Ugljen-dioksid
Ugljen-dioksid | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
![]() | ![]() | ||
Drugi nazivi | Gas ugljene kiseline Ugljen anhidrid Ugljen oksid Ugljen(IV) oksid Suvi led (čvrsta faza) | ||
Identifikacija | |||
CAS registarski broj | 124-38-9 ![]() | ||
PubChem[1][2] | 280 | ||
ChemSpider[3] | 274 ![]() | ||
UNII | 142M471B3J ![]() | ||
EINECS broj | 204-696-9 | ||
UN broj | 1013 | ||
KEGG[4] | D00004 | ||
MeSH | Carbon+dioxide | ||
ChEBI | 16526 | ||
ChEMBL[5] | CHEMBL1231871 ![]() | ||
RTECS registarski broj toksičnosti | FF6400000 | ||
ATC code | V03AN02 | ||
Bajlštajn | 1900390 | ||
Gmelin Referenca | 989 | ||
3DMet | B01131 | ||
Jmol-3D slike | Slika 1 Slika 2 | ||
| |||
| |||
Svojstva | |||
Molekulska formula | CO2 | ||
Molarna masa | 44.01 g mol−1 | ||
Agregatno stanje | Bezbojni gas | ||
Miris | Bez mirisa | ||
Gustina | 1562 kg/m3 (čvrst na 1 atm i −78.5 °C) 770 kg/m3 (tečan na 56 atm i 20 °C) 1,977 kg/m3 (gas na 1 atm i 0 °C) | ||
Tačka topljenja | -78 °C, 194.7 K, -109 °F (subl.) | ||
Tačka ključanja | -57 °C, 216.6 K, -70 °F (na 5.185 bar) | ||
Rastvorljivost u vodi | 1,45 g/L na 25 °C, 100 kPa | ||
Napon pare | 5,73 MPa (20 °C) | ||
pKa | 6,35, 10,33 | ||
Indeks prelamanja (nD) | 1,1120 | ||
Viskoznost | 0,07 cP na −78.5 °C | ||
Dipolni moment | 0 D | ||
Struktura | |||
Kristalna rešetka/struktura | trigonalna | ||
Oblik molekula (orbitale i hibridizacija) | linearan | ||
Termohemija | |||
Standardna entalpija stvaranja jedinjenja ΔfH | −393,5 kJ·mol−1 | ||
Standardna molarna entropija S | 214 J·mol−1·K−1 | ||
Specifični toplotni kapacitet, C | 37,135 J/K mol | ||
Opasnost | |||
Podaci o bezbednosti prilikom rukovanja (MSDS) | Sigma-Aldrich | ||
NFPA 704 | ![]() 0 2 0 | ||
Srodna jedinjenja | |||
Drugi anjoni | Ugljen disulfid Ugljen diselenid | ||
Drugi katjoni | Silicijum dioksid Germanijum dioksid Kalaj dioksid Olovo dioksid | ||
Srodna oksidi ugljenika | Ugljen monoksid ugljen suboksid Diugljen monoksid ugljen trioksid | ||
Srodna jedinjenja | ugljena kiselina karbonil sulfid | ||
Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala | |||
Infobox references |
Ugljen-dioksid, ugljični dioksid, karbon dioksid ili ugljenik(IV)-oksid je atmosferski gas koji se sastoji od od jednog atoma ugljenika i dva atoma kiseonika. Hemijska formula ovog gasa je CO2.
Osobine
Pod normalnim uslovima ugljen-dioksid je u gasovitom agregatnom stanju. Bez mirisa je, zagušljiv, nezapaljiv, teži od vazduha. Adijabatskom ekspanzijom (širenjm sa visokog na atmosferski pritisak) delimično prelazi u čvrsto stanje (suvi led).
Primena
- U proizvodnji pića i napitaka za gaziranje, zaštitu i pretakanje;
- U hemijskoj industriji za dobijanje karbonata, bikarbonata, đubriva, sinteznih smesa, u neutralizaciji alkalnih rastvora, proizvodnji boja, itd.;
- U tehnici zavarivanja, u metalurgiji, livarstvu, u hlađenju i zaštiti proizvoda.
Način proizvodnje i isporuke
- Dobija se prečišćavanjem sirovog ugljendioksida iz prirodnih izvora ili iz procesa hemijske industrije i utečnjavanjem u robni gas.
- U čeličnim sudovima - bocama, pod pritiskom od 70-150 bara u tečnom agregatnom stanju ili u tečnom agregatnom stanju specijalnim transportnim sudovima pod pritiskom do suda korisnika gasa.
Postupak i materijali
- Gas u suvom stanju nije korodivan. Za vlažan gas je neophodna primena legiranih čelika. Za tečnost se koriste legirani čelici za niske temperature. Dozvoljena je upotreba većine plastičnih materijala.
- U radu sa gasom ili tečnošću pod pritiskom treba se pridržavati propisanih uputstava i mera zaštite.
Suvi led
- Suvi led se isporučuje u blokovima dimenzija 25 cm x 25 cm x 40 cm, prosečne težine oko 25 kg.
- Pakuje se i transportuje u izolovanim kontejnerima u koje staje oko 250 kg.
Primena
Osnovna upotreba je za hlađenje u transportu.
Reference
- ↑ Li Q, Cheng T, Wang Y, Bryant SH (2010). „PubChem as a public resource for drug discovery.”. Drug Discov Today 15 (23-24): 1052-7. DOI:10.1016/j.drudis.2010.10.003. PMID 20970519. edit
- ↑ Evan E. Bolton, Yanli Wang, Paul A. Thiessen, Stephen H. Bryant (2008). „Chapter 12 PubChem: Integrated Platform of Small Molecules and Biological Activities”. Annual Reports in Computational Chemistry 4: 217-241. DOI:10.1016/S1574-1400(08)00012-1.
- ↑ Hettne KM, Williams AJ, van Mulligen EM, Kleinjans J, Tkachenko V, Kors JA. (2010). „Automatic vs. manual curation of a multi-source chemical dictionary: the impact on text mining”. J Cheminform 2 (1): 3. DOI:10.1186/1758-2946-2-3. PMID 20331846. edit
- ↑ Joanne Wixon, Douglas Kell (2000). „Website Review: The Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes — KEGG”. Yeast 17 (1): 48–55. DOI:10.1002/(SICI)1097-0061(200004)17:1<48::AID-YEA2>3.0.CO;2-H.
- ↑ Gaulton A, Bellis LJ, Bento AP, Chambers J, Davies M, Hersey A, Light Y, McGlinchey S, Michalovich D, Al-Lazikani B, Overington JP. (2012). „ChEMBL: a large-scale bioactivity database for drug discovery”. Nucleic Acids Res 40 (Database issue): D1100-7. DOI:10.1093/nar/gkr777. PMID 21948594. edit
Povezano
- Ugljen suboksid
- Ugljen monoksid
Spoljašnje veze
![]() | Portal Hemija |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png)
- Proizvođač u Beogradu Arhivirano 2007-02-09 na Wayback Machine-u