Kraljevstvo Juda
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Kingdoms_around_Israel_830_map_sh.svg/300px-Kingdoms_around_Israel_830_map_sh.svg.png)
Kraljevstvo Juda (heb. מַמלְכת יְהוּדָה Mamlekut Jehuda) bilo je ime za kraljevstvo što su tvorila plemena: Juda, Šimun i Benjamin, a nastalo je nakon podjele Kraljevstva Izrael na Sjeverno i Južno kraljevstvo. Kraljevstvo Juda bilo je smješteno na jugu, dok je prijestolnica grad Jeruzalem.
Biblijski izvještaj
Prema biblijskom izvještaju, predstavlja nastavak Davidova i Salomonova kraljevstva, a prvi je kralj bio Salomonov sin Roboam. U početku su kraljevi Kraljevstva Jude nastojali proširiti svoju vlast i na sjever, a onda su, skupa sa sjevernim Kraljevstvom Izrael nastojali obraniti svoja područja od Arama.
Odražalo se kao neovisno kraljevstvo, ili u poluvazalskom odnosu sad prema Egiptu, sad prema Asiriji, sad prema Babiloniji sve do 587. pne., kada je konačno palo pod vlast Babilonije u vrijeme babilonskog kralja Nabukodonosora. Posljednji kralj Jude bio je Sidkija, koji je odveden u Babilon.
Najveći procvat ovo je kraljevstvo doživjelo u doba kraljeva Ezekije (716.-687. pne.) i Jošije (640.-609. pne.), koji su uspjeli centralizirati državnu vlast, obilno se pritom služeći i centraliziranim kultom u Jeruzalemu. Nakon pada Sjevernog Kraljevstva pod asirsku vlast (721. pne.), kralj Ezekija širi svoja područja prema sjeveru.
Pisani izvori i arheologija
Početkom Kraljevstva Jude, egipatski faraon Šešonk I. (945.-925. pne.) provaljuje u ovo područje i pljačka Hram, a u Megidu će ostaviti svoju stelu (spomenik s natpisom) u kojem opisuje svoj pohod.
Istovremeno postoje aramejski izvori o kraljevima u Damasku. Osobito je značajan Hazael (nakon 850. pne.) koji je bio u sukobu s oba židovska kraljevstva. O tome govori stela iz Tel Dana iz toga doba.
Sukobi s Asircima
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Lakhish_Letters.jpg/200px-Lakhish_Letters.jpg)
Asirci sredinom 8. st. pne. koriste slabost Arama i egipatske nutarnje borbe, te osvajaju široka područja Bliskog istoka i postaju stvarna opasnost i za Južno kraljevstvo, osobito u doba asirskoga kralja Sargona (kraj 8. st. pne.). Sargon 711. pne. osvaja grad Ašdod, a njegov nasljednik Sanherib (oko 704.-681. pne.) judejskom kralju Ezekiji oduzima 46 gradova i nameće mu plaćanje danka. Na povratku iz Arabije osvaja i značajan utvrđeni grad Lakiš u srcu Jude, o čemu postoje zapisi židovskih branitelja, kao i reljef u Ninivi, asirskoj prijestonici, koji prikazuje osvajanje grada, ali bez navedenog datuma.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Istanbul_-_Museo_archeol._-_Iscrizione_di_Siloam_%28di_Ezechia%2C_inizio_sec._VII_aC%29_-_Foto_G._Dall%27Orto_28-5-2006.jpg/200px-Istanbul_-_Museo_archeol._-_Iscrizione_di_Siloam_%28di_Ezechia%2C_inizio_sec._VII_aC%29_-_Foto_G._Dall%27Orto_28-5-2006.jpg)
U takvoj je situaciji Ezekija radio na utvrđivanju grada: podigao je nove zidine i proveo podzemni tunel kojim je vodu s izvora Gihon doveo unutar gradskih zidina, a zatvorio pristup vodi eventualnim osvajačima. U tom je tunelu nađen uklesan natpis iz toga doba, koji opisuje kako su radnici počeli kopat prolaz s obje strane da bi se na koncu našli u sredini.
Zapisi asirskoga kralja Asarhadona (680.-669. pne.) spominju da je primao danak od zapadnih kraljeva, među kojima i od judejskoga kralja Manašea (oko 687.-642. pne.). Isti se judejski kralj nalazi i u popisu vladara koji plaćaju danak Asurbanipalu (oko 669.-630. pne.). Sačuvana je Asurbanipalova biblioteka u Ninivi.
Babilonska opasnost
Od 625. pne. raste moć Babilonije, a Nabukodonosor već kao prijestolonasljednik pobjeđuje faraona Neka i osvaja Asiriju, a potom i Siriju. Krajem 7. st. pne. osvaja i Aškelon, dok od 597. pne. opsjeda Jeruzalem, nakon čega vladari Judeje postaju njegovi vazali. Nebuzaradinian, koji se u Bibliji spominje kao rušitelj jeruzalemskog Hrama, ali i čitavoga grada (kolovoz 587.), u babilonskom se popisu kraljevih službenika spominje na samom vrhu.
To je razaranje označilo i kraj Kraljevstva Jude.
Kraljevi Jude
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Genealogy_of_the_kings_of_Israel_and_Judah.png/400px-Genealogy_of_the_kings_of_Israel_and_Judah.png)
Za ovaj period većina historičara koristi ili starije kronologije koju je ustanovili William F. Albright odnosno Edwin R. Thiele, iili noviju kronologiju Gershona Galila, a koje su seve dolje navedene. Sve godine su prije nove ere.
Albrightovi datumi[1] | Thieleovi datumi[1] | Galilovi datumi[1] | Obično/biblijsko ime | Kraljevsko ime i stil | Napomene |
---|---|---|---|---|---|
Kuća Davidova | |||||
1000–962 | 1010–970 | David | דוד בן-ישי מלך ישראל David ben Yishai, Melekh Ysr’el | Vladao Izraelom i Judom 33 godine iz Jeruzalema i 7 godina iz Hebrona, ukupno 40 godina. Smrt: Prirodni uzroci | |
962–922 | 970–931 | Solomon | שלמה בן-דוד מלך ישראל Shelomoh ben David, Melekh Ysr’el | Vladao Izraelom i Judom iz Jeruzalema 40 godina. Smrt: Prierodni uzroci Sin Davidov s Vitsavejom, nasljedno pravo mu je osporio stariji polubrat Adonija | |
922–915 | 931–913 | 931–914 | Rehoboam | רחבעם בן-שלמה מלך יהודה Rehav’am ben Shlomoh, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 17 godina. Smrt: prirodni uzroci |
915–913 | 913–911 | 914–911 | Abijam | אבים בן-רחבעם מלך יהודה ’Aviyam ben Rehav’am, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 3 godine. Smrt: prirodni uzroci |
913–873 | 911–870 | 911–870 | Asa | אסא בן-אבים מלך יהודה ’Asa ben ’Aviyam, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 41 godinu. Smrt: Teška bolest stopala |
873–849 | 870–848 | 870–845 | Jehošafat | יהושפט בן-אסא מלך יהודה Yehoshafat ben ’Asa, Melekh Yahudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 35 godina. Smrt: prirodni uzroci |
849–842 | 848–841 | 851–843 | Jehoram | יהורם בן-יהושפט מלך יהודה Yehoram ben Yehoshafat, Melekh Yahudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 8 godina. Smrt: teška bolest stomaka |
842–842 | 841–841 | 843–842 | Ahazija | אחזיהו בן-יהורם מלך יהודה ’Ahazyahu ben Yehoram, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema godinu dana. Death: Ubio ga Jehu, uzurpator izraelskog prijestolja |
842–837 | 841–835 | 842–835 | Athalija | עתליה בת-עמרי מלכת יהודה ‘Atalyah bat ‘Omri, Malkat Yehudah | Vladala Judom iz Jeruzalema 6 godina. Smrt: Ubijena od trupa koje je svećenik Jehoiada poslao da zaštite Joaša. Kraljica majka, udovica Jehorama i majka Ahazije |
837–800 | 835–796 | 842–802 | Jehoash | יהואש בן-אחזיהו מלך יהודה Yehoash ben ’Ahazyahu, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 40 godina. Smrt: Ubili ga njegovi službenici - Zabad, sin Šimeat moabitska žene; Jehozabad, sin Shimrith, moabitske žene. |
800–783 | 796–767 | 805–776 | Amazija | אמציה בן-יהואש מלך יהודה ’Amatzyah ben Yehoash, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 29 godina. Smrt: Ubijen od Lakišu od ljudi koje su poslali službenici koji su se urotili protiv njega. |
783–742 | 767–740 | 788–736 | Uzija (Azarija) | עזיה בן-אמציה מלך יהודה ‘Uziyah ben ’Amatzyah, Melekh Yehudah עזריה בן-אמציה מלך יהודה ‘Azaryah ben ’Amatzyah, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 52 godina. Smrt: Tzaraas Georgije Sinkel napisao da se Prva olimpijada zbila u Uzijinoj 48. godini vladavine. |
742–735 | 740–732 | 758–742 | Jotham | יותם בן-עזיה מלך יהודה Yotam ben ‘Uziyah, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 16 godina. Smrt: prirodni uzroci |
735–715 | 732–716 | 742–726 | Ahaz | אחז בן-יותם מלך יהודה ’Ahaz ben Yotam, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 16 godina. Smrt: prirodni uzroci Asirski kralj Tiglath-Pileser III bilježi da je primao danak od Ahaza; usporedi 2 Kraljevi 16:7-9 |
715–687 | 716–687 | 726–697 | Hezekija | חזקיה בן-אחז מלך יהודה Hizqiyah ben ’Ahaz, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 29 godina. Smrt: prirodni uzroci Suvremenik Sennacheriba od Asirije i Merodach-Baladana od Babilona. |
687–642 | 687–643 | 697–642 | Manasseh | מנשה בן-חזקיה מלך יהודה Menasheh ben Hizqiyah, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 55 godina. Smrt: prirodni uzroci Spomenut u asirskim zapisima kao suvremenik Esarhaddona |
642–640 | 643–641 | 642–640 | Amon | אמון בן-מנשה מלך יהודה ’Amon ben Menasheh, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 2 godina. Smrt: Ubili ga službenici, koje je potom ubio narod Jude. |
640–609 | 641–609 | 640–609 | Josiah | יאשיהו בן-אמון מלך יהודה Yo’shiyahu ben ’Amon, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 31 godina. Smrt: Pogodila ga strijela za vrijeme borbe protiv Nekoa od Egipta. Umro pri dolasku u Jeruzalem. |
609 | 609 | 609 | Jehoahaz (Ahaz) | יהואחז בן-יאשיהו מלך יהודה Yeho’ahaz ben Yo’shiyahu, Melekh Yehudah אחז בן-יאשיהו מלך יהודה ’Ahaz ben Yo’shiyahu, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 3 mjeseca. Smrt: Neko, kralj Egipta, ga zbacio s prijestolja i zamijenio bratom Eliakimom. Potom je odveden u Egipat, gdje je umro. |
609–598 | 609–598 | 609–598 | Jehoiakim | יהויקים בן-יאשיהו מלך יהודה Yehoyaqim ben Yo’shiyahu, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 11 godina. Smrt: prirodni uzroci Bitka kod Karkemiša se zbila u četvrtoj godini njegove vladavine (Jeremija 46:2) |
598 | 598 | 598–597 | Jehoiahin (Jeconiah) | יהויכין בן-יהויקים מלך יהודה Yehoyakhin ben Yehoyaqim, Melekh Yehudah יכניהו בן-יהויקים מלך יהודה Yekhonyahu ben Yehoyaqim, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 3 mjeseca i 10 dana. Smrt: Kralj Nebuchadnezzar od Babilona ga dao dovesti u Babilon, gdje je živio do smrti. Jeruzalem su osvojili Babilonci i Jehoiachina svrgnuli 16.3. 597. pne.. Zove se Jeconiah u Jeremiji Esteri |
597–587 | 597–586 | 597–586 | Zedekija | צדקיהו בן-יהויכין מלך יהודה Tzidqiyahu ben Yo’shiyahu, Melekh Yehudah | Vladao Judom iz Jeruzalema 11 godina. Smrt: nepoznata. U njegovoj vladavini se dogodila druga pobuna protiv Nebuchadnezzara (588-586. pne.). Jeruzalem je pao nakon duge opsade, hram je spaljen, Zedekija oslijepljen i progna, a Juda postala provincija. |
Povezano
- Povijest Izraela i Palestine
- Popis židovskih vladara
- 12 izraelskih plemena
- Kraljevstvo Izrael