orkiestrami amerykańskimi oraz kształcił pianistów. Na początku kariery w tym kraju często był mylony z Leopoldem Stokowskim, ze względu na podobne nazwiska.
Jego utwory skrzypcowe wykonywali m.in. Paweł Kochański, George Enescu i Jacques Thibaud; wiolonczelowe – Pablo Casals, fortepianowe zaś Ignacy Jan Paderewski, Louis Diémer, Ignacy Friedman, Percy Grainger, Olga Samaroff czy Józef Hofmann. Pieśni jego autorstwa śpiewała Marcelina Sembrich-Kochańska.
Wybrane dzieła (spośród 43 opusów):
- Koncert fortepianowy fis-moll op. 3
- Symfonia d-moll
- Suita Es-dur na orkiestrę op. 9
- Kantata Le printemps (Wiosna) na chór mieszany i orkiestrę
- Concertstück na wiolonczelę i orkiestrę
- II koncert fortepianowy
- kantata Modlitwa za Polskę do tekstu Zygmunta Krasińskiego
Otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1926) i amerykański Medal Zasłużonych[4].
Przypisy
- ↑ Literatura podaje liczne inne daty urodzenia Stojowskiego: 1863, 1869, 1871 i 1876, także szczegółowe (począwszy od 27 marca skończywszy na 14 maja). Daty dokładnej nie poznamy nigdy, bowiem dokumenty chrztu i akta cywilne Oleśnicy zostały spalone pod koniec II wojny światowej.
- ↑ Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ISBN 978-83-89660-74-9. Rozdział: „Zygmunt Stojowski – kompozytor”, s. 134.
- ↑ Stefan Żeromski, Dzienniki t.6, Warszawa 1966, rozdział: „Dzienniki”.
- ↑ Wydarzenia. senat.gov.pl, 2003-05-02. [dostęp 2018-03-22].
Bibliografia
- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 846. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. S. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
- Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ISBN 978-83-89660-74-9. Rozdział: „Zygmunt Stojowski – kompozytor”, s. 134-141.
- MałgorzataM. Kosińska MałgorzataM., Zygmunt Stojowski (Sigismond Stojowski), [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-27] .
Linki zewnętrzne
- Perły z lamusa Renata Pasternak-Mazur, Przegląd Polski (2 maja 2003)
- Biografia Zygmunta Stojowskiego (ang.)
- Partytury do utworów Zygmunta Stojowskiego w serwisie Polona.pl
- ISNI: 0000000114391872
- VIAF: 19874319
- LCCN: n82066688
- GND: 117749494
- BnF: 148080121
- SUDOC: 161105416
- SBN: DDSV180081
- NKC: mzk2012725327
- BNE: XX5041368
- NTA: 29668399X
- BIBSYS: 7049783
- CiNii: DA11751162
- Open Library: OL4693166A
- PLWABN: 9810628686805606
- NUKAT: n2003043764
- J9U: 987007268554905171
- LNB: 000057233
- CONOR: 115454819
- PWN: 3979880
- Olympedia: 5005155