Etelwold I
Biskup Winchesteru | |||
![]() | |||
Kraj działania | Anglia | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | data nieznana | ||
Data i miejsce śmierci | 1 sierpnia 984 | ||
Biskup Winchesteru | |||
Okres sprawowania | 963–984 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Sakra biskupia | 29 listopada 963 | ||
|
Etelwold I (Æthelwold I, Aethelwald; data urodzenia nieznana; zm. 1 sierpnia 984) – średniowieczny biskup Winchesteru, jeden z liderów reformy monastycznej w Anglii, święty kościoła katolickiego i anglikańskiego. Jako pierwszy przetłumaczył regułę św. Benedykta z łaciny na staroangielski.
Tło historyczne
W IX wieku w średniowiecznej Anglii dał się zauważyć znaczny spadek zainteresowania życiem monastycznym. Przyczyną tego częściowo były zniszczenia klasztorów podczas ataków Duńskich, ale w znacznej mierze powszechne przekonanie, iż zwykły kapłan może lepiej służyć ludziom, bo jest ich bliżej. Zarazem życie mnisze pociągało za sobą duże koszty, a klasztory nie były w stanie same ich pokryć. Dopiero w połowie X wieku udało się zainteresować królów wsparciem finansowym dla klasztorów. Do czołówki propagandystów odnowy życia monastycznego należeli św. Etelwold, św. Dunstan i św. Oswald, wśród nich Etelwold jest uznawany za największego ekstremistę, a zarazem tego, który przyczynił się do odrodzenia nauki i sztuki.
Pochodzenie i życie zakonne
Etelwold urodził się w szlacheckiej rodzinie w Winchesterze[1]. Już jako młodzieniec trafił na służbę na dworze króla Athelstana[1][2]. To właśnie król nakłonił go do przyjęcia święceń kapłańskich z rąk biskupa Winchester Alphege[3][2]. Stało się to w tym samym dniu, kiedy przyjął święcenia św. Dunstan[1]. Alphege przyjął na naukę młodego mnicha i wychowywał go w regule benedyktyńskiej. Następnie Etelwold przeniósł się do klasztoru w Glastonbury[2], którego opatem został właśnie Dunstan[3]. Miał tam możliwość studiowania gramatyki, matematyki, sztuki, systemu miar i historii. Po zakończeniu studiów został dziekanem[4].
Kiedy na tronie Anglii zasiadł Edred, Etelwold zwrócił się do niego z prośbą o sfinansowanie wyjazdu do kontynentalnej Europy, dla zgłębienia historii i zasad życia benedyktyńskiego[2]. Król odmówił, jednak wykorzystał zapał młodego mnicha i uczynił go opatem klasztoru w Abingdon[1][3][2]. Klasztor ten, niegdyś prężnie działający, opustoszał i Etelwold musiał niemal od podstaw stworzyć zakon. Wybudował kościół, wyremontował budynek klasztoru i zgromadził grupę zakonników, wprowadzając regułę benedyktyńską[2].
W tym czasie zmarł król Edred, a jego sukcesor – Edwin wygnał dotychczasowego doradcę wuja, Dunstana. Również Etelwold popadł w niełaskę, jednak w latach 955–959 zachowały się dowody jego uczestnictwa w sądach młodego króla. Był również wychowawcą i nauczycielem następcy tronu – Edgara[2], któremu wpajał szacunek dla reguły benedyktyńskiej. Kiedy Edgar objął tron, Etelwold znalazł się w gronie jego osobistych doradców i sygnatariuszy wielu królewskich aktów nadawczych[4].
Biskup Winchesteru
W dniu 29 listopada 963 roku Etelwold został wyświęcony na biskupa przez Dunstana na życzenie króla Edgara i objął diecezję Winchester[1][2]. W 964 roku, za cichą zgodą króla Edgara i przy wsparciu jego żołnierzy, zastąpił duchownych z Winchester braćmi z klasztoru w Abingdon[1][2]. Następnie skupił się na reaktywacji życia monastycznego i odzyskiwaniu utraconych niegdyś ziem, należących do kościoła. Udało mu się na powrót zapełnić żarliwymi mnichami klasztory w Chertsey, Milton Abbas, Peterborough, Ely i zakon żeński w Winchesterze[1][3][2].
Wszędzie, gdzie tylko mógł, propagował regułę benedyktyńską, jest również autorem pierwszego jej tłumaczenia z łaciny na angielski – Regularis Concordia[3]. Cieszył się w swym dziele bezwarunkowym poparciem króla Edgara i jego żony Elfrydy[2].
Duży nacisk położył na edukację – sam osobiście uczył starszych uczniów w Winchesterze[4]. Był również uważany za głównego mecenasa sztuki sakralnej i zakładał warsztaty artystyczne. Za jego czasów Winchester zasłynął jako najważniejsza szkoła rękopiśmiennictwa[3][2].
Etelwold znany jest również z przebudowy katedry w Winchesterze[2]. Według legendy zdecydował się podnieść i powiększyć nawę świątyni w taki sposób, by w jej wnętrzu zamknąć grób św. Swituna[2].
Kiedy pod koniec panowania Edgara wyniknął spór o sukcesję po nim, Etelwold poparł Etelreda, podczas gdy Dunstan i Oswald zaliczali się do stronników Edwarda, który zasiadł na tronie jako pierwszy.
Etelwold od dłuższego czasu chorował[1]. Śmierć dosięgła go 1 sierpnia 984 roku w Beddington. Został pochowany w krypcie Old Minister w Winchesterze[1]. Kolejnym biskupem Winchesteru został Alphege. W 996 roku szczątki Etelwolda przeniesiono w pobliże ołtarza, co oznaczało translację i uznanie świętości jego osoby. Jego kult ograniczył się jednak tylko do Hampshire[2].
Wspomnienie liturgiczne Etelwolda przypada 1 sierpnia.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i St Wthelwold. New Advent. [dostęp 2011-10-07]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o St Aethelwold (AD 909-984). Royal Berkshire History. [dostęp 2011-10-10]. (ang.).
- ↑ a b c d e f St Ethewold. Catholic Online. [dostęp 2011-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-18)]. (ang.).
- ↑ a b c Prosopography of Anglo Saxon England
- p
- d
- e
|
- Britannica: biography/Aethelwold
- Universalis: ethelwold
- NE.se: aethelwold