Ceza hukuku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Scale_of_Justice.svg/70px-Scale_of_Justice.svg.png)
- Suç
- Kabahat
- Teşebbüs
- Ceza
- Kast
- Taksir
- Kanunilik
- Hukuka aykırılık
- Kusur
- Haksız fiil
- Haksız tahrik
- Meşru müdafaa
- İhmali suç
- Şerik
- Azmettirme
- Yardım etme
- Doğrudan faillik
- İştirak
- İçtima
- Başkasının fiilinden sorumluluk
- Yasal yükümlülük
Hayata Karşı Suçlar |
---|
|
Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar |
|
İşkence ve Eziyet |
Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar |
Hürriyete Karşı Suçlar |
|
Şerefe Karşı Suçlar |
Malvarlığına Karşı Suçlar |
|
Kamu Güvenine Karşı Suçlar |
---|
|
Genel Ahlaka Karşı Suçlar |
|
Ekonomi, Fikri, Sanayi ve Ticarete İlişkin Suçlar |
|
Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar |
---|
|
Adliyeye Karşı Suçlar |
|
Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar |
Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar |
|
Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar |
|
Milli Savunmaya Karşı Suçlar |
|
Diğer |
- g
- t
- d
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Microcosm_of_London_Plate_058_-_Old_Bailey_edited.jpg/220px-Microcosm_of_London_Plate_058_-_Old_Bailey_edited.jpg)
Ceza hukuku, suç ve ceza kavramlarını inceleyen kamu hukuku bölümüdür. Genel veld Bailey, özel ceza hukuku olarak ikiye ayrılır (ceza genel ve ceza özel olarak da ifade edilmektedir).
Genel ceza hukukunun konusu suç kavramının maddi ve manevi unsurlarıyla tanımı, ceza hukukuna hakim olan genel ilkeler, ceza kavramının tanımı, suçu ortadan kaldıran nedenler, cezayı azaltan ve ortadan kaldıran nedenler gibi bütün suçlar için geçerli olan ilke ve teorilerdir.
Özel ceza hukukunun konusu ise ülkenin kanunlarına göre suç sayılan eylemlerin neler olduğu, bunların kapsam ve sınırları, birbirlerinden ayrılan yönleri ile bu suçlara öngörülen cezalardır.
Ceza hukuku geniş anlamda ceza yargılaması usulunü de içerirken dar anlamda ceza yargılaması ceza hukukunun dışında kalır.
Tarihi
İlk yazılı kanunlar Sümerler tarafından tasarlanmıştır. Kanun, M.Ö 2100-2050 yıllarına ait ve Ur-Nammu adında olup, Sümerce yazılmıştır. Urukagina ve Lagaş kanunları da daha eski olmasına rağmen var olduğu bilinmektedir. Bir başka eski ceza hukuku kaynağı ise Babil hukukunun çekirdeğini oluşturan Hammurabi Kanunları'dır. Antik Yunan tarihinde ise Solon ve Drakon bilinen eski kanunlardır.
Ceza hukukunun temel ilkeleri
Ceza hukukun en önemli iki temel ilkesi suçta ve cezada kanunilik ilkesi ve suçta ve cezada kusur ilkesidir.
1. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi (nulla poena sine lege)
Suç ve bunun karşılığı olan cezanın ancak kanun ile belirlenmesidir. Bu temel ilke, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: "Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz." Bu da suç tanımının belirgin ve açık biçimde kanunla düzenlenmesini gerektirir. Belirsiz ve muğlak ifadelerle suç tanımlanamaz (nulla poena sine lege certa).
Kanunilik ilkesinin gerektirdiği bir başka şart da, aleyhe olan kanunun geçmişe yürüyemeyeceğidir. Yani, işlendiği sırada suç olmayan bir fiilden dolayı, sonradan fiilin suç olarak düzenlenmesi nedeniyle kimse cezalandırılamaz (nulla poena sine lege praevia).
Gene kanunilik ilkesinin getirdiği bir başka koşul da failin aleyhine kıyas yasağıdır. Hukuk biliminde kıyas, kanunda boşluk bulunması halinde bu boşluğun en benzer hukuk kuralı bulunarak doldurulmasını ifade eder. Ceza hukukunda kıyas, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinin 3. fıkrasında "Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz." şeklinde belirtildiği üzere uygulanamaz (nulla poena sine lege stricta).
2. Suçta ve cezada kusur ilkesi
Ceza hukuku anlamında kusur, bir fiilin isnat yeteneği mevcut bir kimse tarafından bilerek ve istenerek işlenmesidir. Yani, failin cezalandırılabilmesi için fiili bilerek ve isteyerek yapmış olması gerekir. Bu ilkeden de ancak fiili bizzat işlemiş failin cezalandırılabileceği ilkesi türetilmiştir. Bu ilke de 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır: "Ceza sorumluluğu şahsîdir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz."
Ayrıca bakınız
- Uluslararası ceza hukuku
- Ceza usül hukuku
- Ceza soruşturması
- Ceza muhakemesi
- Ceza adaleti
- İnfaz hukuku
- Adli bilimler
- Kriminoloji
Kaynakça
- Kramer, Samuel Noah. (1971) The Sumerians: Their History, Culture, and Character, s.4, Chicago Üniversitesi. ISBN 0-226-45238-7
Dış bağlantılar
- cezahukuku.org 8 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Ceza Hukuku sitesi ve forumu
- Ceza Hukuku Kaynakları 17 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Kocaeli Ceza Avukatı 2 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.