Damat Gürcü Halil Rifat Paşa
Damad Gürcü Halil Rifat Paşa (1795 - 4. Mart 1856), II. Mahmud ve Abdülmecid dönemlerinde görev yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. 4 kez Kaptan-ı Deryalık yapmıştır.
Osmanlı devlet adamı Damat Mahmud Celaleddin Paşa'nın babası ve Prens Sabahattin'in dedesidir.
Yaşamı
Gürcü[1][2][3][4][5][6][7][8] asıllı olan Halil Rifat Paşa, Koca Mehmed Hüsrev Paşa tarafından evlatlık alınıp yetiştirilen yüz kadar çocuktan birisiydi. Mühürdarlık ve hazinedarlık görevlerinden sonra Tophane müşirliğine (topçu sınıfı komutanı) yükseldi. Bu görevi sırasında Taksim Kışlası'nı yaptırdı.
1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rusya'ya elçi olarak gönderildi. Rusya’dan döndükten sonra kaptan-ı derya oldu ve donanmayı gençleştirip ıslah etmeye çalıştı. 1834 yılında Padişah II. Mahmud'un kızı Saliha Sultan ile evlenerek Osmanlı hanedanına damat oldu. Bu evlilikten kızı Ayşe Sıdıka Hanımsultan ve oğlu Sultanzade Abdülhamid Bey (küçük yaşta ölmüştür) dünyaya geldi. Saliha Sultan'ın genç yaşta ölümü üzerine İsmet Hanım ile yaptığı ikinci evlilikten Mahmut Celaleddin adlı oğlu dünyaya geldi.[9]
1836'da serasker tayin edildi. 1839'da Ticaret Nazırı oldu. 1843'te ikinci defa kaptan-ı deryalığa tayin edildi. 1845'te Trabzon valiliği görevine getirildi. 1847'’de üçüncü kez kaptan-ı derya oldu. 1848–1854 yıllarında Aydın, Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti ve Bursa valiliklerinde bulundu. 1854-1855 arasında dördüncü defa kaptan-ı deryalık yaptı.
1856 yılında öldü ve Eyüpsultan'da bulunan Hüsrev Paşa Türbesi'nin bitişiğindeki türbesine gömüldü.
Aldığı görevler
Aldığı çeşitli idari görevler aşağıda sıralanmıştır:[7]
- Temmuz 1839-Mayıs 1840: Serasker
- Ekim 1842-Şubat 1843: Meclis-i ahkam-ı adliye reisi
- Mart 1843-Ağustos 1845: Kaptan-ı derya
- Eylül-Aralık 1845: Ticaret nazırı
- Şubat 1846-Ocak 1847: Trabzon valisi
- Temmuz 1847-Nisan 1848: Kaptan-ı derya
- Nisan-Haziran 1848: Meclis-i ahkam reisi
- Kasım 1848-Temmuz 1851: Aydın Vilayeti valisi
- Temmuz 1851-Ekim 1852: Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti valisi
- Eylül 1852-Aralık 1853: Hüdâvendigâr Vilayeti valisi
- Mayıs 1854-Ağustos 1855: Kaptan-ı derya
Kaynakça
- ^ "Gürcistan Dostluk Derneği web sitesi Halil Rıfat Paşa sayfası". 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2010.
- ^ Hatice Aynur, Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Harvard University, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, 1995, p. 8.
- ^ Necdet Sevinç, Osmanlı sosyal ve ekonomik düzeni, Üçdal Neşriyat, 1985, p. 344.
- ^ Osman Sak, İrfan Çalışkan, Tarihi, kültürü ve sanatıyla Eyüpsultan Sempozyumu, VII: tebliğler 27 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Eyüp Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2003, p. 159.
- ^ Mehmet Zeki Pakalın, Sicill-i Osmanî zeyli: Kemterî-Mehmed Tahir Bey, Türk Tarih Kurumu, 2008, p. 156.
- ^ Ufuk Gülsoy, Osmanlı Gayrimüslimlerinin askerlik serüveni 27 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Simurg, 2000, p. 43.
- ^ a b Kuneralp, Sinan (2003). Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber (2 bas.). İstanbul: İsis. s. 75. 11 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2023.
- ^ Dünden bugüne İstanbul ansiklopedisi: A - Z 27 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1995, v.1 p. 266.
- ^ Belkıs Altuniş Gürsoy, Damat Mahmud Celaleddin Paşa, IX. Eyüp Sultan Sempozyumu (13-15 Mayıs 2005) Tebliğ Kitapçığı, Erişim tarihi:22.05.2013 [ölü/kırık bağlantı]
Askerî görevi | ||
---|---|---|
Önce gelen: Kıbrıslı Mehmed Paşa | Kaptan-ı Derya 1854 - 1855 | Sonra gelen: Damad Mehmed Ali Paşa |
Önce gelen: Damad Mehmed Ali Paşa | Kaptan-ı Derya 1847 - 1848 | Sonra gelen: Damad Mehmed Ali Paşa |
Önce gelen: Çengeloğlu Tahir Mehmet Paşa | Kaptan-ı Derya 1843 - 1845 | Sonra gelen: Damad Mehmed Ali Paşa |
Önce gelen: Pabuççu Ahmed Paşa | Kaptan-ı Derya 1830 - 1832 | Sonra gelen: Çengeloğlu Tahir Mehmet Paşa |