Donja Dolina
Donja Dolina | |
---|---|
Osnovni podaci | |
Država | ![]() |
Entitet | Republika Srpska |
Opština/Općina | Gradiška |
Stanovništvo | |
Stanovništvo ((1991)) | 468 |
Geografija | |
Koordinate | 45°07′39″N 17°25′04″E / 45.1275°N 17.4178°E / 45.1275; 17.4178 |
![]() ![]() Donja Dolina Donja Dolina (Bosne i Hercegovine) | |
Ostali podaci | |
Pozivni broj | 051 |
Koordinate: 45° 07′ 39" SGŠ, 17° 25′ 04" IGD Donja Dolina je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Gradiška koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 468 stanovnika.[1]
Geografija
Selo Donja Dolina smješteno je na desnoj obali rijeke Save, oko 17 km nizvodno, od Gradiške.
Istorija
U 13.vijeku p.n.e iz Podunavlja i Panonije krenuli su i prema Balkanskom poluostrvu pokreti velike mase srednjoevropskog stanovništva poznatog pod imenom naroda polja sa urnama. Nosioci kulture polja sa urnama u širem prostoru srednjeg Podunavlja, zamjenjuju, potiskuju ili se nameću i miješaju sa nosiocima kulture grobnih humaka (tumula), koja bi se mogla sa sigurnošću označiti kao proto-ilirska, doneseći svuda jedno od svojih osnovnih obilježja – sahranjivanje pepela spaljenih mrtvaca u urnama. Sjeverna Bosna, oko rijeke Save i donjih tokova njenih pritoka pripala je takođe ovim plemenima. Potomci nosilaca kulture polja sa urnama istočnoalpskog i zapadnopanonskog prostora nazivaju se zajedničkim imenom Panoni (Armantini, Breuci, Oserijati, Latobici, Kolapijani, Jasi)[2]
Donja Dolina je jedno od nekoliko arheoloških nalazišta iz tog perioda. Stanovnici Donje Doline smatraju se južnim ogrankom panonskih Oserijata.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/P.469-fig.173-174-Pal%C3%A6olithic_Man_and_Terramara_Settlements_in_Europe.jpg/220px-P.469-fig.173-174-Pal%C3%A6olithic_Man_and_Terramara_Settlements_in_Europe.jpg)
Arheologija
Istraživanja su obavljana u više navrata u periodu 1896.-1987. god. i vodili su ih Franjo Fiala, Ćiro Truhelka, M. Mandić, Zdravko Marić, V. Nikolić, i Z. Žeravica.
Oko 1200. godine prije naše ere, početkom kasnog bronzanog doba na ovom lokaliteu započinje kontinuirano naseljavanje i život u ravničarskom otvorenom naselju, koji traje sve do I vijeka n.e., kada je definitivno napušten. Periodi života u naselju su na osnovu arheološkog materijala, podijeljeni u nekoliko faza.
Kasno bronzano doba i početak starijeg željeznog doba 1200-700 godine p.n.e., kada je stvoreno starije naselje.
Starije željezno doba 700-360 godine p.n.e.-naselje na Gradini i grobovi na Timenačkoj gredi. Krajem 8. vijeka p.n.e. klimatski i hidromorfološki uslovi razlog su prestanka života u starom razbacanom ravničarskom naselju i preseljenju na Gradinu, na kojoj se formiralo novo zbijeno sojeničko naselje.
Mlađe željezno doba i prodor Kelta od 360. p.n.e. do početka I vijeka n.e.- Kada je taloženjem kulturnih slojeva nivo zemljišta porastao, na istom prostoru razvilo se ravničarsko, dobro organizovano i uređeno naselje, s kućama poredanim u pravilne nizove i sa komunikacijama između redova kuća širokim oko 1.5 m. Kuće su bile veličine 15x8 do 10 m podijeljene u više prostorija. Zidne konstrukcije su bile od drveta i lijepa koji je ponekad bio ornamentisan. Unutra su bile glinene peći ili ognjišta. Prodorom Kelta ili uticajem njihove kulture na krajeve na desnoj obali Save nije prekinut život u Donjoj Dolini. Keltski metalni (nakit i oružje) i keramički materijal se javlja u znatnoj količini u periodu od 250. p. n.e. do početka naše ere, uporedo sa domaćim keramičkim materijalom.[3]
Lokalitet je nacionalni spomenik BiH[4]
Stanovništvo
Nacionalnost | 1991. |
Srbi | 70 |
Muslimani | 0 |
Hrvati | 387 |
Jugosloveni | 9 |
ostali | 2 |
Ukupno | 468 |
Privreda
Literatura
- Čović, Borivoj (1976). OD BUTMIRA DO ILIRA. Veselin Masleša, Sarajevo. [mrtav link]
- Mesihović, Salmedin (2014). Historija Autarijata. Filozofski fakultet Sarajevo. Arhivirano iz originala na datum 2016-03-21. Pristupljeno 2019-06-07.
Reference
- ↑ Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.. Sarajevo: Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine.
- ↑ Čović, 1976
- ↑ „Alojz Benac-Đuro Basler-Borivoj Ćović-Esad Pašalić-Nada Miletić-Pavao Anđelić - KULTURNA ISTORIJA BOSNE I HERCEGOVINE”. Veselin Masleša, Sarajevo, 1966. Pristupljeno 9. 2. 2016. [mrtav link]
- ↑ „Prahistorijsko naselje Donja Dolina”. kons.gov.ba. Arhivirano iz originala na datum 2021-02-14. Pristupljeno 13. 8. 2016.
Vanjske veze
- Sajt opštine Gradiška Arhivirano 2020-09-27 na Wayback Machine-u
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
![]() | Portal Bosna i Hercegovina |