Mardin (il)
Mardin | |
---|---|
![]() İlin Türkiye'deki konumu | |
![]() İl sınırları haritası | |
Ülke | Türkiye |
Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
İl merkezi | Mardin |
İdare | |
• Vali | Tuncay Akkoyun |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 8.779 km² |
Nüfus [1] | |
• Toplam | 788.996 |
• Kır | - |
• Şehir | 788996 |
Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
İl alan kodu | 482 |
İl plaka kodu | 47 |
Resmî site Mardin Valiliği |
Mardin, Türkiye'nin bir ilidir. Mardin merkezli ilin nüfusu 2023 sonu TÜİK verilerine göre 888.874'tür.[2] Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alır. Suriye ile sınır komşusudur.
Coğrafya
Konum
Mardin ili Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alır. Suriye ile sınır komşusudur. Güneyinde Suriye, batısında Şanlıurfa ili, kuzeyinde Diyarbakır ve Batman illeri, kuzeydoğusunda Siirt ili ve doğusunda Şırnak ili bulunur.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Mardin.Genel.jpg/220px-Mardin.Genel.jpg)
Akarsular
İl genelindeki başlıca akarsular; Buğur Çayı, Çağçağ Suyu, Savur Çayı ve Zergan Deresidir. Derik ilçesinin Buğur köyü yakınlarında doğan Buğur Çayı 53,65 km uzunluğunda olup, akarsuyun tamamına yakını il içerisinde akmaktadır. 103 km uzunluğundaki Çağçağ Suyunun tamamı il içerisinde akmaktadır. Savur ilçesinden kaynağını alan 92 km uzunluğundaki Savur Çayının 60,5 km lik bölümü il içerisinde akmaktadır.[3]
Orman ve mera arazileri
2013 yılı verilerine göre il genelinde 126.908 hektar alanda orman arazileri görülmektedir. Orman arazilerinin büyük bölümü bozuk baltalıklardan oluşmaktadır.[4] Mardin ilindeki mera arazileri insan faaliyetleri nedeniyle azalmaktadır. 2011 yılı verilerine göre ilde, çayır ve meraların kapladığı alan 115.447 hektardır.[5] Mera arazileri zayıf vasıflı olup, tarla açmaları nedeniyle azalmaktadır.
İklim
İl genelinde karasal iklim özellikleri görülmektedir. Kış ayları soğuk geçmektedir. Yaz aylarında güneyden gelen çöl iklimi etkisi altında olduğu için kurak geçer. İlde ölçülen en yüksek sıcaklık 42,5 °C'dir (31 Temmuz 2000). İlde ayrıca Türkiye sıcaklık rekoru kırılmıştır (48,8 °C Mardin, Kızıltepe). İlde ölçülen en düşük sıcaklık -14,0 °C'dir (22 Şubat 1985). Ayrıca bölge ilkbahar yaz gibi çöllerden gelen toz taşınımı etkisi altına girer. Derik, Nusaybin ve Savur ilçelerinde Akdeniz iklimi özellikleri de görülür. Ortalama en yüksek sıcaklık 34,9 °C ile temmuz ayında, ortalama en düşük sıcaklık 0.5 °C ile ocak ayında görülür.[6]
Nüfus
1960'lı yıllarda şehre göç başlamış ve kır nüfusu oran olarak azalmaya başlamıştır. 1990 yılında dört ilçenin komşu illere bağlanmasıyla nüfus %14,4 oranında azalmıştır. 2000 nüfus sayımında ilk defa kır nüfusu, kent nüfusunun gerisinde kalmıştır. Bunda en önemli etkenler ekonomik kaygılar ve 90'lı yıllarda başlayan terör faaliyetleridir. Güvenlik kaygıları nedeniyle hem ildeki kırsal kesimlerden, hem de diğer illerden Mardin şehrine göç hareketleri başlamıştır.
Şehir nüfusu oranı %60, kırsal nüfus oranı %43'tür. Nüfusu en yüksek ilçeler sırasıyla Kızıltepe, Merkez, Nusaybin ve Midyat'tır. Genç bir nüfus yapısına sahiptir. 2000 yılına göre 15 yaşın altındaki nüfusun oranı %44,8'dir.
Türkiye'deki en farklılaşmış nüfusa sahip illerinden biridir. İlde Kürtler, Hristiyan Süryaniler, Sünni Araplar, Türkler, Yezidiler ve Ermeniler yaşamaktadır.[7] Zaman içinde Süryani ve Yezidi nüfusu göçler sebebiyle azalmıştır. Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta Mardin ve Midyat bölgesinde az sayıda Süryani yaşamaktadır. Bölgede birçok Süryani Manastırı ve Kilisesi vardır: Deyrüzzaferân Manastırı, Mor Gabriel, Mor Yakub ve Meryem ana Kilisesi.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Mardin_Protestan_Kilisesi.jpg/220px-Mardin_Protestan_Kilisesi.jpg)
Mardin il nüfus bilgileri | ||||
---|---|---|---|---|
Yıl | Toplam | Sıra | Fark | Şehir - Kır |
1927[8] | 183.471 | 34 | %23 42.710 140.761 %77 | |
1935[9] | 229.921 | 35 | %25 ![]() | %20 46.983 182.938 %80 |
1940[10] | 252.505 | 36 | %10 ![]() | %21 53.600 198.905 %79 |
1945[11] | 234.457 | 39 | %7 ![]() | %20 45.977 188.480 %80 |
1950[12] | 269.490 | 39 | %15 ![]() | %19 49.945 219.545 %81 |
1955[13] | 305.520 | 37 | %13 ![]() | %20 62.346 243.174 %80 |
1960[14] | 353.411 | 36 | %16 ![]() | %21 73.907 279.504 %79 |
1965[15] | 397.880 | 36 | %13 ![]() | %23 90.093 307.787 %77 |
1970[16] | 453.092 | 33 | %14 ![]() | %26 119.852 333.240 %74 |
1975[17] | 519.687 | 30 | %15 ![]() | %30 155.876 363.811 %70 |
1980[18] | 564.967 | 31 | %9 ![]() | %34 192.004 372.963 %66 |
1985[19] | 652.069 | 30 | %15 ![]() | %37 244.000 408.069 %63 |
1990[20] | 557.727 | 37 | %14 ![]() | %45 249.032 308.695 %55 |
2000[21] | 705.098 | 32 | %26 ![]() | %55 391.249 313.849 %45 |
2007[22] | 745.778 | 25 | %6 ![]() | %57 428.611 317.167 %43 |
2008[23] | 750.697 | 26 | %1 ![]() | %56 422.537 328.160 %44 |
2009[24] | 737.852 | 28 | %2 ![]() | %57 422.284 315.568 %43 |
2010[25] | 744.606 | 28 | %1 ![]() | %58 428.899 315.707 %42 |
2011[26] | 764.033 | 27 | %3 ![]() | %58 446.226 317.807 %42 |
2012[27] | 773.026 | 27 | %1 ![]() | %59 458.112 314.914 %41 |
2013[28] | 779.738 | 26 | %1 ![]() | Şehir ve kır ayrımı kaldırılmıştır. |
2014[29] | 788.996 | 26 | %1 ![]() | |
2015[30] | 796.591 | 26 | %1 ![]() | |
2016[30] | 796.237 | 26 | %0 ![]() | |
2017[30] | 809.719 | 26 | %2 ![]() | |
2018[30] | 829.195 | 26 | %2 ![]() | |
2019[30] | 838.778 | 26 | %1 ![]() | |
2020[30] | 854.716 | 26 | %2 ![]() | |
2021[30] | 862.757 | 26 | %1 ![]() | |
2022[30] | 870.374 | 26 | %1 ![]() | |
2023[30] | 888.874 | 26 | %2 ![]() |
Not: 1990 yılında bazı ilçelerin yeni kurulan Batman ve Şırnak illerine bağlanmaları ile nüfus azalmıştır.
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2024 verileri[2])
Mardin il nüfusu: 888.874 (2023 sonu). İlin yüzölçümü 8.779 km2'dir. İlde km2'ye 101 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 220 kişi ile Kızıltepe’dir)
İlde yıllık nüfus artış oranı % 2,10 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Ömerli (% 5,87)- Yeşilli (-% 0,94)
06 Şubat 2024 TÜİK verilerine göre 10 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 699 mahalle bulunmaktadır.
2023 yılı sonunda Mardin ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[31] | |||||||
İlçe | Nüfus 2022 | Nüfus 2023 | Fark | Değişim % | Mah.Say. | Alanı km2[32] | Yoğunluk |
Artuklu | 189.769 | 194.073 | 4.304 | 2,24 | 92 | 885 | 219 |
Dargeçit | 27.147 | 28.434 | 1.287 | 4,63 | 40 | 519 | 55 |
Derik | 62.028 | 62.475 | 447 | 0,72 | 79 | 1381 | 45 |
Kızıltepe | 267.151 | 271.307 | 4.156 | 1,54 | 183 | 1236 | 220 |
Mazıdağı | 36.442 | 37.399 | 957 | 2,59 | 53 | 850 | 44 |
Midyat | 120.069 | 122.308 | 2.239 | 1,85 | 72 | 1241 | 99 |
Nusaybin | 115.586 | 118.640 | 3.054 | 2,61 | 80 | 1079 | 110 |
Ömerli | 13.740 | 14.571 | 831 | 5,87 | 45 | 458 | 32 |
Savur | 24.821 | 26.173 | 1.352 | 5,30 | 41 | 962 | 27 |
Yeşilli | 13.621 | 13.494 | -127 | -0,94 | 14 | 168 | 80 |
Mardin | 870.374 | 888.874 | 18.500 | 2,10 | 699 | 8.779 | 101 |
Ekonomi
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Plains_south_of_Mardin%2C_Turkey.jpg/200px-Plains_south_of_Mardin%2C_Turkey.jpg)
Ekonomisi tarım, hayvancılık ve ticarete dayalıdır. 2001 yılına göre ildeki iktisadi faaliyetlerin %66,8'i tarım, çiftçilik ve hayvancılık alanlarında gerçekleşmiştir.[33] Suriye sınırındaki organik tarıma elverişli topraklar mayınlı olması nedeniyle Mardin ekonomisine katkı sağlamamaktadır.[34] Tarımdan sonraki en önemli sektörü devlet hizmetleri oluşturmaktadır.[33] 2001 yılına göre ilde kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıla 983 Dolardır.[35]
İlde "Mardin Serbest Bölgesi" ve "Mardin Organize Sanayi Bölgesi" adlarında üretim ve sanayi bölgeleri bulunmaktadır. Bölgenin en önemli projesi olan Güneydoğu Anadolu Projesi'nin tamamlanamaması nedeniyle tarım ürünlerine dayalı sanayi gelişmemiştir. Sanayinin toplam gelir içindeki payı %5,5'tir.[33]
İlde kültür turizmi, inanç turizmi imkânları olmasına karşın Mardin ekonomisinde önemli bir yere sahip değildir.
Konum
Konum Bilgileri | ||||||
İlçe | Kuruluş Yılı[36] | Önceden bağlı olduğu ilçe | Alanı km²[37] | Rakım mt. | Merkeze km[38] | Ulaşan Yollar[38] |
Artuklu | 2012 | Merkez | 885 | 938 | 1 | D.950-11, D.380-01, D.955-13, 47.31 |
Dargeçit | 1987 | Midyat | 519 | 902 | 113 | D.955-12 (Midyat)=>47.04 |
Derik | Cumh.önce | 1.381 | 799 | 72 | ![]() | |
Kızıltepe | 1929 | Merkez | 1.236 | 485 | 24 | ![]() |
Mazıdağı | 1937 | Derik | 850 | 1.048 | 48 | D.950-10=>47.75 |
Midyat | Cumh.önce | 1.241 | 944 | 63 | D.380-02, D.955-12, 47.12,47.04, 47.05 | |
Nusaybin | Cumh.önce | 1.079 | 475 | 61 | ![]() | |
Ömerli | 1953 | Savur | 458 | 1.089 | 24 | D.380-01 |
Savur | Cumh.önce | 962 | 877 | 46 | D.380-01=>47.01 | |
Yeşilli | 1990 | Merkez | 168 | 822 | 9 | D.380-01 |
MARDİN | Cumh.önce | 8.780 | 938 |
Kültür
2010 yılından beri bienal düzenlenmektedir.[39]
Etkinlikler
Müzeler
- Mardin Müzesi
- Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi
Cami ve medreseler
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/View_from_Mardin_to_the_Mesopotamian_plains.jpg/220px-View_from_Mardin_to_the_Mesopotamian_plains.jpg)
- Latifiye Camii
- Melik Mahmut (Savurkapı) Camii
- Eminüddin Medresesi
- Harzem Medresesi
- Hatuniye Medresesi
- Sultan İsa Medresesi (Zinciriye Medresesi)
- Sultan Kasım Medresesi ve Kümbeti
- Şehidiye Medresesi
- Mardin Ulu Camii
- Zairi Camii
- Zeynel Abidin Cami
- Koçhisar Ulu Camii (Kızıltepe Ulu Camii)
Manastırlar ve kiliseler
- Mor Behnam Kilisesi (Kırklar), Mardin şehrindedir.
- Meryemana Kilisesi, Mardin şehrindedir.
- Mor Yusuf Kilisesi (Surp Hovsep), Mardin şehrindedir.
- Mor Efrem Manastırı, Mardin kent merkezindedir.
- Mor Petrus - Mor Paulus Kilisesi, Mardin kent merkezindedir.
- Mort Şmuni Kilisesi, Mardin kent merkezindedir.
- Surp Kevork Kilisesi, Mardin kent merkezindedir.
- Mor Hürmüzd Keldani Kilisesi, Mardin kent merkezindedir.
- Mor Mihael Manastırı, Mardin kent merkezinin güneybatısındadır.
- Deyrüzzaferân Manastırı, şehir merkezine 5 km. mesafededir. Milattan önceki dönemlere ait bölümleri olmakla birlikte, dördüncü yüzyılın sonlarında yapıldı. Geçmişte farklı isimlerle, 15. yy'dan günümüze ise Za'ferân olarak bilinen manastır 1293-1932 yılları arasında Süryani Patriklik merkezlerinden biriydi.
- Deyrulumur Manastırı, Midyat ilçesi, Yayvantepe mahallesi yakınlarındadır. 397 yılında yapılan manastır, tarih boyunca dört farklı isimle anıldı. 615 yılından 1049 yılına kadar Turabidin Metropolitlik merkezi olan manastır, bu sıfatını 1915 yılına kadar korudu.
- Mor Yakup Manastırı, Nusaybin ilçesi merkezindedir.
- Meryemana Manastırı, Midyat, Mardin ilçesinin Anıtlı mahallesindedir.
- Mor Dımet Manastırı, Savur ilçesinin Dereiçi mahallesindedir.
- Mor Evgin Manastırı, Nusaybin[40][40][40] ilçesindedir.
- Deyrulzafaran Manastırı, Artuklu
Kaleler
- Mardin Kalesi
- Kız Kalesi (Kalat’ül Mara-Lorna Jurek), Merkez ilçeye bağlı Eskikale mahallesindedir
- Erdemeşt Kalesi
- Arur Kalesi
- Dara Kalesi (Daras Anastasiupolis), Merkez ilçeye bağlı Oğuz mahallesindedir.
- Rabbat Kalesi, Derik ilçesine bağlı hisaraltı mahallesindedir.
- Dermetinan Kalesi, Mazıdağı, Mardin ilçesine bağlı Gümüşova mahallesindedir.
- Zarzavan Kalesi (Sammachisacane), Mardin, Diyarbakır yolu üzerindedir.
- Savur Kalesi, Savur ilçesi merkezindedir.
- Aznavur Kalesi, Nusaybin ilçesi merkezindedir.
- Rahabdium Kalesi (Hafemtay), Nusaybin ilçesi merkezindedir.
- Merdis Kalesi (Marin), Nusaybin ilçesi merkezindedir.
- Haytam Kalesi (Turbdin - Dimitriyus) Nusaybin ilçesindedir.
- El Nıhman Kalesi, Yeşilli ilçesine bağlı Bülbül mahallesindedir.
El sanatları
- Telkârî
- Taş İşlemeciliği
- Bakırcılık
- Ahşap Oymacılığı
- Semercilik
- Bitkisel Sabunculuk
- Ev Şarapçılığı
Diğer
Spor
2018-2019 Sezonu sonunda, futbolda BAL’daki tek takım Mardin BŞB grup 2.si olmuştur.
Futbolda 2020-2021 Sezonu içinde şu an Misli.com TFF 3. Ligde Mardin Fosfat Spor mücadele etmektedir.
Basketbol kadın 1. ligde Mardin BŞB lig 6.sı olmuştur. Federasyon kupasında ise Yarı final sonu kupa 5.si olmuştur.
Voleybolda kadınlar 1. Liginde Mardin BŞB, grup 10.su olmuştur. Mardin'in erkekler 2. liginde 10 takımı, kadınlar 2. Liginde 3 takımı yer almıştır. Bölgesel ligde 13 takımı vardır.
Hentbol kadınlar 1. ligindeki Mardin BŞB, süper lige yükselmiştir. Ligdeki diğer takım 1947 Sağlık ve SK. lig 5.si olmuştur. Erkekler 2.ligde 1903 Mardin Spor da lig 5.si olmuştur.
Önemli spor tesisleri: 21 Kasım Stadyumu (5.700) ve Artuklu Yeni Spor Salonu (2.300)'dur.
Yönetim
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Mardin_location_districts.png/200px-Mardin_location_districts.png)
Merkezi yönetim
Büyükşehir illerinde Merkezi yönetim Vali, İl Müdürleri ve İl Danışma Kurulundan oluşur.
Mardin, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
Mardin Valisi 1976-Elazığ doğumlu Tuncay AKKOYUN, Ağustos 2023/376 sayılı kararla Karaman Valisi iken atanmıştır.
Vali ve Kaymakamlara ait bilgiler Mardin'in ilçeleri sayfasında gösterilmiştir
Yerel yönetim
Büyükşehir Belediyelerinde yerel yönetim, Büyükşehir Belediye Başkanı, Büyükşehir Belediye Meclisi ve Büyükşehir Belediye Encümeni'nden oluşur.
Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır.[41][42] Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır.
Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)
Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonunda Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığını kazanan Ahmet Türk (HDP), 19 Ağustos 2019 tarihinde görevden alınmış, yerine Mardin Valisi Mustafa Yaman kayyum olarak atanmıştır.[43]
Diğer ilçelerden Derik, Kızıltepe, Mazıdağı, Nusaybin ve Savur'un HDP'libelediye başkanları da göreve geldikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerlerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır.[44][45]
Son durumda 10 ilçe belediyesinin 5'ini kayyum olarak atanan kaymakamlar, 5'ini de AK PARTİ'li belediye başkanları yönetmektedir.
Mardin Büyükşehir Belediye Meclisi bazı üyelerin görevden uzaklaştırılması nedeniyle belirsizleşmiştir[46]
Büyükşehir ve ilçe belediye başkanlarına ait bilgiler Mardin'in ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri 2019 yerel seçim sonuçları aşağıdaki gibidir.[47]
Mardin Belediyeleri 2019 Yerel Seçim Sonuçları
İlçe | Geçerli oy | Seçilen Başkan | En yakın rakip | ||||||
Adı | Partisi | Aldığı oy | Oranı | Adı | Partisi | Aldığı oy | Oranı | ||
Büyükşehir | 371.334 | Ahmet Türk | HDP | 208.854 | 56,24 | Mehmet Vejdi Kahraman | AKPARTİ | 143.060 | 38,53 |
Artuklu | 79.398 | Abdulkadir Tutaşi | AKPARTİ | 42.464 | 53,48 | Nurettin Turğay | HDP | 30.494 | 38,41 |
Dargeçit | 13105 | Mehmet Cüneyt Aksoy | AKPARTİ | 6.630 | 50,59 | Ahmet İnci | HDP | 5.966 | 45,52 |
Derik | 28.763 | Mülkiye Esmez | HDP | 19.944 | 69,34 | Şeyhmus Necimoğlu | AKPARTİ | 8.080 | 28,09 |
Kızıltepe | 112.473 | Nilüfer Elik Yılmaz | HDP | 79.239 | 70,45 | Şukrü Cevheroğlu | AKPARTİ | 28.764 | 25,57 |
Mazıdağı | 16.983 | Nalan Özaydın | HDP | 9.579 | 56,40 | İbrahim Atlı | AKPARTİ | 6.277 | 36,96 |
Midyat | 46.801 | Veysi Şahin | AKPARTİ | 27.111 | 57,93 | Osman Demirci | HDP | 16.262 | 34,75 |
Nusaybin | 44.779 | Semire Nergiz | HDP | 34.666 | 77,42 | Mehmet Hadi Hamidi | AKPARTİ | 8.437 | 18,84 |
Ömerli | 7.756 | Hüsamettin Altındağ | AKPARTİ | 4.629 | 59,68 | Cuma Turğay | HDP | 2.171 | 27,99 |
Savur | 12.027 | Gülistan Öncü | HDP | 5.775 | 48,02 | Oğuzhan Sönmez Kaya | AKPARTİ | 5.009 | 41,65 |
Yeşilli | 6.923 | Hayrettin Demir | AKPARTİ | 3.503 | 50,60 | Enver Sağlam | SP | 3.376 | 48,76 |
Eğitim
Diyarbakır yolu üzerinde, Mardin şehir merkezinde yer alan Mardin Artuklu Üniversitesi 2007 yılında kurulmuş ve 2007-2008 döneminde eğitim öğretime başlamıştır.
Altyapı
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Mardin_districts.png/220px-Mardin_districts.png)
Sağlık
Mardin ilinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı 11 hastane bulunmaktadır. Mardin şehir merkezinde Mardin Devlet Hastanesi, Mardin Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi ve Mardin Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi bulunmaktadır. Derik ilçesinde Derik Devlet Hastanesi, Dargeçit ilçesinde Dargeçit Devlet Hastanesi, Kızıltepe ilçesinde Kızıltepe Devlet Hastanesi, Mazıdağı ilçesinde Mazıdağı İlçe Hastanesi, Midyat ilçesinde Midyat Devlet Hastanesi, Nusaybin ilçesinde Nusaybin Devlet Hastanesi, Ömerli ilçesinde Ömerli İlçe Entegre Hastanesi, Savur ilçesinde Savur İlçe Entegre Hastanesi sağlık hizmeti sağlamaktadır.[48] Özel kurum olarak Mardin şehir merkezinde 1 hastane hizmet vermektedir.[49]
Ulaşım
Kızıltepe ve Nusaybin ilçelerinden geçen doğu-batı yönündeki D.400 karayolu, ildeki en önemli karayoludur. Şanlıurfa ve Şırnak illerinden bu yolla ulaşılabilir. Şehir merkezine 20 km uzaklıktaki Mardin Havalimanı'na Türkiye içi tarifeli uçak seferleri düzenlenmektedir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 21 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2024.
- ^ "Mardin İli 2014 Yılı Çevre Durum Raporu" (PDF). 13 Eylül 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2016.
- ^ ""İllere Göre Ormanlarımız-Mardin" Orman Genel Müdürlüğü". 23 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2016.
- ^ "Mardin İli 2011 Yılı Çevre Durum Raporu" (PDF). 13 Eylül 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2016.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;iklim
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Günal, Veysi (2006). "Mardin İlinde Kültürel Çekicilikler ve Turzim Amaçlı Kullanım Olanakları". Ankara Üniversitesi. Scientific Commons. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2010. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f g h i
- "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Mardin Nüfusu". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Mardin Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Mardin Nüfusu". nufusubu.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Şubat 2020.
- ^ a b c "İller itibarı ile iktisadi faaliyet kollarına göre Gayri Safi Yurt içi Hasıla". Türkiye İstatistik Kurumu. 2001. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2010. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ Aydın, Abdürrauf. "İktisadi Açıdan Bölgesel Düzensizlik: Mardin İli Örneği" (PDF). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. s. 309. 7 Eylül 2008 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2010.
- ^ "İller itibarıyla kişi başına gayri safi yurt içi hasıla". Türkiye İstatistik Kurumu. 2001. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2010. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;:2
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü
- ^ "Mardin Bienali dördüncü kez başlıyor". Cumhuriyet. 3 Mayıs 2018. 10 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2018.
- ^ a b c "Arşivlenmiş kopya". 10 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2016.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 29 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 10 Eylül 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020.
- ^ "Mardin devlet hastaneleri". Mardin Sağlık Müdürlüğü. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2010. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Mardin özel hastaneler". Mardin Sağlık Müdürlüğü. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2010. [ölü/kırık bağlantı]
Dış bağlantılar
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
- T.C. Mardin Valiliği